2026 జనవరి తెలుగు స్కూల్ కాంప్లెక్స్

అనుబంధం ||

(ద్వితీయ భాషలు & భాషలు కానివి)
27-01-2026 తేదీ నాటి స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ డైరెక్టర్, టీజీ ప్రొసి. ఆర్.సి. నెం. 111/సి&టి/ఎస్.సి.ఇ.ఆర్.టి/టి.8/2025 కు జతచేయబడింది.
జనవరి 2026 నెలకు సంబంధించిన సబ్జెక్ట్ కాంప్లెక్స్ మీటింగ్ (VI-X తరగతులు) కోసం
మినిట్ టు మినిట్ ప్రోగ్
తేదీ: 30.01.2026 (భాషా ఉపాధ్యాయులు & భౌతిక శాస్త్ర ఉపాధ్యాయులు)
సమయం: ఉదయం 9.00 నుండి సాయంత్రం 4.15 వరకు
31.01.2026 (భాషేతర ఉపాధ్యాయులు)

సెషన్                 టైమ్                                        అంశం

ఉదయం           9.05       19.15

9.15-19.30 తెలంగాణ స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ మొబైల్ యాప్ ద్వారా హాజరు మార్కింగ్ (చెక్-ఇన్).
పాఠశాల సందర్శనల నుండి ఎజెండా మరియు ముఖ్య పరిశీలనల గురించి బ్రీఫింగ్           స్కూల్ కాంప్లెక్స్   హెడ్మాస్టర్. గత సమావేశం నుండి పాఠశాలల వారీగా కార్యాచరణ పాయింట్ల పురోగతిపై చర్చ.

9.30-10.00         LIP మిడ్లైన్ మూల్యాంకనంలో పాఠశాలల వారీగా విద్యార్థుల పనితీరు మరియు తదుపరి చర్యలపై                                               చర్చ.  ఎండ్ లైన్ అసెస్మెంట్ కోసం గోల్ సెట్టింగ్                      స్పీకర్/రిసోర్స్ పర్సన్/ఫెసిలిటేటర్                       సంబంధిత ఉపాధ్యాయుల కాంప్లెక్స్ R. P

10.00 - 10.45 విభిన్న అభ్యాస స్థాయిలు కలిగిన విద్యార్థులకు మద్దతు ఇవ్వడానికి SSC కార్యాచరణ                                                                  ప్రణాళిక వ్యూహాలను అమలు చేయడం. కాంప్లెక్స్ R. P
10.45 11.00         టీ విరామం
11.00-12.00       గుర్తించబడిన LIP సాధనాలలో ఏదైనా ఒకదాని ఆధారంగా ఒక నమూనా పాఠాన్ని ప్రదర్శించడం మరియు చర్చించడం.            గుర్తింపు పొందిన ఉపాధ్యాయులు
12.00 - 1.00        6 నుండి 10 తరగతులకు రాబోయే నెల సిలబస్ LO ల గుర్తింపు                   ఉపాధ్యాయులందరూ
1.00 - 1.45          భోజన విరామం 
1.45 2.45          గుర్తించబడిన LO ల ఆధారంగా నమూనా పాఠం యొక్క ప్రదర్శన మరియు చర్చ
 2.45- 3.00 టీ విరామం
3.00-4.00 LO లను సాధించడానికి అమలు చేయాల్సిన వివిధ వ్యూహాలపై చర్చ. 
కాంప్లెక్స్ RP /అందరు ఉపాధ్యాయులు
4.00-4.10          ఉత్తమ అభ్యాసం చేసిన ఉపాధ్యాయులకు సన్మానం
 సమావేశంలో జరిగిన చర్చల ఆధారంగా తరగతి గదిలో అమలు చేయవలసిన అంశాలు
 స్కూల్ కాంప్లెక్స్ హెడ్మాస్టర్.  ఉపాధ్యాయులందరికీ చేయబడుతుంది.

4.10-4.15           ఆన్లైన్ సంబంధితతెలంగాణ స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ మొబైల్ యాప్ ద్వారా అభిప్రాయం మరియు చెక్-అవుట్

-----------------------------------------------------------------------------------------------

🌱 9.30-10.00   LIP మిడ్లైన్ మూల్యాంకనం – సమీక్ష, చర్యలు, లక్ష్యాలు

LIP (Learning Improvement Programme)లో భాగంగా నిర్వహించిన

మిడ్లైన్ మూల్యాంకన ఫలితాలను సమీక్షించడం

విద్యార్థుల ప్రస్తుత అభ్యాస స్థాయిని విశ్లేషించడం

మరియు ఎండ్‌లైన్ అసెస్మెంట్‌కు స్పష్టమైన లక్ష్యాలను నిర్ధారించడం.

🔍 మిడ్లైన్ మూల్యాంకనం మన బోధనకు పట్టిన అద్దం.

ఈ అద్దంలో మూడు రకాల చిత్రాలు మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి.

 🏫 1. అధిక పనితీరు గల పాఠశాలలు

కొన్ని పాఠశాలల్లో

* 70 నుంచి 85 శాతం విద్యార్థులు

  తమ తరగతి స్థాయి నైపుణ్యాలను సాధించారు.

ఇది ఎలా సాధ్యమైంది?

* ఉపాధ్యాయులు LIP పీరియడ్‌లను సక్రమంగా వినియోగించారు.

* రోజువారీ రిమీడియల్ బోధన జరిగింది.

* విద్యార్థితో పాటు తల్లిదండ్రుల భాగస్వామ్యం కనిపించింది.

👉 ఇవి మనకు ఆదర్శ పాఠశాలలు.

 🏫 2. మధ్యస్థ పనితీరు గల పాఠశాలలు

కొన్ని పాఠశాలల్లో

* అభ్యాసం ఉన్నా, స్థిరత్వం లేదు.

* చదవడంలో పురోగతి ఉన్నా, రాయడంలో లోపం ఉంది.

👉 కారణం:  స్లో లెర్నర్స్‌కి తగినంత వ్యక్తిగత శ్రద్ధ లేకపోవడం.

ఇవి మనకు చెబుతున్నది ఏమిటంటే —

ఇంకొంచెం కృషి చేస్తే గొప్ప మార్పు సాధ్యమే.

 🏫 3. తక్కువ పనితీరు గల పాఠశాలలు

కొన్ని పాఠశాలల్లో

* 40 శాతం కన్నా తక్కువ విద్యార్థులే ఆశించిన స్థాయికి చేరారు.

* అక్షర జ్ఞానం, సంఖ్యా అవగాహనలో తీవ్రమైన లోపాలు ఉన్నాయి.

ఇది మనందరికీ ఒక హెచ్చరిక.

👉 పిల్లలే కాదు,

మన బోధనా విధానాన్ని కూడా పునఃపరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

🔧 మిడ్లైన్ తర్వాత తీసుకోవాల్సిన చర్యలు

ఇక్కడితో మన బాధ్యత ముగియదు.

ఇక్కడినుంచే మన అసలు బాధ్యత మొదలవుతుంది.

 1️⃣ విద్యార్థుల స్థాయివారీ గ్రూపింగ్

బలహీన విద్యార్థులకు ప్రతిరోజూ ప్రత్యేక రిమీడియల్ సమయం

మధ్యస్థ విద్యార్థులకు పునశ్చరణ

మెరుగైన విద్యార్థులకు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు

2️⃣ ఉపాధ్యాయుల పాత్ర

మిడ్లైన్ డేటా ఆధారంగా మైక్రో టీచింగ్ ప్లాన్

ప్రతి వారం ఫార్మేటివ్ అసెస్మెంట్స్

బోధనకు ముందు – తర్వాత ఆలోచన

3️⃣ అకాడెమిక్ మానిటరింగ్

ప్రధానోపాధ్యాయుల వారపు సమీక్ష

మండల స్థాయిలో నిరంతర పర్యవేక్షణ

ఉత్తమ పద్ధతుల పంచుకోవడం

🎯 ఎండ్‌లైన్ అసెస్మెంట్ – గోల్ సెట్టింగ్

ఇప్పుడు మన దృష్టి అంతా ఒకే దిశగా ఉండాలి. ఎండ్‌లైన్ విజయం.

🎯 విద్యార్థి స్థాయి లక్ష్యం

కనీసం 80శాతం విద్యార్థులు గ్రేడ్-లెవెల్ నపుణ్యాలు సాధించాలి

బలహీన విద్యార్థుల్లో కనీసం సగం మంది పై స్థాయికి చేరాలి.

🎯 పాఠశాల స్థాయి లక్ష్యం

ప్రతి పాఠశాలలో సగటు అభ్యాస ఫలితాల్లో

20 నుంచి 25 శాతం వృద్ధి

🎯 ఉపాధ్యాయ స్థాయి లక్ష్యం-> * ప్రతి విద్యార్థిపై నిరంతర ట్రాకింగ్

* ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు ఒక అభ్యాస మార్గదర్శకుడిగా మారాలి

 

🌟 ముగింపు

గౌరవనీయులారా,

LIP ఒక ప్రోగ్రాం కాదు — అది పిల్లల భవిష్యత్తు.

మిడ్లైన్ మూల్యాంకనం మనకు మార్గం చూపింది.

ఇప్పుడు మన కర్తవ్యం —

ఆ మార్గంలో నిజాయితీగా నడవడం.

ఒక పిల్లవాడు నేర్చుకుంటే — ఒక కుటుంబం మారుతుంది.

ఒక పాఠశాల మారితే — ఒక సమాజం మారుతుంది.

ధన్యవాదములు. 🙏

_________________________________________________________________________________

 10.00 - 10.45 SSC – విభిన్న అభ్యాస స్థాయిలు గల విద్యార్థులకు మద్దతుకార్యాచరణ ప్రణాళిక (Action Plan) & అమలు వ్యూహాలు:                                                          

ssc అభ్యాస దీపిక - తెలుగు

1️⃣ నేపథ్యం – ఎందుకుఈ కార్యాచరణ అవసరం?
👉 కొందరు ముందుకు పోతారు
👉 కొందరు వెనుకబడతారు
2️⃣ అభ్యాస స్థాయిల ఆధారంగా విద్యార్థుల వర్గీకరణ
🔹ఏ గ్రూప్  Level–1 : బలహీన విద్యార్థులు
🔹బి గ్రూప్  Level–2 : మధ్యస్థ విద్యార్థులు

🔹సీ గ్రూప్ Level–3 : ప్రతిభావంతులు

3️⃣ SSC కార్యాచరణ ప్రణాళిక – ప్రధాన వ్యూహాలు
🧩 వ్యూహం–1 : Level-Based Teaching (స్థాయివారీ బోధన)

🧩 వ్యూహం–2 : LO (Learning Outcomes) ఆధారిత ప్లానింగ్

🧩 వ్యూహం–3 : రిమీడియల్ + బ్రిడ్జ్ కోర్సులు

🧩 వ్యూహం–4 : Peer Learning (సహవిద్యార్థి బోధన)

🧩 వ్యూహం–5 : Question-Based Learning (పరీక్షోపయోగ శిక్షణ)

🧩 వ్యూహం–6 : నిరంతర మూల్యాంకనం (Micro Assessment)

4️⃣ ఉపాధ్యాయుల పాత్ర

5️⃣ HM / SLT మానిటరింగ్ విధానం

6️⃣ ఆశించిన ఫలితాలు (SSC లక్ష్యాలు)

🌟 ముగింపు
అవి సరైన వ్యూహాలు లేనప్పుడే సమస్య.
సక్రమంగా, నిబద్ధతతో అమలు చేస్తే

👉 ప్రతి విద్యార్థి విజయం సాధించగలడు.

SSC తరగతుల్లో:

• ఒకే తరగతిలో అత్యుత్తమ, మధ్యస్థ, బలహీన విద్యార్థులు ఉంటారు

• ఒకే బోధన విధానం → అందరికీ సమాన ఫలితాలు ఇవ్వదు

• ఫలితం:
  

అందుకే అవసరం – Differentiated Academic Support.

• బేసిక్ కాన్సెప్ట్ లోపం

• చదవడం / రాయడం నెమ్మదిగా

• పరీక్ష భయం, ఆత్మవిశ్వాస లోపం

• అర్థం చేసుకుంటారు కానీ ప్రదర్శన బలహీనం

• సమాధానాల్లో పూర్తి పాయింట్లు రావు

• త్వరగా గ్రహిస్తారు

• స్వతంత్రంగా రాయగలరు

• ప్రతి తరగతిలో 3 గ్రూపులు

• ఒకే పాఠం – కానీ మూడు రకాల బోధన

• బలహీనులకు భారం తగ్గుతుంది

• ప్రతిభావంతులకు సవాల్ ఉంటుంది

• ప్రతి పాఠానికి 3–4 కీలక LOలు గుర్తింపు

• LO సాధించని విద్యార్థులకు రిమీడియల్

• బోధన లక్ష్యంతో సాగుతుంది

• అనవసరమైన కంటెంట్ ఒత్తిడి ఉండదు

• ఉదయం / సాయంత్రం 30 నిమిషాలు

• బేసిక్ → గ్రేడ్ లెవెల్ కనెక్ట్ చేయడం

• డ్రాప్‌అవుట్ భయం తగ్గుతుంది

• బలహీన విద్యార్థుల్లో ధైర్యం పెరుగుతుంది

• Level–3 విద్యార్థులను Academic Leadersగా ఉపయోగించడం

• జంటగా చదివించడం

• నేర్చుకున్నవారికి మరింత పటుత్వం

• నేర్చుకుంటున్నవారికి భయం లేకుండా అభ్యాసం

• SSC ప్రశ్నాపత్ర నమూనాలపై ఫోకస్

• 2 మార్కులు → 4 మార్కులు → 8 మార్కులు

• సమాధాన నిర్మాణం నేర్పడం

• చదివినది రాయగలిగే స్థాయి

• మార్కుల పెరుగుదల

• వారానికి ఒక మినీ టెస్ట్

• LO ఆధారిత ప్రశ్నలు

• లోపాలు తొందరగా గుర్తింపు

• చివరి సమయంలో ఒత్తిడి తగ్గింపు

• ప్రతి విద్యార్థిని డేటాతో గుర్తించడం

• బలహీనతను తప్పుగా చూడకుండా – అవకాశంగా చూడడం

• రికార్డులు కాదు – ఫలితాలు లక్ష్యంగా బోధన

• వారపు అకాడెమిక్ రివ్యూ

• Level–1 విద్యార్థుల ప్రగతి ట్రాకింగ్

• ఉత్తమ ఉపాధ్యాయ పద్ధతుల షేరింగ్

• Level–1 విద్యార్థుల్లో కనీసం 60% మెరుగుదల

• ఫెయిల్యూర్ రేటు గణనీయంగా తగ్గింపు

• స్కూల్ SSC ఫలితాల్లో నాణ్యత + సంఖ్యా వృద్ధి

  ssc అభ్యాస దీపిక - తెలుగు

విభిన్న అభ్యాస స్థాయిలు సమస్య కాదు –SSC కార్యాచరణ ప్రణాళికను

---------------------------------

11.00-12.00       గుర్తించబడిన LIP సాధనాలలో ఏదైనా ఒకదాని ఆధారంగా ఒక నమూనా పాఠాన్ని ప్రదర్శించడం మరియు చర్చించడం.            గుర్తింపు పొందిన ఉపాధ్యాయులు

లాంగ్వేజ్ ఇంప్రూవ్‌మెంట్ ప్రోగ్రాం (LIP) లో ఉపయోగించే బోధన సాధనాలు (Teaching–Learning Materials)

1️⃣ No-Cost / Low-Cost సాధనాలు

(LIP కి అత్యంత అనుకూలమైనవి)

బ్లాక్ బోర్డు

చాక్ / డస్టర్

పాఠ్యపుస్తకం

విద్యార్థుల నోట్స్

స్థానిక పరిసరాల ఉదాహరణలు

విద్యార్థుల అనుభవాలు / కథలు

👉 ఖర్చు లేదు – ప్రభావం ఎక్కువ

2️⃣ ముద్రిత (Printed) సాధనాలు

చార్ట్‌లు

ఫ్లాష్ కార్డులు

పదకోశ కార్డులు (Word Cards)

వాక్య నిర్మాణ కార్డులు

అపరిచిత పద్య/గద్య షీట్లు

👉 పదసంపద, వాక్య నిర్మాణానికి ఉపయోగకరం.

3️⃣ దృశ్య సాధనాలు (Visual Aids)

చిత్రాలు

పోస్టర్లు

మ్యాప్స్

పాఠ్యపుస్తకంలోని బొమ్మలు

ఫోటోలు

👉 భావగ్రహణం, ఆసక్తి పెంపు కోసం.

4️⃣ శ్రావ్య సాధనాలు (Audio Aids)

కవిత/పద్య గానం

కథల ఆడియో

ఉపాధ్యాయుని వాచిక పఠనం

👉 వినే నైపుణ్యం (Listening skill) అభివృద్ధికి.

5️⃣ కార్యాచరణ ఆధారిత సాధనాలు

పాత్రాభినయం (Role Play)

గ్రూప్ డిస్కషన్

జతగా చదవడం (Pair Reading)

కథ కొనసాగింపు

పదాల వర్గీకరణ ఆటలు

👉 మాట్లాడటం – ఆలోచించడం – రాయడం సమన్వయం.

6️⃣ డిజిటల్ సాధనాలు (లభ్యత ఉంటే)

మొబైల్ ఆడియోలు

స్మార్ట్ టీవీ / ప్రొజెక్టర్

డిజిటల్ కథలు / వీడియోలు

👉 ఐచ్ఛికం – తప్పనిసరి కాదు.

7️⃣ మూల్యాంకన సాధనాలు (Assessment Tools)

వర్క్ షీట్లు

చిన్న ప్రశ్నలు

మౌఖిక ప్రశ్నలు

Exit Slips

చెక్ లిస్ట్ (LO ఆధారంగా)

8️⃣ తెలుగు LIP కు అత్యంత ప్రభావవంతమైన సాధనాలు

⭐ బ్లాక్ బోర్డు

⭐ పాఠ్యపుస్తకం

⭐ చిత్రాలు

⭐ పదకోశ కార్డులు

⭐ చర్చ / కార్యాచరణల

✨ ఒక వాక్యంలో:

LIP లో సాధనం ముఖ్యమైంది కాదు —

సాధనాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తున్నామన్నదే ముఖ్యం.

నోట్స్

------------------

12:00 - 1-00   6నుండి 10 తరగతులకు – రాబోయే నెలలో బోధించాల్సిన తెలుగు పాఠ్యాంశాల Learning Outcomes (LOs) గుర్తింపు

6వ తరగతి – తెలుగు

 🔹 రాబోయే నెల – ముఖ్య Learning Outcomes

విద్యార్థి చేయగలిగేది: * పాఠ్యాన్ని స్పష్టంగా చదవడం, సరైన ఉచ్చారణతో వాక్యాలు చెప్పడం

* కథ / గద్య భాగంలోని ప్రధాన భావాన్ని గుర్తించడం

* కొత్త పదాలకు అర్థాలు చెప్పడం

* సరళమైన వాక్య నిర్మాణం చేయడం

భాషా నైపుణ్యాలు (LOs):

* నామవాచకం, సర్వనామం గుర్తించడం

* సరళ సమాసాల పరిచయం

* చిన్న పేరాగ్రాఫ్ రాయడం

 7వ తరగతి – తెలుగు

🔹 రాబోయే నెల – Learning Outcomes

విద్యార్థి చేయగలిగేది:

* పాఠ్యాంశాన్ని భావంతో చదవడం

* సంఘటనల క్రమాన్ని వివరించడం

* పాత్రల స్వభావాన్ని గుర్తించడం

భాషా నైపుణ్యాలు (LOs):

* క్రియ, కాలాలు గుర్తించడం

* సంధి పరిచయం

* లేఖ / చిన్న వ్యాస రచన

 8వ తరగతి – తెలుగు

🔹 రాబోయే నెల – Learning Outcomes

విద్యార్థి చేయగలిగేది:

* గద్య / పద్య పాఠ్యాల భావ విశ్లేషణ

* కవితలోని భావాన్ని స్వయంగా వ్యక్తీకరించడం

* పాఠ్యానికి సంబంధించిన ప్రశ్నలకు సమగ్ర సమాధానాలు

భాషా నైపుణ్యాలు (LOs)

* సమాసాలు (ద్వంద్వ, తత్పురుష)

* అలంకారాల పరిచయం

* పేరాగ్రాఫ్ అభివృద్ధి

 9వ తరగతి – తెలుగు

🔹 రాబోయే నెల – Learning Outcomes

విద్యార్థి చేయగలిగేది: పాఠ్యాంశంలోని **మూల భావం, సామాజిక సందేశం గుర్తించడం**

* కథ / వ్యాస నిర్మాణం విశ్లేషించడం

* భావ ప్రకటనతో స్వతంత్ర రచన

*భాషా నైపుణ్యాలు (LOs):**

* సంధులు – పూర్తి అవగాహన

* సమాసాల ప్రయోగం

* భావపూర్వక వ్యాస రచన

#10వ తరగతి – తెలుగు

🔹 రాబోయే నెల – Learning Outcomes

**విద్యార్థి చేయగలిగేది:**

* పాఠ్యాంశాన్ని **పరీక్ష దృష్టితో కాకుండా భావ దృష్టితో అర్థం చేసుకోవడం**

* సాహిత్య విలువలు, సందేశం విశ్లేషించడం

* విమర్శాత్మకంగా స్పందించడం

**భాషా నైపుణ్యాలు (LOs):

* అలంకారాల వినియోగం

* వ్యాస రచన / ప్రసంగ రచన

* సృజనాత్మక రచన

- 🔄 తరగతులన్నిటికీ సాధారణ LOలు (రాబోయే నెల)

* స్పష్టంగా చదవడం (Reading Fluency)

* భావగ్రహణ (Comprehension)

* పదసంపద అభివృద్ధి

* రాతలో స్పష్టత

* స్వతంత్ర భావవ్యక్తీకరణ

📌 అకాడెమిక్ రివ్యూ కోసం ఉపయోగపడే విధంగా

* ప్రతి LOకి పాఠ్య ఆధారిత యాక్టివిటీ**

* వారానికి ఒకసారి LO ఆధారిత చిన్న అసెస్మెంట్**

* బలహీన విద్యార్థులకు ప్రత్యేక LO రిమీడియేషన్

ssc అభ్యాస దీపిక - తెలుగు

నోట్స్

1.45 2.45          గుర్తించబడిన LO ల ఆధారంగా నమూనా పాఠం యొక్క ప్రదర్శన మరియు చర్చ
 2.45- 3.00 టీ విరామం

   3.00-400            గుర్తించబడిన LO ల ఆధారంగా నమూనా పాఠం యొక్క ప్రదర్శన మరియు చర్చ

Learning Outcomes (LOs) సాధనకు అమలు చేయాల్సిన వివిధ బోధనా–అభ్యాస వ్యూహాలు.

 డయాగ్నోస్టిక్ (నిర్ధారణాత్మక) వ్యూహాలు

లక్ష్యం: విద్యార్థుల ప్రస్తుత అభ్యాuస స్థాయి గుర్తింపు

వ్యూహాలు : ప్రవేశ పరీక్షలు (Entry Tests)

• చదవడం–వ్రాయడం చిన్న పనులు
  మౌఖిక ప్రశ్నలు
  పదజాల గుర్తింపు కార్డులు

LOలతో అనుసంధానం

• చదువు ప్రవాహం
  పదార్థ గ్రహణం
  ప్రాథమిక భాషా నైపుణ్యాలు

 విభిన్నీకృత బోధన (Differentiated Instruction)

లక్ష్యం: విభిన్న అభ్యాస స్థాయిల విద్యార్థులకు సమాన అవకాశాలు

వ్యూహాలు

• స్థాయి వారీ వర్క్‌షీట్లు (A–B–C)
  జంట / గుంపు అభ్యాసం
  సహచర బోధన (Peer Teaching)

LOల ప్రభావం

• అన్ని విద్యార్థులు కనీస LOలను చేరుకోవడం
  ముందున్నవారికి ఉన్నత LOలు

 క్రియాశీల అభ్యాస వ్యూహాలు (Active Learning)

లక్ష్యం: విద్యార్థిని కేంద్రంగా అభ్యాసం

వ్యూహాలు

• పాత్రధారణ (Role Play)
  కథ పునఃసృష్టి
  భావ పటాలు (Mind Maps)
  Think–Pair–Share

LOలు

• భావ వ్యక్తీకరణ
  విశ్లేషణాత్మక ఆలోచన
  సృజనాత్మకత

 భాషా సమగ్ర బోధన (Integrated Language Skills)

లక్ష్యం: వినడం–మాట్లాడటం–చదవటం–రాయటం సమగ్ర అభివృద్ధి
వ్యూహాలు
పాఠ్య పఠనం + చర్చ
వినిపించి ప్రశ్నలు
చదివి స్పందన రాయించడం
LOలు
సమగ్ర భాషా నైపుణ్యాలు
సరైన వాక్య నిర్మాణం

 రిమీడియల్ బోధన వ్యూహాలు

లక్ష్యం: LOలు సాధించని విద్యార్థులకు మద్దతు
వ్యూహాలు
అభ్యాస దీపికలు
పునరావృత బోధన
మౌఖిక ఆధారిత అభ్యాసం
చిన్న లక్ష్యాలు (Micro-LOs)
ఫలితం
కనీస LOల సాధన
అభ్యాస భయం తగ్గింపు

 నిరంతర మూల్యాంకన వ్యూహాలు (Formative Assessment)

లక్ష్యం: అభ్యాస పురోగతి నిరంతరంగా గమనించడం

వ్యూహాలు

• Exit Slips
  Quiz / Oral Test
  Project పనులు
  రూబ్రిక్స్
  LO అనుసంధానం
  అభ్యాస లోపాల తక్షణ సరిదిద్దడం

 జీవన సందర్భ అనుసంధాన వ్యూహాలు

లక్ష్యం: పాఠ్యాన్ని జీవితంతో అనుసంధానం

వ్యూహాలు

• సమకాలీన సంఘటనల చర్చ
  స్థానిక కథలు / ఉదాహరణలు
  అనుభవ పంచుకోవడం
  LOలు
  విమర్శాత్మక ఆలోచన
  విలువల అవగాహన

 సాంకేతిక సహాయక వ్యూహాలు (ICT Integration)

లక్ష్యం: అభ్యాసంలో ఆసక్తి పెంపు
వ్యూహాలు
ఆడియో–వీడియో పాఠాలు
డిజిటల్ క్విజ్‌లు
PPT / Smart Board
LOలు
భావగ్రహణం

• వినికిడి నైపుణ్యం

 ప్రేరణాత్మక వ్యూహాలు (Motivational Strategies)

లక్ష్యం: అభ్యాసంలో చురుకుదనం

వ్యూహాలు

• ప్రశంసలు
  స్టార్ చార్టులు
  స్వల్ప బహుమతులు
  స్వీయ మూల్యాంకనం

ఫలితం

• నిరంతర పాల్గొనడం
  అభ్యాస నమ్మకం

 ప్రతిబింబాత్మక బోధన (Reflective Teaching)

లక్ష్యం: ఉపాధ్యాయ అభివృద్ధి

వ్యూహాలు

• LO సాధన సమీక్ష
  విద్యార్థి అభిప్రాయం
  పాఠం తర్వాత ఆత్మపరిశీలన

🔹LOలు కాగితాల మీద కాకుండా విద్యార్థి అభ్యాసంలో కనిపించాలి.

బోధన – అభ్యాసం – మూల్యాంకనం మూడు సమన్వయంతో సాగాలి.

VIII          సాయంత్రం 4.00-4.10          ఉత్తమ అభ్యాసం చేసిన ఉపాధ్యాయులకు సన్మానం

 సమావేశంలో జరిగిన చర్చల ఆధారంగా తరగతి గదిలో అమలు చేయవలసిన అంశాలు

 స్కూల్ కాంప్లెక్స్ హెడ్మాస్టర్

ssc అభ్యాస దీపిక - తెలుగు

ix. 5. స్వామి వివేకానంద

5. స్వామి వివేకానంద

ఉపవాచకం

భారతీయ ధర్మం అన్ని మతాల్ని అంగీకరిస్తుందనీ, గౌరవిస్తుందనీ, అన్ని మతాలు సత్యాలేననీ, అవన్నీభగవంతుని చేరుకోడానికి మార్గాలనీ స్వామీజీ చెప్పాడు. ఎవరూ మతాన్ని మార్చుకోనవసరంలేదనీ, నా మతమే గొప్పది. నా మతమే నిలవాలి అనుకునేవారు. బావిలో కప్పవంటివారనీ స్వామీజీ తెలిపాదు. మిగతా వక్తలు తమ తమ మతాలకే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తే స్వామీజీ మాత్రం అన్ని ధర్మాల తరఫునా మాట్లాడి నిజమైన మతసామరస్యాన్ని చూపించాడు. సదస్యులందరికి స్వామీజీ ప్రసంగమే నచ్చింది.

బాల సరేస్

ఒక బాలుడు కలకత్తానగర వీధుల్లో నడుస్తూ వెళ్తున్నాడు. హఠాత్తుగా పెద్ద శబ్దం వినబడింది. ఎమయ్యుటుండబ్బా. చూస్తే... ఒక గుర్రపు బండి రోడ్డుపై దూసుకుపోతున్నది. ఆ బండిని గుర్రం తన బలమంతా ఉపయోగించి వెట్టివేగంతో లాక్కెళుతూంది. దేన్నో చూసి అది బెదిరిపోయినట్లుంది. దాని నుండి దూరంగా వెళ్ళడానికేమో అన్నట్లు పరుగెడుతున్నది. బండిలో పాపం ఒక మహిళ కూడా ఉంది. చాలా భయంగా చూస్తూ బండిని గట్టిగా పట్టుకుని పడిపోకుండా కూర్చుని ఉండడానికి ప్రయత్నిస్తున్నది. బండి ఎప్పుడు బోల్తా పడుతుందో తెలియదు. ఎవరూ ఆవిడకి సహాయం చేయడానికి ముందుకు రావడంలేదు.

ఇదంతా ఈ బాలుడు చూశాడు. సాహసవంతుడైన అతడు బండి దగ్గరకు రాగానే ప్రాణాలకు తెగించి, పరుగెత్తి బండిలోకి ఎక్కాడు. జోరుగా పరుగెడుతున్న ఆ గుర్రపు కళ్ళెం చేజిక్కించుకొని, నైపుణ్యంతో కొద్దిసేపట్లోనే ఆ గుర్రాన్ని శాంతపరచి ఆగిపోయేటట్లు చేశాడు. ఆ మహిళ ప్రాణం నిలిచింది. అందరూ ఆ బాలుడి సాహసానికి మెచ్చుకున్నారు. ఆవిడ అతడికి ఎంతగానో కృతజ్ఞతలు తెలుపుకున్నది.

ఎవరీ పిల్లవాడు? అతడి పేరు నరేంద్రనాథ్ అందరూ నరేన్ అని పిలిచేవారు. అతడే తరువాత కాలంలో విశ్వవిఖ్యాతినొంది సింహసదృశమైన మనోబలానికి ప్రతిరూపమై భారతదేశ యువజనులందరికీ ఆదర్శమై నిలిచిన శ్రీ వివేకానందస్వామి ఈయన జన్మదినమైన జనవరి 12వ తేదీనే మన దేశ ప్రజలంతా 'జాతీయ యువజన దినోత్సవం'గా జరుపుకుంటారు. నరేన్ తండ్రి శ్రీ విశ్వనాథ్ దత్తా. మంచి పేరున్న వకీలు. ఎంతో చదువుకున్నవాడు. అందరి గౌరవాన్నీ పొందేవాడు. తల్లి భువనేశ్వరీదేవి, రూపంలోను, ప్రవర్తనలోను ఒక రాణివలె ఉండేది. అందరూ ఆ తల్లిని ప్రేమించేవారు, గౌరవించేవారు.

మన నరేన్ అల్లరి పిల్లవాడు ఈ గడుసరిని పట్టుకోవడం పాపం ఆ తల్లికి గగనమైపోయేది. అతడిని చూసుకోవడానికి ఇద్దరు నౌకర్లను పెట్టవలసి వచ్చింది. కానీ ఎట్లాగో ఒక ఉపాయం కనుకున్నది. సరేన్ అల్లరి బాగా మితిమీరిపోయినపుడు

విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కానుక

156

-4 OF

FEBRUARY

2026

ATTENDANGE

26 27 28 29 30 31

శివశివా' అంటూ నెత్తిమీద చల్లని నీళ్ళు పోస్తే మాత్రం అల్లరంగా క్షణంలో తగ్గిపోయి అలతపడిపోయేవాడు. లేదా ఏయ్. ఇట్లా అల్లరి చేస్తే శివుడు నిన్ను కైలాసానికి మళ్ళీ రానివ్వడు"నగానే చల్లబడిపోయేవాడు. తన వథకాలేవీ వైరనప్పుడు ఆ తల్లికి పాపం ఈ రెండే చివరి అస్త్రాలు.

బాలనరేంద్రుడు తన తల్లివద్ద ఎన్నో విషయాలు నేర్చుకునేవాడు. తల్లి భాగవత, రామాయణ మహాభారతాల్లోని కథలన్నీ చక్కగా కళ్ళకు కట్టినట్లు చెప్పేది, ముఖ్యంగా శ్రీరాముడి కథంటే నరేంద్రుడికి పంచప్రాణాలు మల్లితోచేసిన చిన్న సీతారాముల విగ్రహాన్ని తెచ్చి రకరకాల పూలతో పూజించేవాడు. రామాయణమంటే ఎంత యేమో! నంతుడ అరటి తోటలో తిరుగుతూ రామనామ జపంచేస్తూ ఉంటాడని ఎవరో చెప్పగా విని, మహావీరుడిని చూడడాని తరచూ చాలాకాలం ఆ తోటల్లో వెతుకుతూ నిరీక్షిస్తూ గడిపేవారు. ఆహా! ఎంత విశ్వాసండి

పాఠశాలలో... ఆటల మైదానంలో

ఆరేళ్ల వయస్సులో నరేంద్రుడు తన విద్యాభ్యాసం మొదలుపెట్టాడు. మొదట్లో కొన్నిరోజులు పాఠశాలకు వెళ్లకుండా.. తల్లిదండ్రులు నియమించిన ఉపాధ్యాయుడివద్ద ఇంట్లోనే పాఠాలు నేర్చుకునేవాడు, చదువడం, వ్రాయడం చాలా ఈరిగా నేర్చుకున్నాడు. అతడి జ్ఞాపకశక్తి అమోఘం! ఏ పాఠమైనా గురువు ఒక్కసారి చెప్పటంతోనే నేర్చుకునేవాడు. మళ్ళా అప్పజెప్పగలిగేవాడు.

ఏడేళ్ళ వయస్సు వచ్చేటప్పటికి అతడిని ఈశ్వరచంద్ర విద్యాసాగర్ స్థాపించిన మెట్రోపాలిటన్ ఇన్స్టిట్యూషన్లో చేర్పించారు. నరేంద్రుడి తెలివితేటలూ, చురుకుదనం, ఎప్పుడూ చిరునవ్వు చిందించే ముఖం, అన్నిటా ఎంతో ఉత్సాహంగా పాల్గొనే స్వభావంవల్ల అనతికాలంలోనే తోటిబాలురందరికీ నాయకుడయిపోయాడు. ఆటలంటే ప్రాణం. అందరికంటే ముందే మధ్యాహ్నం టిఫిన్ బాక్సుని ఖాళీచేసేసి ఆటల మైదానంలోకి పరుగెత్తేవాడు. పరుగులు తీయడం, కుస్తీపట్టడం, బాక్సింగు, గోళీ ఆటలు, కప్పగంతులూ ఒకటేమిటి, ఉన్న ఆటలన్నీ ఆడేవాడు. కొత్తకొత్త ఆటలు కూడా కనిపెట్టేవాడు. రోజుకో లాగు చినిగిపోయేది. రెండురోజులకొక కొత్త దెబ్బ తగిలేది. బాధ తల్లికేగానీ, బాలుడు మాత్రం మళ్ళీ చిచ్చరపిడుగే.

ఒక్కోసారి తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడుండగానే ఇతర బాలురతో ముచ్చట్లు చెప్పడం, వారిని నవ్వించడం వంటివి చేసేవాడు. ఒకరోజు నరేంద్రుడూ ఇతర స్నేహితులూ మాట్లాడుకుంటూ ఉండడం చూసి వాళ్ళని ఉపాధ్యాయుడు అప్పటిపాఠం అప్పజెప్పమన్నాడు. ఒక్క నరేంద్రుడు తప్ప ఇంకెవరూ ఆ పాఠం అప్పజెప్పలేకపోయారు. పాఠాన్ని ముందే చదివిన నరేన్ అన్ని ప్రశ్నలకీ సరైన సమాధానాలు చెప్పాడు. ఉపాధ్యాయుడు ఎవరు మాట్లాడారని మళ్ళీ అడిగాడు. అందరూ నరేన్ వైపు వేలుచూపారు. అది నమ్మలేక, అంతా అబద్ధం చెప్పారని తలచి నరేన్ తప్ప అందరినీ బల్లలెక్కి నుంచోమన్నడు. వారితోపాటు నరేంద్రుడు కూడా నిలబడ్డాడు. ఆశ్చర్యంగా ఉపాధ్యాయుడు 'నువ్వెందుకు నిలబడ్డావని' అడిగితే "ఊఁ నేనే నిలబడాలి. ఎందుకంటే వీళ్ళతో మాట్లాడుతున్నవాడిని నేను" అని సమాధానమిచ్చాడు.

యువ నరేన్

మన కథానాయకుడు పెద్దవాడవుతున్నకొద్దీ పుస్తకాలు చదవడంలో నిమగ్నమై ఆటలు ఆడడంపై మొగ్గుచూపించడం తగ్గించాడు. బడిలో బాగా చదువుతూ ఉండేవాడు. కానీ వాళ్ళ నాన్నగారు కలకత్తా నుంచి రాయ్పూర్కి బదిలీ అవడంవల్ల రెండేళ్ళు చదువు ఆగిపోయింది. మళ్ళీ తిరిగి బడిలో చేరేసరికి మూడేళ్ళ చదువు ఒక్క సంవత్సరంలో పూర్తిచేయవలసి - వచ్చింది. పరీక్షలు దగ్గరపడుతూ ఉంటే నరేన్ శ్రద్ధగా ఎక్కువసేపు కష్టపడి, ఇష్టపడి చదివేవాడు. చివరికి పరీక్షలో

5 విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కానుక

157

మొదటిశ్రేణిలో ఉత్తీర్ణుడైండు. ఆ సంవత్సరంలో తన పాఠశాల నుండి ఆ శ్రేణిలో పాసైన ఏకైక విద్యార్థి అతడే (ఆ రోజుల్లో అదే గొప్ప) తర్వాత ఒక సంవత్సరం ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో, మరుసటి సంవత్సరం ఇప్పుడు స్కాటిష్ చర్చ్ కాలేజి, అ పిలువబడే కళాశాలలో చేరాడు. ఈ కళాశాలలోని ఆచార్యులంతా యువనరేంద్రుడి ప్రతిభాపాటవాల్ని, ఆసక్తినీ, ధారణా శక్తినీ చూసి ఆశ్చర్యచకితు లయ్యారు. దాదాపు పాతికేళ్ళ తన అనుభవంలో ఈ దేశంలోకానీ, పరాయిదేశాల్లో కాని ఇంతరీ ప్రతిభని తానెక్కడా చూడలేదని ప్రిన్సిపల్ డబ్ల్యు డబ్ల్యూ హేస్టీ అనేవాడు.

నరేంద్రుడు అన్నిరకాల అంశాలపై ఎన్సెన్లో గ్రంథాలు చదివేవాడు. అతడు విద్యను ఆర్జించే ఒక నిజమైన విద్యార్థి, జ్ఞానసముపార్లనే అతడి లక్ష్యంకానీ, ఇతరులకన్నా ఎక్కువ చదివేయాలి అనే తపన అతనిలో ఉండేది. అందుకే అంత చదివినా అతనికి కష్టమనిపించేది కాదు. పైగా ఆ చదువు ఎంతో తృప్తినీ, ఆనందాన్నీ ఇచ్చేది. 1884లో బి.ఏ. పట్టా కూడా పొందాడు. నలుగురితోను ఉన్నప్పుడు శాస్త్రచర్చలు జరపడంలో మక్కువ చూపేవాడు. ఒక్కోసారి పెద్దవారితోన తాత్త్విక చర్చలు చేసేవాడు. అతడి మేధాసంపత్తి, తర్కించగల శక్తి ముందు ఎవరూ నిలువగలిగేవారు కాదు.

శ్రీరామకృష్ణులను కలవడం

ఆధ్యాత్మికత అంటే నరేంద్రుడికి ఇష్టం, మతం బోధించే చాలా విషయాలలో అతడికి నమ్మకం పోయింది. ఏది నమ్మాలో, ఏది నమ్మకూడదో స్పష్టంగా తెలియటం లేదు. ఎంతోమంది మతపెద్దలనేవాళ్ళ వద్దకి పోయినా ఏమీ ప్రయోజనం కలుగలేదు. చివరికి ఇద్దరు ముగ్గురు శ్రేయోభిలాషులు చెప్పగా పరమహంస అని అందరూ కీర్తించే శ్రీరామకృష్ణుల వద్దకు వెళదామని నిశ్చయించుకున్నడు.

శ్రీరామకృష్ణులను కలిస్తే తనకు సమాధానం దొరుకుతుందేమోననే ఆశతో నరేంద్రుడు ఇద్దరు ముగ్గురు స్నేహితులతో కలిసి ఆయన వద్దకు వెళ్ళాడు. తన సంశయాన్ని ప్రశ్నరూపంలో "అయ్యా! తమరు భగవంతుడిని చూశారా?" అని సూటిగా అడిగాడు. వెంటనే అంతే సూటిగా ఏ తడబాటు లేకుండా "ఓ చూసిన, నిన్నిప్పుడు ఎంత స్పష్టంగా చూస్తున్నానో అంతకంటే స్పష్టంగా చూశాను. కావాలంటే నీకు కూడా చూపించగలను. కానీ నాయనా! భగవంతుడు కావాలని ఎవరు ఆరాటపడతరు? భార్యా పిల్లలకోసం, ధన సంపాదనకోసం కడవలకొద్దీ కన్నీరు కారుస్తారు. భగవంతుడికోసం ఎవరు విలపిస్తారు? ఎవరైనాసరే భగవంతుడికోసం తీవ్రవ్యాకులతతో విలపిస్తే ఆయన వారికి తప్పకదర్శనమిస్తాడు. ఇది నిజం. నా అనుభవం" అని గుండెపై చేయివేసుకొని శ్రీరామకృష్ణులు సమాధానమిచ్చాడు. నరేంద్రుడికి కొంతసేపు నోటమాటరాలేదు.

"నేను భగవంతుడిని చూశాను" అని ధైర్యంగా చెప్పగలిగిన ధీరుడిని మొదటిసారి చూశాడు.

గురుశిష్యులు

నరేంద్రుడు శ్రీరామకృష్ణుల వద్దకి తరచూ వెళ్ళడం ప్రారంభించాడు. శ్రీరామకృష్ణులు మహాశక్తి సంపన్నులే కాదు ఆయన జీవితం పవిత్రతకి ప్రతిరూపమని గ్రహించాడు. ఆయన ఏమి ఆలోచించేవాడో అదే చెప్పేవాడనీ, ఏం చెప్పేవాడో అదే చేసేవాడని పరీక్షించి తెలుసుకున్నాడు. వీటన్నిటికీ మించి తనను తన తల్లిదండ్రులకంటే కూడా ఎక్కువగా ప్రేమించే వ్యక్తి శ్రీరామకృష్ణులని తెలుసుకొని ఆయన ప్రేమానురాగ శిక్షణలను మహాప్రసాదంగా స్వీకరించాడు. అలా సమయం గడుస్తుంది. 1884వ సంవత్సరం మొదట్లో నరేంద్రుని తండ్రి మరణించాడు.

కాశీపూర్

తండ్రి మరణంతో నరేంద్రుడి జీవితం తెగిన గాలిపటమైంది. మనశ్శాంతి ఎక్కడైనా దొరుకుతుందంటే అది శ్రీరామకృష్ణులవారి జాదపద్మాల చెంత మాత్రమే.

158

అ విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కానుక

EFERUARY

2026

ATTENDANCE

Mvh

Total

ఎక్కువ కాలం గురుసేవలో గడిపిన శిష్యుల్లో నరేంద్రుడొకడు. అప్పుడప్పుడూ కుటుంబానికి కావలసిన చిన్న చిన్న ధనులుచేయడానికి బయటకు వెళ్ళినా, ఎక్కువకాలం కాశీపూర్లోనే గురువుకి సపర్యలు చేస్తూ గడిపేవాడు. ఎప్పటిలాగే శిష్యుల్లో నరేంద్రుడే నాయకుడు,

శ్రీరామకృష్ణులు నరేంద్రుడిని భవిష్యత్తులో అతడు సాధించవలసిన మహత్మ్యార్యాలకోసం సమాయత్తపరుస్తున్నారు. ఆయన ఇతర శిష్యుల భౌతిక ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి బాధ్యతని నరేంద్రుడికి అప్పగించాడు.

దేశ పర్యటన

స్వామీజీ (నరేన్ / నరేంద్రుడు) బారానగర్ మఠంలో రెండేళ్ళు నివసించాడు. హిందూ సన్యాసుల సంప్రదాయం ప్రకారం ఇతర సోదర సన్యాసులు కొంతమంది మఠాన్ని వదిలి దేశంలోని తీర్థయాత్రలకని ఒక్కొక్కరుగా బయల్దేరారు. స్వామీజీ ఇక ఉండలేక, 1888లో కాశీకి ప్రయాణమయ్యాడు.

కాశీలో ఒక సంఘటన జరిగింది. ఒకరోజు దుర్గా అమ్మవారి ఆలయానికి వెళ్ళి వస్తూంటే దారిలో ఒక కోతులగుంపు కనిపించింది. అవి ఆయనవైపు తిరిగి పరుగెత్తిరాసాగాయి. అవి కరుస్తాయనే తలంపుతో స్వామీజీ వెనుదిరిగి చిన్నగా పరుగెత్తనారంభించాడు. అవి ఇంకా వెంబడిస్తూనే ఉన్నాయి. ఏంచేయాలి అని ఆలోచిస్తూ పరుగెడుతున్న స్వామికి అటుగా వెళ్తున్న ఒక వృద్ధ సన్యాసి కనిపించాడు. అడగకుండానే ఆ సన్యాసి అంతా గమనించి "ఆగు! వెనుదిరిగి ఆ జంతువుల నెదుర్కో" అని గట్టిగా అరిచాడు. స్వామీజీ ఆగి వెనక్కి తిరగగానే కోతులు కూడా ఆగి వెనుదిరిగాయి. స్వామీజీ రెండు మూడడుగులు వేసి భయ పెట్టగానే అవి పరుగులంకించుకున్నాయి. తరువాతికాలంలో స్వామీజీ అమెరికాలో ప్రసంగిస్తూ ఇది తన జీవితంలో తాను నేర్చుకున్న ఒక గొప్ప పాఠం అనీ, ఆ కోతుల్లాగ కష్టాలు మనల్ని వెన్నాడుతాయని, ఎప్పుడైతే ఆగి మనం వెనుదిరిగి వాటినెదుర్కొంటామో అప్పుడు అవే పారిపోతాయని బోధించాడు.

1890లో మళ్ళీ యాత్రలకు బయల్దేరి ఎన్నో ఏళ్ళదాకా వెనక్కి రాలేదు. ఒక సోదర సన్యాసితో కాశీలోనూ హిమాలయ ప్రాంతాలలోను తిరిగాడు. ఈ పర్యటనలలో స్వామీజీకి ఎన్నో అనుభవాలు ఎదురైనాయి. కొన్ని మంచివి, కొన్ని చెడ్డవి. చాలాసార్లు ఆయనకి ఎన్నో రోజులు తినడానికి ఏమీ ఉండేది కాదు. చాలా రాత్రులు ఆయనకి ఆకలీ బడలికలే స్నేహితులుగా ఉండేవి.

అప్పుడొక అద్భుతం జరిగింది. ఒక మిఠాయికొట్టు యజమాని వెతుక్కుంటూ వచ్చి స్వామీజీ పాదాలపై వాలి, వెంట తెచ్చిన భోజనం పొట్లాన్ని చూపిస్తూ స్వీకరించమని ప్రాధేయపడ్డాడు. స్వామీజీ "ఎవరు నాయనా నీవు? నేను నిన్నెఱుగనే! పొరబడుతున్నట్లున్నవు. నీవు వెతుకుతున్న వ్యక్తిని నేను కాను" అని అంటూ ఉంటే, ఆ వ్యక్తి స్వామీజీ ముందు చిన్నపీటవేసి భోజనం ఒక ఆకు మీదికి మారుస్తూ "లేదు స్వామీ, నేను కలలో చూసింది మిమ్మల్నే, శ్రీరామచంద్రమూర్తి స్వయంగా నా కలలో కనిపించి మిమ్మల్ని చూపించి, నా బిడ్డ ఆకలితో ఉంటే నువ్వు హాయిగా తిని నిద్రిస్తున్నవా? లే, లేచి అతడికి భోజనం పెట్టు' వెళ్ళమని ఆజ్ఞాపించాడండీ. ఆహా! ఏమి నా భాగ్యం, మీవల్లనే నాకు రామదర్శనం కలిగింది. తండ్రీ బిడ్డలిరువురిడీ ఏమి గాంభీర్యం! ఏమి సౌందర్యం! ఒక్కసారి చూస్తే చాలు, ఎవరూ మరిచిపోలేరు. నేను పొరబడటంలేదు స్వామి. దయచేసి వేడి చల్లారకముందే ఆరగించండి. చల్లని నీళ్ళు కూడా తెచ్చాను" అన్నాడు. స్వామీజీ కనుల వెంబడి జలజలా నీరుకారింది. ఏ అభయహస్తమైతే తన జీవితమంతా ఆయన్ను కాపాడుతూ వస్తుందో, అదే అభయహస్తమిది. ఎదురుగా నోరు వెళ్ళబెట్టి ఇదంతా చూస్తున్న వడ్డీ వ్యాపారికి సన్యాస జీవితమంటే భగవంతుడి ఒడిలో వసించడమని అర్థమైంది. అశ్రునయనాలతో లేచివచ్చి స్వామికి సాగిలపడి నమస్కరించాడు. ఇలాంటి ఘటనలు స్వామీజీ జీవితంలో ఎన్నో జరిగాయి.

విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కానుకల

159

స్వామీజీ ఎన్నోసార్లు తనకోసం తాను కొన్ని నియమాలు పెట్టుకునేవాడు. ఎవరైనా పిలిచి ఆపితే తప్ప ఆగకుండా యాత్ర సాగిస్తూనే ఉండాలనీ, ఎవరైనా పిలిచి భిక్ష ఇస్తే తప్ప ఆహారం తీసుకోకూడదని ఇలాంటి కఠిన నియమాలెన్నో పాటించేవాడు. స్వామీజీ వద్ద ఒక చిన్న భగవద్గీత; 'ది ఇమిటేషన్ ఆఫ్ క్రైస్ట్' అనే గ్రంథాలు తప్ప ఇంకేవీ ఉండేవి కావు

ఇట్లా పర్యటిస్తూనే తమిళనాడులోని కన్యాకుమారికి చేరుకొన్నాడు, మూడు సముద్రాలు కలిసే కన్యాకుమారిలో అమ్మవారి ఆలయం సందర్శించాక సముద్రంలో అల్లంత దూరంలో కనిపిస్తున్న ఒక పెద్ద శిలని చూశాడు స్వామీజ్ శిలదాకా పడవలో వెళ్ళడానికి స్వామీజీ దగ్గర డబ్బులు లేవు. ఎవరు నా మాతృభూమిని అంధకారంనుంచి మేల్కొలుపుతారు? ఈ దేశ ప్రజల అలసత్వాన్నీ అజ్ఞానాన్నీ పటాపంచలుచేసి మళ్ళీ దానికి తన పూర్వవైభవాన్ని తీసుకురావడం ఎట్లా? ఇన్ని ప్రశ్నలు, ఇంత ఆవేదనా మనస్సులో ఉవ్వెత్తునలేచి చేసే అల్లకల్లోలం ముందు, ఎదుటఉన్న మూడుసముద్రాల అలలజోరు లెక్కలో రానిదై స్వామీజీ ఆ సాగరాన్ని ఈది శిలను చేరుకున్నాడు.

అమెరికా

అమెరికా దేశంలో సకల మతాల మహాసభ ఒకటి జరగబోతున్నదని అంతకుముందు ఎక్కడో విన్నాడు స్వామీజీ. సభలో పాల్గొని భారతదేశపు ధర్మాన్ని ప్రపంచానికి సరైన విధంగా తెలియజేయడానికి నిశ్చయించుకున్నాడు.

స్వామీజీ మద్రాసుకు వెళ్ళాడు. అక్కడ కొంతమంది యువకులు ఆయన ప్రణాళిక విని సహాయం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు. ఖేత్రీ మహారాజు ఈ సమయంలో స్వామివారిని ఆహ్వానించి వారి ఆలోచన విని, కెనడాకు వెళ్ళే ఒక లా ఓడలో ప్రథమశ్రేణి టిక్కెట్టుకొని ఇచ్చాడు. ఆయన స్వామీజీకి మంచి కాషాయవస్త్రాలు బహూకరించి 'వివేకానంద' అనే నామధేయాన్ని స్వీకరించవలసిందిగా ప్రార్ధించాడు. స్వామీజీ ఈ విధంగా వివేకానందస్వామి అయ్యాడు.

వివేకానందస్వామి బొంబాయి నుండి 1893 మే 31వ తారీఖున అమెరికాకు బయలుదేరాడు. ఓడ దారిలో సిలోను, సింగపూరు, హాంగ్ కాంగ్, చైనా, జపాన్లలోని రేవులలో ఆగింది. స్వామీజీ ఆయా ప్రాంతాలను ఎంతో ఆసక్తితో గమనించేవాడు. కొన్నాళ్ళకు ఓడ కెనడా దేశంలోని వాంకోవర్లో ఆగింది. స్వామీజీ అక్కడి నుండి షికాగోకి రైలులో వెళ్ళాడు. రైల్లో సాన్బోర్న్ అనే ఒక మహిళ స్వామీజీతో మాట్లాడింది. స్వామీజీ ప్రతిభాపాండిత్యాలనీ, పవిత్రతనీ గమనించి "స్వామీ మీరెపుడైనా బోస్టన్ నగరానికి వస్తే, దయచేసి మా ఇంటికి అతిథిగా వచ్చి మమ్మానందింపజేయండి' అని తన చిరునామా ఇచ్చింది. జూలై నెల మధ్యలో స్వామీజీ షికాగో చేరుకున్నాడు. అదొక చిత్రమైన కొత్త ప్రపంచం. అక్కడి భవంతులు, రోడ్లు, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆవిష్కరణలూ, యంత్రాలూ, కర్మాగారపు తయారీలూ, కళలూ మొదలైనవన్నీ చూసి స్వామీజీ విస్తుపోయాడు.

కాడు తండా మర

కొన్నిరోజుల తర్వాత స్వామీజీకి కొన్ని విషయాలు తెలిశాయి. ఏ విశ్వమత మహాసభలకై ఆయన వచ్చాడో అవి సెప్టెంబర్ మాసం మధ్యలోగాని మొదలుకావు అనీ, అంతేగాక తనవద్ద కావలసిన ధ్రువపత్రాలేవీ లేనందువల్ల ఆయన వాటిలో వక్తగా పాల్గొనడం కుదరదనీ, పత్రాలు ఒకవేళ ఉన్నా వక్తలనంగీకరించే సమయం మించిపోయిందనీ తెలుసుకున్నాడు. ఇంకొక సమస్యేమిటంటే షికాగో ధనవంతుల నగరం. అక్కడి ధరలకూ తనదగ్గర ఉన్న కొద్దిపాటి డబ్బుకూ పొంతనే లేదని, ఇంకొన్నాళ్ళలో డబ్బులన్నీ ఖర్చయిపోయి పస్తులుండవలసిందేననీ అర్థమైంది.

బోస్టన్ వంటి చోటైతే తక్కువ ఖర్చుతో జీవించవచ్చని ఎవరో చెప్పగా, సాన్బోర్న్ ఆహ్వానం కూడా గుర్తుకు వచ్చి ఆ పట్టణానికి ప్రయాణమయ్యాడు. ఆవిడ ఇంట్లో ఉండగానే హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయ ప్రొఫెసరయిన జె.హెచ్.రైట్ అనే వ్యక్తితో పరిచయమైంది స్వామీజీకి, శాస్త్రీయమైన, తాత్త్వికమైన విషయాలెన్నో చర్చించుకున్నారు వాళ్ళు, ప్రొఫెసర్గారు స్వామీజీ పాండిత్యాన్ని చూసి జరగబోయే విశ్వమత మహాసభల్లో హైందవ ధర్మానికి ప్రాతినిధ్యం వహించవలసిందిగా ఆయనను కోరాడు. స్వామీజీ తాను వచ్చింది అందుకనేననీ, కానీ తన వెంట ఏ ధ్రువపత్రాలూ లేవనీ, అందువల్ల సభల్లో

091

ఆవిద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కాను

పాల్గొనడం కుదరదని విన్నాననీ తెలిపాడు. అది విని విస్తుబోయిన ఆ అమెరికా పండితుడు "స్వామీ! మిమ్మల్ని ధ్రువపత్రాలడగడమంటే, సూర్యుడికి ప్రకాశించే హక్కు ఎవరిచ్చారని అడగడమే" అని జవాబిచ్చాడు.

అంతేకాక, షికాగో విశ్వమత మహాసభల అధ్యక్షుడికి ఒక ధ్రువపత్రం వ్రాస్తూ ప్రొఫెసర్గారు " ఈ వ్యక్తి మేదస్సూ, పరిచయం చేశాడు. షికాగో వరకు ఒక టిక్కెటు కూడా కొని ఇచ్చిండు ప్రొఫెసర్గారు. దైవసంకల్పం ఎంత బలమైందో పాండిత్యం మన దేశంలోని గొప్ప గొప్ప పండితులందరి పాండిత్యాన్ని కలిపితే వచ్చే పాండిత్యం కన్నా గొప్పది" అని స్వామీజీ ఆనందించాడు.

ఏకాగో చేరి చూసుకునేసరికి ఆ కమిటీ చిరునామా ఎక్కడనో పడిపోయిందని అర్థమైంది స్వామీజీకి అంత మహానగరంలో ఇపుడెక్కడికి పోవాలి? అప్పటికే చాలా అలసటగా ఉండి. మరోచోటు దొరక్క కనిపించిన ఒక పెద్ద ఖాళీ డబ్బాలో రాత్రి డిపాడు. పొదునే లేచి ఒక వీధిలో నడుస్తూ తన సన్స్యాని సంప్రదాయం ప్రకారం ఆహారంకోసం యాచించాడు. అక్కడి అట్ల చాలా పెద్దవి, ధనవంతులని, కానీ అందరూ ఆయన్ని ఛీకొట్టారు. పనివారు కూడా అవమానించారు. పాశ్చాత్యంలో బిక్షాటన చేయడం గర్భనీయం కదా. ఇక ఎం చేయాలె? భగవంతుడే కనుక నన్నిక్కడికి తీసుకువస్తే ఆయనే నాకేదో దారి చూపిస్తాడులే అనుకొని ఒక చెట్టుకింద కూర్చున్నాడు. అప్పుడే ఒక ఇంటి తలుపు తెరుచుకొని, ఒక మహిళ సూటిగా స్వామీజీ వద్దకు వచ్చింది. "మీరు విశ్వమత మహాసభలకి వచ్చినవారా? చూస్తే భారతీయ సన్యాసిలా ఉన్నారు!" అని అడిగింది. స్వామీజీ కథ విని ఇంటికి ఆహ్వానించి ఎంతో గౌరవంతో చూసుకుంది ఆ తల్లి. ఆవిడ పేరు జార్జ్ డబ్ల్యూ, హేల్. తర్వాత ఆ కుటుంబమంతా స్వామీజీకి జీవితాంతం మంచి స్నేహితులుగా మిగిలిపోయారు.

1893వ సంవత్సరం, సెప్టెంబర్ 11వ తేదీ సోమవారంనాడు విశ్వమత మహాసభలు మొదలయ్యాయి. కొలంబస్ హాల్ అనే ఒక పెద్ద భవనంలో అవి జరిగాయి.

స్వామీజీకి అంతమంది ముందు మాట్లాడాలంటే కొంత బెరుకు కలిగింది. అందరూ పుటలకొద్దీ వ్రాసుకుని చదివేస్తున్నారు. మరి స్వామీజీ మాత్రం అటువంటి ఏ సన్నాహాలు లేకనే వచ్చాడు. సభాధ్యక్షుడు రెండుమూడుసార్లు మాట్లాడమంటే ఇప్పుడు కాదు తర్వాత అని తోసిపుచ్చాడు. సాయంత్రం ఇక అడక్కుండానే స్వామివారి పేరుని పిలిచేసరికి లేచి, సరస్వతీదేవిని తలచుకొని, శ్రావ్యమైన ఆయన కంఠంతోను, అంతకంటే మధురమూ, పరమపవిత్రమూ అయిన ఆయన హృదయాంతరాళాలలో నుంచి వచ్చిన విశ్వమానవ సౌభ్రాత్ర భావనతోను "నా అమెరికా దేశ సోదర సోదరీమణులారా...." అని మొదలుపెట్టాడు. దాంతో ఆ జనసముద్రమంతా ఒక్కసారిగా లేచి నిలబడి కమ్మని ఆ పిలుపునకు, తమముందు మూర్తీభవించిన ఆ పవిత్రతకూ, ఏ నాగరికత పరిపూర్ణతకైనా చిహ్నమైన ఆ సన్న్యాస స్ఫూర్తికీ తమకు తెలియకనే పులకించిపోయి కరతాళధ్వనుల వర్షం కురిపించింది. ఉపన్యాసపు ఆరంభంలోనే అందిన ఆ అపూర్వ అభినందన మూడు నిమిషాలపాటు సాగింది. మధ్యలో స్వామివారు మళ్ళీ మాట్లాడడానికి చేసిన రెండు మూడు ప్రయత్నాలు విఫలమే అయ్యాయి.

అందరూ కూర్చున్నాక స్వామీజీ కొనసాగించిండు. భారతీయ ధర్మం అన్ని మతాల్ని అంగీకరిస్తుందనీ, గౌరవిస్తుందనీ, అన్నీ మతాలు సత్యాలేనని, మతాలన్నీ భగవంతుని చేరుకోడానికి మార్గాలని స్వామీజీ చెప్పాడు. ఎవరూ మతాన్ని మార్చుకోనవసరంలేదనీ, నా మతమే గొప్పది. నా మతమే నిలవాలి అనుకునేవారు బావిలో కప్పలవంటి వారనీ స్వామీజీ తెలిపాడు. మిగతా వక్తలు తమ తమ మతాలకే ప్రాతినిధ్యం వహిస్తే, స్వామీజీ మాత్రం అన్ని ధర్మాల తరఫునా మాట్లాడి నిజమైన మతసామరస్యాన్ని చూపించాడు. సభ్యులందరికీ స్వామీజీ ప్రసంగమే నచ్చింది. రాత్రికి రాత్రి స్వామీజీ ఖ్యాతి దేశమంతటా వ్యాపించింది. పత్రికలన్నీ స్వామీజీని వేనోళ్ళ పొగిడాయి.

విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ కానుక

161

భారతదేశం స్వామీజీకి బ్రహ్మరథం పట్టడం

కొన్నాళ్ళ తరువాత స్వామీజీ భారతదేశానికి తిరిగి రావాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.

వచ్చేముందు ఒక ఆంగ్లేయమిత్రుడు స్వామీజీని ఇలా అడిగిండు "స్వామీ! నాలుగేళ్ళు ఎన్నో భోగాలతో నిండిన పాశ్చాత్యంలో గడిపి పేదరికంతో ఉన్న భారతదేశానికి వెళ్తున్నరు ఏమనిపిస్తుంది?"

స్వామీజీ ఇట్లా సమాధానమిచ్చాడు. "నేనిక్కడికి రాకముందు నా దేశాన్ని ప్రేమించేవాడిని. ఇప్పుడు నా దేశపు గాలి; నీరు, ధూళి కూడా నాకు పవిత్రమూ, పూజనీయమూ అయ్యాయి. నా మాతృదేశం ఇప్పుడొక మహాతీర్ధస్థానం."

స్వామిజీ తిరిగిరావడం భారతదేశపు ఆవసత్త్వాలు తిరిగి రావడమే అయింది. అప్పటికే వివేకానందస్వామి అంటే తెలియనివారు భారతదేశంలో ఎవరూ లేరు.

1897 జనవరి 15వ తారీఖున ఓడ అప్పటి బ్రిటీషు ఇండియాలోని కొలంబో చేరింది. మళ్ళీ తన పవిత్ర భారతభూమిపై కాలుపెట్టగలుగుతున్నారని స్వామీజీ మనస్సు ఆనందంతో పొంగిపోయింది. స్వామీజీకి స్వాగతం పలకడానికి భారతదేశ ప్రజలు చేసిన స్వాగత సన్నాహాల గురించి వారికి తెలియదు. ఆయన్ని స్వాగతించడానికి అన్ని నగరాల్లోను స్వాగత కమిటీలు ఏర్పడ్డాయి. వార్తాపత్రికలు ఎన్నో సంపాదకీయాలు రాశాయి.

తర్వాత స్వామీజీ స్టీమర్లో భారతదేశపు ప్రధాన భూమికి వచ్చి పంబన్ అనే గ్రామంలో దిగబోయాదు. రామనాడుకి రాజైన భాస్కర సేతుపతి స్వామీజీకి ఎదురువెళ్ళి, ఆయన ముందు మోకాళ్ళపై కూర్చుని మొదట తన తలపై కాలుమోసి తరువాత భారతభూమిపై దిగమని శిరస్సువంచి ప్రార్ధించాడు. స్వామీజీ అందుకు సున్నితంగా నిరాకరించాడు. స్వామీజీకి సపరివారంగా సాష్టాంగ నమస్కారంచేసి స్వయంగా తన రథంలో కూర్చుండబెట్టాడు.

శరీరాన్ని త్యజించడం

వివేకానందస్వామి వారి ఆరోగ్యం పూర్తిగా దెబ్బతిన్నది.

స్వామీజీ ఎక్కువకాలం జీవించదలుచుకోలేదు. ఎన్నోసార్లు తన శిష్యులకీ, స్నేహితులకీ తాను త్వరలో ఈ ప్రపంచాన్ని వదిలివేయబోతున్నట్లు పరోక్షంగా చెప్పాడు. కానీ ఎవరూ ఇంత త్వరగా ఆ ముహూర్తం వస్తుందని అనుకోలేదు. "నేను నలభై చూడను అని" జోసెఫిన్ మక్లౌడ్ అనే స్నేహితురాలితో స్వామీజీ స్పష్టంగా చెప్పాడు. తన అంతిమ దినానికి వారంరోజులముందు ఒక శిష్యుడిని పిలిపించుకుని, పంచాంగం చదవమన్నాడు.

అది 1902, జులై 4వ రోజు. ఆ రోజు స్వామి పొద్దున శ్రీరామకృష్ణుల మందిరానికి వెళ్ళి తన అలవాటుకి భిన్నంగా అన్ని కిటికీలు తలుపులూ మూసుకుని మూడుగంటలసేపు గాధ ధ్యానంలో గడిపాడు. తర్వాత దినచర్యకు భిన్నంగా సన్యాసులందరితో కలిసి భోజనం చేశాడు.

సంధ్యాసమయం, శ్రీరామకృష్ణులకి ఆ రాత్రికి సేవ జరిగేందుకు ముందు శంఖం పూరించడం జరిగింది. స్వామీజీ తన గదికి వెళ్ళి గంగకు అభిముఖంగా కూర్చుని ధ్యానముద్ర ధరించాడు. ఒక గంట తర్వాత ఆయన మంచంపై పడుకున్నాడు. రెండుసార్లు దీర్ఘంగా ఊపిరి పీల్చాడు. పరీక్షిస్తే స్వామి దేహంలో ఊపిరి లేదని గ్రహించారు. స్వామీజీ ఇక శాశ్వతంగా ఆ శరీరాన్ని వదలివేశాడు.

స్వామీజీ తన జీవితాంతం ఎంతో శ్రమపడి కష్టపడి పనిచేశాడు. ఆయన భౌతిక జీవితం ముగిసింది. కాని ఆయన. పని కొనసాగుతూనే ఉంది. "లేవండి! మేల్కొనండి! గమ్యం చేరేవరకు విశ్రమించకండి!" అని తన దేశ ప్రజలకి పిలుపునిచ్చారు. వారంతా ఆ పిలుపు విన్నారు. భరతమాత మేల్కాంచింది. ఆయన భావజ్వాలతో మొదలైన నవభారత నిర్మాణం, దేశానికి స్వాతంత్ర్యం రావడంతోనే కాక ఇప్పటికీ కొనసాగుతూనే ఉంది.....

విద్యార్థుల వికాసానికి ప్రభుత్వ తానుక

162

దళిత బతుకుల దారిదీపం - గండదీపం

maha daily 3-2-2026

సంభాషణ ఎలా రాయాలి

సంభాషణ ఎలా రాయాలి – సూచనలు: 

విషయం స్పష్టత ఉండాలి.

సంభాషణ ఏ అంశంపై ఉందో ముందే నిర్ణయించుకోవాలి

(ఉదా: పాఠశాల జీవితం, స్నేహం, క్రమశిక్షణ, సేవ).

పాత్రల ఎంపిక చేయాలి

సాధారణంగా 2–3 పాత్రలు సరిపోతాయి.

పాత్రల వయస్సు, స్థాయి, స్వభావానికి తగిన మాటలు ఉండాలి.

ఉత్తర–ప్రత్యుత్తర పద్ధతి పాటించాలి

ఒకరు అడిగితే మరొకరు సమాధానం చెప్పే విధంగా ఉండాలి.

ఒక్కరి మాటలు ఎక్కువగా ఉండకూడదు.

సరళమైన, సహజమైన భాష ఉపయోగించాలి.

రోజువారీ మాట్లాడే మాటలలా ఉండాలి.

క్లిష్ట పదాలు, పొడవాటి వాక్యాలు తప్పించాలి.

విషయానికి సంబంధించిన సంఘటనలు చేర్చాలి.

చదువు, ఆటలు, సాయం, ఉపాధ్యాయుల పాత్ర వంటి అంశాలు ఉంటే సంభాషణ జీవంతంగా ఉంటుంది.

నీతి లేదా భావంతో ముగించాలి.

చివర్లో ఒక మంచి సందేశం లేదా అభిప్రాయం ఉండాలి.

పాత్ర పేరు ముందు డాష్ (–) లేదా కోలన్ (:) వాడాలి.

ఎవరు మాట్లాడుతున్నారో స్పష్టంగా కనిపించాలి.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ఉదాహరణ సంభాషణ

(విషయం: ప్రాథమిక పాఠశాల జీవితం)

అప్సర్: రామకృష్ణా, నీకు పాఠశాల రోజులు గుర్తొస్తాయా?

రామకృష్ణ: ఎందుకు గుర్తురావు! చదవడం నేర్చుకున్న మొదటి రోజు ఇప్పటికీ గుర్తుంది.

అప్సర్: ఆ రోజు నీకు ఎలా అనిపించింది?

రామకృష్ణ: మొదట భయంగా అనిపించింది. కానీ టీచర్ ప్రోత్సహించడంతో ధైర్యం వచ్చింది.

అప్సర్: చదువుతో పాటు ఆటల్లోనూ పాల్గొనేవాడివా?

రామకృష్ణ: అవును. ఒకసారి కబడ్డీ పోటీలో గెలిచినప్పుడు చాలా ఆనందంగా అనిపించింది.

అప్సర్: స్నేహితులకు సహాయం చేసిన సందర్భం ఉందా?

రామకృష్ణ: చదవలేని స్నేహితుడికి నేర్పాను. అతడు చదవగలిగినప్పుడు నాకు ఇంకా సంతోషం కలిగింది.

అప్సర్: ఆ అనుభవాల వల్ల నీవు ఏమి నేర్చుకున్నావు?

రామకృష్ణ: చదువు జ్ఞానం ఇస్తుంది, ఆటలు ధైర్యం ఇస్తాయి, సాయం మనిషిగా మారుస్తుంది.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

అప్సర్: రామకృష్ణా, నీ ప్రాథమిక పాఠశాల రోజుల్లో చదువుకు సంబంధించినగా నిన్ను అత్యంతంగా ఆనందింపజేసిన సంఘటన ఏది?

రామకృష్ణ: మొదటిసారి సులభంగా చదవలేని పాఠాన్ని శ్రమించి చదివి టీచర్ ప్రశంస పొందిన రోజు ఇప్పటికీ గుర్తుంది. ఆ రోజు నుంచి చదువు అంటే భయం కాక, సాధించగలిగే సాధనగా అనిపించింది.

అప్సర్: చదువుతో పాటు ఆటల్లోనూ ఏదైనా గుర్తుండిపోయే విజయం ఉందా?

రామకృష్ణ: ఉంది. పాఠశాల కబడ్డీ పోటీలో మా జట్టు గెలిచినప్పుడు అందరూ నన్ను అభినందించారు. ఆ విజయం ధైర్యం, జట్టు సహకారం ఎంత ముఖ్యమో నేర్పింది.

అప్సర్: ఆ విజయాలు నీలో ఏ మార్పు తీసుకొచ్చాయి?

రామకృష్ణ: చదువులోనూ, ఆటల్లోనూ శ్రమిస్తే ఫలితం వస్తుందని నమ్మకం పెరిగింది. ఆత్మవిశ్వాసం అలవాటైంది.

అప్సర్: ఇతరులకు సాయం చేసిన సందర్భం ఏదైనా గుర్తుందా?

రామకృష్ణ: ఒకసారి నా తరగతి స్నేహితుడు చదువులో వెనుకబడ్డాడు. నేను రోజూ అతనికి అక్షరాలు, పాఠాలు నేర్పాను. అతను పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. ఆ ఆనందం మాటల్లో చెప్పలేనిది.

అప్సర్: ఆ అనుభవాలన్నీ నేటి నీ జీవితానికి ఎలా ఉపయోగపడ్డాయి?

రామకృష్ణ: చదువు జ్ఞానం ఇచ్చింది, ఆటలు ధైర్యం ఇచ్చాయి, సాయం మానవత్వాన్ని నేర్పింది. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసంలో నేర్చుకున్న ఈ విలువలే నా జీవితానికి బలమైన పునాదిగా నిలిచాయి.

దానవీరశూరకర్ణ డైలాగ్స్

 దుర్యో:- ఆగాగు! ఆచార్యదేవా! హహ్హ ఏమంటివి? ఏమంటివి ? జాతి నెపమున సూత సుతునకిందు నిలువ అర్హత లేదందువా ! ఎంత మాట, ఎంత మాట ! ఇది క్షాత్ర పరీక్షయే కాని క్షత్రియ పరీక్ష కాదే ? కాదు, కాకూడదు, ఇది కులపరీక్షయే అందువా ! నీ తండ్రి భరద్వాజుని జననమెట్టిది ? అతి జుగుప్సాకరమైన నీ సంభవమెట్టిది ?

మట్టి కుండలో పుట్టితివికదా ! హహ్హ నీది ఏ కులము? ఇంతయేల, అస్మత్పితామహుడు కురుకుల వృద్ధుడైన ఈ శాంతనవుడు శివసముద్రుల భార్యయగు గంగా గర్భమున జనిoచలేదా ! ఈయన దే కులము ?

నాతో చెప్పింతువేమయ్యా , మా వంశమునకు మూలపురుషుడైన వశిష్ఠుడు దేవవేశ్యయగు ఊర్వశీపుత్రుడు కాడా? ఆతడు పంచమజాతి కన్యయగు అరుంధతియందు శక్తిని, ఆశక్తి ఛండాలాంగనయందు పరాశరుని, ఆ పరాశరుడు పల్లెపడుచైన మత్స్యగంధియందు మా తాత వ్యాసుని, ఆ వ్యాసుడు విధవరాండ్రైన మా పితామహి అంబికతో మా తండ్రిని , పినపితామహి అంబాలికతో మా పినతండ్రి పాండురాజును , మా ఇంటిదాసితో- ధర్మనిర్మాణచణుడని మీచే కీర్తింపబడుచున్న- హ.. ఈ విదురదేవుని కనలేదా? సందర్భావసరములనుబట్టి క్షేత్రభీజప్రాధాన్యములతో సంకరమైన మా కురువంశము- ఏనాడో కులహీనమైనది, కాగా, నేడు కులము.. కులము అను వ్యర్ధవాదమెందులకు?

భీష్మ:- నాయనా సుయోధనా! ఏరుల, పారుల, బ్రహ్మర్షుల జననములు మనము విచారించదగినవికావు. ఇది, నీవన్నట్లుగా, ముమ్మాటికీ క్షాత్ర పరీక్షయే! క్షాత్రమున్నవారెల్లరూ క్షత్రియులే! వారిలో రాజ్యమున్న వారే రాజులు! అట్టి యీ కురురాజ పరిషత్తులో పాల్గొనుటకు అర్హులు!

దుర్యో:- ఓహో ! రాచరికమా అర్హతను నిర్ణయించునది. అయిన మాసామ్రాజ్యములో సస్యశ్యామలమై సంపద్గ్రామమై వెలుగొందు, అంగరాజ్యమునకిప్పుడే ఈతని మూర్ధాభిషిక్తుని గావించుచున్నాను.

సోదరా.. దుశ్శాసనా ! అనర్ఘనవరత్న ఖచిత కిరీటమును వేగముగ తెమ్ము; మామా.. గాంధారసార్వభౌమా ! సురుచిరమణిమయమండిత సువర్ణ సింహాసనమును తెప్పింపుము; పరిచారకులారా ! పుణ్య భాగీరథీనదీ తోయములనందుకొనుడు; కళ్యాణభట్టులారా ! మంగలతూర్యారవములు సుస్వరముగ మ్రోగనిండు,

వంధిమాగధులారా ! కర్ణ మహారాజును కైవారము గావింపుడు; పుణ్యాంగనలారా ! ఈ రాధాసుతునకు పాలభాగమున కస్తూరీతిలకము తీర్చిదిద్ది, బహుజన్మసుకృత పరీపాకసౌలబ్ద సహజకవచఖచితవైఢూర్య ప్రభాదిత్యోలికి వాంఛలురేగ వీరగంధము విదరాల్పుడు. నేడీ సకలమహాజనసమక్షమున, పండిత పరిషన్మధ్యమున సర్వదా సర్వథా, శతథా సహస్రథా ఈ కులకలక మహాపంకిలమును శాశ్వతముగా ప్రక్షాళనము గావించెదను.

ప్రతిపదార్ధం:

ఆగాగు - ఆగు, ఆగు

ఆచర్యదేవా - ద్రోణాచార్య

ఏమంటివి - ఏమన్నావు

జాతి నెపమున - నెపము అనగా కారణము.

జాతి నెపము అనగా పుట్టుకులము తక్కువది అని ఎంచిన కారణము చేత.

సూత సుతునికిందు - సారధి యెక్క పుత్రునికి ఇక్కడ

నిలువ - ఉండటానికి

అర్హత లేదందువా - అర్హత లేదన్నావా

ఎంత మాట - ఎంత మాట

ఇది - ఇది

క్షాత్ర పరీక్ష - కళ పైన ఆధిపత్యాన్ని తెలుపుటకు పరీక్ష (test to determine talent or supremacy)

కాని - కానీ

క్షత్రియ పరీక్ష - క్షత్రియుల పరీక్ష (క్షత్రియులకు మాత్రమే పరీక్ష)

కాదే - కాదు కదా

కాదు - కాదు

కాకూడదు - అవ్వ కూడడు

ఇది - ఇది

కుల పరీక్ష - కులము కనుక్కోవడానికి పరీక్ష

అందువా - అన్నవా

నీ - నీ

తండ్రి - తండ్రి, నాన్న

భరద్వాజుని జననమెట్టిది? - (ద్రోణాచార్యుని) తండ్రి భారధ్వజ మహర్షి జననం ఎలాంటిది? (బృహస్పతి మహర్షికి అయిన వదినకి జన్మించారు)

అతి - ఎంతో

జుగుప్సాకరమైన - అసహ్యమైన్ (ఆక్రమంగా)

నీ సంభావమెట్టిది? - నీ జన్మ ఎలాంటిది?/ నీ జననమెలాంటిది?

మట్టి కుండలో - మట్టి కుండలో

పుట్టితివికదా - పుట్టావు కదా

హహ్హ నీది ఏ కులము - (నవ్వుతూ) నీది ఏ కులం

ఇంతయేల - ఇంత ఎందుకు

అస్మత్పితామహుడు - పితామహుడు భీష్ముదు (పితమహా అంటే నాన్నగారి నాన్నగారు) (అస్మ (మన/సొంత) పితామహుడు — (వ్యతిరేకార్థం తస్మ, తస్మదీయ అంటే వ్యతిరేకులు, అవతలి వారు, మాయాబజార్ సినిమా నుంచి ఈ పదాల అర్ధం తెలుసుకోవచ్చు!))

కురుకుల వృద్ధుడైన - కురు వంశ పెద్దవాడైన

శాంతనవుడు - శంతన మహారాజు పుత్రుడు (భీష్ముడు)

శివసముద్రుల - శివుడి

భార్యయగు గంగా - భార్య అయిన గంగ (శివ పురాణం ప్రకారం శివుని భార్య గంగ)

గర్భమున జనిoచలేదా - కడుపున పుట్టలేదా

ఈయన దే కులము ? - ఈయన ది ఏ కులం?

చెప్పింతువేమయ్యా - (నిజాన్ని) నాతో ఎందుకు చెప్పిస్తున్నావు అయ్యా?

మా వంశమునకు - మా వంశానికి

మూలపురుషుడైన - ముఖ్యమైన వ్యక్తి

వశిష్ఠుడు - వసిష్ఠ మహర్షి

దేవవేశ్యయగు - దేవతల లోకం లో వేశ్య (whore) అయిన

ఊర్వశీపుత్రుడు - ఊర్వశి (అప్సరస) పుత్రుడు

ఆతడు - అతను

పంచమజాతి కన్యయగు - తక్కువ జాతి కన్య అయిన

అరుంధతియందు శక్తిని - అరుంధతి తో శక్తిని (కనలేదా?)

(అరుంధతి కథ శివ పురాణంలో చెప్పారు: అరుంధతి పూర్వ జన్మలో సంధ్య అనే పేరు గల బ్రహ్మ దేవుడి పుత్రిక. కానీ కామ దేవుడి ప్రభావం వల్ల సంధ్యకి, బ్రహ్మ దేవుడికి ఇద్దరికి ఒకరి పై ఇంకొకరికి కోరిక కలిగింది. దీని కారణం తానే అనుకుంటూ సంధ్య బాధ పడుతూ పర్వత ప్రాంతాలకు తపస్సుకు వెళ్ళిపోతుంది. కానీ సంధ్యకి తపస్సు చేసే పద్ధతి తెలియదు. ఈ విషయం తెలిసిన బ్రహ్మ దేవుడు వశిష్ఠ మహర్షిని సంధ్యకి తపస్సు చేసే విధానం చెప్పడానికి పంపిస్తాడు. అప్పుడు వశిష్ఠ మహర్షి పర్యవేక్షణలో శివుడికి తపస్సు చేసింది సంధ్య. ఆ తపస్సు ఫలించి, శివుడు ప్రత్యక్షం అయ్యాడు. శివుడు సంధ్యని మేధాతిథి అనే మహర్షి చంద్రభాగా నది ఒడ్డున చేస్తున్న యజ్ఞం దగ్గరికి వెళ్లు, నా కృప చే నువ్వు అతని పుత్రికగా జన్మిస్తావు. ఎంతో గొప్ప గుణం కలిగిన వ్యక్తిని పతిగా పొందుతావు అని దీవిస్తాడు శివుడు. ఇక్కడ పంచమజాతి కన్య అనే విశేషణానికి అర్ధం నాకు సరిగ్గా కనిపించలేదు. బహుశా సొంత తండ్రి పైనే కోరిక కలగడం వలన అలా అన్నారేమో అని సందేహం. దీని పై ఎవరైనా చర్చించవచ్చు).

(ఈ విషయం పైన Satagopam Mitti Mohan గారు చెప్పిన ఒక మాట సమంజసంగానే ఉంది:

ముఖ్యముగా 'వర్ణములు' నాలుగు. అవి బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ,వైశ్య, శూద్రులు.

(భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ భగవానుడు చాతుర్వర్ణం

మయాసృష్టం, గుణకర్మ విభాగస్య - అంటే, గుణము మరియు చేయుపనిని బట్టి ఈ నాలుగువర్ణములను ఏర్పరిచితిని ఆన్నాడు).

ఈ నాలుగు వర్ణములకంటే తక్కువైన వారిని పంచములు అని అంటారు.

నాలుగు వర్ణాల వారి కంటే తక్కువ జాతి వారిని "పంచమజాతి" అనడం బాగానే ఉంది.

ఏదైనా అన్ని అర్ధాలు ఇక్కడ చెప్పే విషయం తక్కువ/హీనమైన జాతి అని.

ఈ విషయం గూర్చి చెప్పినందుకు Satagopam Mitti Mohan గారికి నా ధన్యవాదాలు!)

ఆశక్తి - శక్తి

ఛండాలాంగనయందు పరాశరుని - ఛండాలాంగన తో పరాశర మహర్షిని (కనలేదా?)

ఆ పరాశరుడు - పరాశరుడు

పల్లెపడుచైన - పల్లెటూరి పిల్ల అయిన

మత్స్యగంధియందు - మత్స్యగంధి (సత్యవతి) తో

మా తాత వ్యాసుని - మా తాతగారు (వేద) వ్యాసుడిని (కనలేదా?)

ఆ వ్యాసుడు - వ్యాస మహర్షి

విధవరాండ్రైన మా - విధవరాళ్ళైన (బహు వచనం) మా

పితామహి - నానమ్మ

అంబికతో మా తండ్రిని - అంబిక తో మా తండ్రిని (ధృతరాష్ట్రుడిని) (కనలేదా?)

పినపితామహి - పిన నానమ్మ

అంబాలికతో మా పినతండ్రి పాండురాజును - అంబాలిక తో మా పిన తండ్రి పాండురాజుని (కనలేదా?)

మా ఇంటిదాసితో - మా ఇంటి దాసీ తో

ధర్మనిర్మాణచణుడని - ధర్మ నిర్మాతగా (ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని చెప్పి, పాటించే వ్యక్తి అని)

మీచే - మీ అందరి చేత

కీర్తింపబడుచున్న - పొగడ్తలు పొందుతున్న

ఈ విదురదేవుని కనలేదా?- ఈ విదురుడుని కనలేదా?

సందర్భావసరములనుబట్టి - సందర్భము, అవసరాన్ని బట్టి (పరిస్థితులు మరియు అవసరాలకు అనుగుణంగా /కావలిసిన విధంగా)

క్షేత్రభీజప్రాధాన్యములతో సంకరమైన - ప్రదేశాన్నిబట్టి మారే ప్రాధాన్యతలతో (priorities that vary with the situation/place) ఉన్న

మా కురువంశము - మా కురువంశం

ఏనాడో - ఎప్పుడో

కులహీనమైనది - కులహీనమైంది

కాగా - అయితే

నేడు - ఈరోజు

కులము - కులం

అను - అని

వ్యర్ధవాదమెందులకు? - అనవసర వాదమెందుకు?

(భీష్ముదన్నాడు)

నాయనా సుయోధనా - నాయనా దుర్యోధనా

ఏరుల పారుల - ఏరులు ఎలా ఎటు పారతాయో మనం నిర్ణయించం కదా అని చెప్పటం

బ్రహ్మర్షుల - మహర్షుల

జననములు - పుట్టుకలు

మనము - మనం

విచారించదగినవికావు - విచారించాల్సిన పని లేదు/విచారించుటకు తగినవి కావు

ఇది - ఇది

నీవన్నట్లుగా - నువ్వు చెప్పినట్టు గా

ముమ్మాటికీ - ఎప్పటికి

క్షాత్ర పరీక్షయే - ప్రతిభా ప్రదర్శనే

క్షాత్రమున్నవారెల్లరూ - ప్రతిభ, ఆధిపత్యం ఉన్నవారందరూ

క్షత్రియులే - క్షత్రియులే

వారిలో - వారిలో

రాజ్యమున్న వారే రాజులు - రాజ్యమున్న వాళ్లే రాజులు

అట్టి యీ - అలాంటి (వాళ్లే) ఈ

కురురాజ పరిషత్తులో - కురు రాజ్యం యొక్క పరిషత్తు లో (council)

పాల్గొనుటకు అర్హులు - పాల్గొనడానికి అర్హత ఉన్న వారు

(దుర్యోధనుడన్నాడు)

ఓహో! - ఓహో!

రాచరికమా - రాజు గా ఉండటమా, రాజ్యాన్ని పొందటమా (Is it Monarchy)

అర్హతను - అర్హతని

నిర్ణయించునది - నిర్ణయించేది (?)

అయిన - అయినా

మాసామ్రాజ్యములో - మా (కురు) సామ్రాజ్యంలో

సస్యశ్యామలమై - సస్యశ్యామలమైన (with prosperity)

సంపద్గ్రామమై - సంపదలతో నిండి

వెలుగొందు - వెలిగిపోతున్న

అంగరాజ్యమునకిప్పుడే - అంగరాజ్యానికి ఇప్పుడే

ఈతని - ఇతన్ని

మూర్ధాభిషిక్తుని - పట్టాభిషక్తుని, అంటే అధికార రాజా సింహాసనం మీద కూర్చోబెట్టి, అధికారం కట్టబెట్టడం

గావించుచున్నాను - చెయ్యబోతున్నాను/చేస్తాను

సోదరా.. దుశ్శాసనా! - తమ్ముడా.. దుశ్శాసనా!

అనర్ఘనవరత్న ఖచిత - ఎలాంటి లోపాలు లేని, అందమైన నవరత్నాలు కలిగిన

కిరీటమును - కిరీటాన్ని

వేగముగ - తొందరగా/వేగంతో/వెను వెంటనే

తెమ్ము - తీసుకురా!

గాంధారసార్వభౌమా - గాంధార రాజ్య మహారాజా! (శకుని)

సురుచిరమణిమయమండిత - ఎప్పటికీ అందముగా, రమణీయంగా (చూడగానే ఓహో అనే విధంగా), ఆకర్షణీయంగా ఉండే రకరకాల మణి మాణిక్యాలతో అలంకరించి ఉన్న (ఈ పదం సురు, చిర, రమణీయ, మణిమయ, మండిత పదాల సమాహారం)

సువర్ణ - బంగారు

సింహాసనమును - సింహాసనాన్ని (the throne)

తెప్పింపుము - తెప్పించండి

పరిచారకులారా! - సేవకులారా (పరిచర్యలు చేసే ఆడ , మగ , ఎవరైనా)

పుణ్య భాగీరథీనదీ - ఎంతో పుణ్యమైన భాగీరథీ (భగీరధుడు సృష్టించిన — గంగా నది) నది

తోయములనందుకొనుడు - నీళ్లను/జలములను అందుకోండి

కళ్యాణభట్టులారా! - కళ్యాణ మేళతాళాలు వాయించే వారు

మంగలతూర్యారవములు - మంగళకరమయిన మేళతాళాలు, నాదాలు (మంగళవాయిద్యాలు)

సుస్వరముగ - స్వర తప్పులు లేకుండా/మంచి స్వరముతో

మ్రోగనిండు - మ్రోగించండి/వాయించండి

వంధిమాగధులారా! - చెప్పింది చెప్పినట్టు చేస్తూ, పొగుడుతూ, సపర్యలు చేసే, ఆజ్ఞలు పాటించే, సేవక గణాన్ని పిలుస్తూ/హెచ్చరిస్తూ

కర్ణ మహారాజును - కర్ణ మహారాజుని (పట్టాభిషేకం చెయ్యకపోయినా, దుర్యోధనుడి మనసులో కర్ణుడు మహారాజే కాబట్టి ఈ సంబోధన)

కైవారము గావింపుడు - చుట్టూ/దరి చేరండి/ఆయన దగ్గరికి వెళ్ళండి అని ఆదేశం (కైవారం అంటే ప్రహరీ, చుట్టూరా)

పుణ్యాంగనలారా! - (పరిచారికలను ఉద్దేశించి) ఎంతో పుణ్యం చేసుకున్న మహిళ్ళారా

ఈ - ఈ

రాధాసుతునకు - రాధ యొక్క పుత్రుడికి (కర్ణుడు జ్యేష్ఠ కుంతీపుత్రుడు అయినప్పటికీ రాధా-అధిరథుల కొడుకు గా కురు రంగభూమికి వస్తాడు కాబట్టి)

పాలభాగమున - నుదిటి భాగాన (on the forehead)

కస్తూరీతిలకము - కస్తూరి కలిపిన తిలకం (కస్తూరి అనబడే కాయ నుండి తీసి కలిపిన సుగంధ ద్రవ్యం)

తీర్చిదిద్ది - కళాత్మకంగా దిద్ది (పెట్టి)

బహుజన్మసుకృత - ఎన్నో జన్మల నుండి చేసుకున్న

పరీపాకసౌలబ్ద - పుణ్యఫల కృషీతో పొందిన/లభించిన

సహజకవచఖచితవైఢూర్య ప్రభాదిత్యోలికి - సహజమయిన కవచం (shield) తొడగబడి వైడూర్య కిరణాలులాగా పొద్దుట పూట మెరిసిపోయే సూర్య అంశతో ఉన్న కర్ణునికి (కర్ణుడు సూర్యపుత్రుడు కాబట్టి)

వాంఛలురేగ - (అధికారం పై) కోరికలు కలిగేలాగ

వీరగంధము - వీరగంధం (వీరునికి నుదిటిన అద్ధే సువాసన/పరిమళభరిత గంధము)

విదరాల్పుడు - చిలికించండి (sprinkle)

నేడీ - నేడు ఈ (రోజు)

సకలమహాజనసమక్షమున - జనులందరి సమక్షంలో

పండిత పరిషన్మధ్యమున - పండితులందరి ముందు

సర్వదా - ఎప్పటికీ

సర్వథా - ఎన్నటికీ

శతథా - వందల

సహస్రథా - వేల సంవత్సరాలకి (యుగ యుగాలకి అనే అర్ధంలో)

ఈ - ఈ

కులకలక - కులమనే మచ్చని

మహాపంకిలమును - మహా ఛండాలన్నీ/మురికినీ

శాశ్వతముగా - ఎప్పటికీ (లేకుండా)

ప్రక్షాళనము - సమూలంగా తీసివేయుటం/మార్చివేయటం/విడగొట్టటం

గావించెదను - చేస్తాను

దుర్యోధనుడు తర్వాత రాజులే దీనికి అర్హులైతే, ఇప్పుడే సస్యశ్యామలంగా సంపదలతో వెలుగుతున్న అంగరాజ్యానికి ఇప్పుడే కర్ణుడిని పట్టాభిషిక్తుడిని చేస్తానని ప్రచారం చేస్తాడు.

దుశ్శాసణున్ని నవరత్నాలతో, వజ్ర వైఢూర్యాలతో అందంగా అలంకరించిన కిరీటాన్ని తెమ్మంటాడు, శకుని ని (గంధర్వసర్వభౌమ అని సంబోధిస్తాడు) బంగార సింహాసనాన్ని తెమ్మంటాడు, పుణ్య గంగ భగీరథి జలములను ఏర్పాటు చేయిస్తాడు, నుదుటి పై కస్తూరి తిలకం దిద్దామంటాడు, మంగళ వాయిద్యాలు వాయిస్తూ కర్ణుడిని పొగడమని అదేశిస్తాడు. సకల మహాజనుల మధ్యలో, పండితుల సమక్షంలో, కర్ణుడిని "అంగ రాజుగా" కీర్తిస్తాడు. అక్కడే కర్ణుడికి ఎంతో ఘనంగా పట్టాభిషేకం చేస్తారు.

ఈ సంభాషణ సుయోధనుడికి (దుర్యోధనుడికి) మరియు ద్రోణాచార్యునికి జరుగుతుంది. ఇది మహాభారతం లో చాలా ముఖ్య ఘట్టం. ఈ సన్నివేశంలో చూపరులకు కర్ణుడి పరిచయం చేసారు. కర్ణుడు జన్మకు జ్యేష్ఠ కౌంతేయుడు. కానీ కుంతి అతడిని పుట్టిన వెంటనే గంగా నది లో వదిలేస్తుంది. అలా నదిలో ప్రవహిస్తూ కర్ణుడు రాధ-అదిరథ దంపతులకు దొరుకుతాడు. సంతానము లేకపోవడంతో వాళ్ళు అతన్ని పెంచుతారు. అలాగ కర్ణుడు క్షత్రియుడైనప్పటికి సూత పుత్రుడిగా, రాధేయుడిగా ప్రసిద్ధి. పాండవులు, కౌరవులు ద్రోణుడి వద్ద శిక్షణ పూర్తి చేసిన తర్వాత వారిరువురికి రంగభూమి లో పరీక్ష పెట్టాలని కురు వృద్ధులు నిర్ణయించారు.

ఆ వేదిక పై అర్జునుణ్ణి "సర్వశ్రేష్ఠ ధనుర్ధారి"గా ప్రకటిస్తుండగా కర్ణుడొచ్చి అందర్నీ పరీక్షించకుండా అర్జునుడి కన్నా గొప్ప ధనుర్ధారి లేడని చెప్పడం తప్పు అని అంటాడు. అప్పుడు ద్రోణాచార్యుడు కర్ణుడిని అతని పరిచయం చేసుకోమని చెప్తే, "సూతపుత్రుడు" కావడం వల్ల తల దించుకుంటాడు కర్ణుడు. అప్పుడు, ఇంతటి గొప్ప వీరుడికి అవమానం జరుగుతోందని, ఆచార్యుడిని తన కులం గురించి ప్రశ్నిస్తాడు సుయోధనుడు. అలా ప్రశ్నించి, కర్ణుడికి తన చేతిలో ఉన్న అంగ రాజ్యాన్ని కట్టబెట్టి, అప్పుడు అర్జునుణ్ణి పోటీకి రమ్మని చెప్తాడు.

ఈ మధ్యలో ద్రోణాచార్యుడిని, భీష్ముడిని వారి జననం, కులం గురించి అడుగుతాడు. అప్పుడు భీష్ముడు సుయోధనుడితో రాజ్యమున్నవారే ఈ పోటీకి అర్హులు అని చెప్తే, కర్ణుడికి అంగ రాజ్య పట్టాభిషేకం నిర్వహిస్తాడు దుర్యోధనుడు.

ఇప్పుడు ఈ సమావేశాన్ని మళ్ళీ చదివితే, ఖచ్చితంగా అర్థమైపోతుంది.

ఇక్కడ ఒక్క మాట కొండవీటి వెంకట కవి గారి గురించి చెప్పాలి. ఎంత మంచి మాటలు అందించారో! అయినకి జోహార్లు పలుకుతూ, ఆ నట సార్వభౌముణ్ణి తలచుకుంటూ… నమస్కారములు.

నేను తెలుగువాడినే అయినప్పటికీ ఇప్పటి వరకు తెలుగు లో జవాబులు వ్రాయలేదు. ఇదే నా మొదటి జవాబు. నచ్చితే తప్పక అప్వోట్ చేయండి.

Edit: తెలుగుని పదో తరగతి వరకు ద్వితీయ భాషగా చదివిన నేను, Quora తెలుగులో రాసిన ఒక "ప్రతిపదార్ధానికి" 74 అప్వోట్లు వస్తాయని కలలో నైనా అనుకుంటానా చెప్పండి? ఇదంతా మీ అభిమానం! మీ అందరికి నా కోటి కోటి కృతజ్ఞతలు!

NTR దాన, వీర, శూర, కర్ణ సినిమాలో కౌరవులను హీరోలుగా, పాండవులను చవటలుగా చూపించాడా…?

ఇంతకీ నేను మహాభారతం చదివి ఈ సమాధానం వ్రాస్తున్నానా? అన్న అనుమానం రావడం సహజం. మూడు వేరు వేరు ప్రచురణలు తెలుగు మరియు ఇంగ్లీష్ లో చదివాను

కథానాయకుడు విషయం లో చూపించిన favouritism తెలుసుకుంటే పాండవులను ఎలా చూపించారు అన్న ప్రశ్నకి సమాధానం చెప్పకుండా అర్థం అవుతుంది.

కర్ణుడి చేతిలో విల్లు ఉన్నంత వరకూ ఆయనని ఎవరూ ఓడించలేరు! అని చెప్పే ప్రయత్నం ఈ సినిమా చేసింది

ఆ సినిమాలో దుర్యోధనుడు, పద్మ వ్యూహం లో, కర్ణుడి దగ్గరకి వచ్చి అభిమన్యుడి విల్లు విరచమని ఎందుకు అడిగాడు? కర్ణ, నువ్వు అభిమన్యుడి తో యుద్ధం చేసి ఓడించు అని ఎందుకు అడగలేదు?

ఎందుకంటే, అప్పటికే కర్ణుడు రెండు సార్లు అభిమన్యుడి చేతిలో ఓడిపోయి పారిపోయాడు కాబ

దానవీరశూరకర్ణ చిత్రానికి పురాణ ఇతిహాసాల మీద పట్టున్న వేటూరిని కాకుండా వెంకటకవిని మాటల రచయితగా తీసుకోవడం వెనుక అంతర్యం ఏమిటి?

వేటూరి గారు మాటల రచయిత కాదు. సముద్రాల sr అప్పటికి లేరు. సముద్రాల jr, పింగళి వంటి వారు రామారావు గారి పౌరాణికాలకు పని చేసే వారు.వాళ్ళలో ఒకరిని పెట్టుకోవచ్చు. కానీ ఆ చిత్రం లో పాత్రలను వేరే కోణంలో చూపించాలి అనుకొన్న ఆయనకు మోదుకూరి జాన్సన్ గారు (ఆయన కూడా స్క్రిప్ట్ రైటర్) హేతువాది, నా స్తికుడు అయిన కొండవీటి వెంకటకవి గారి పేరుని సూచించారు. ఆయనకు ఇంకొక సంస్కృత పండితులు దళిత ఉద్యమనేత కత్తి పద్మారావు గారు కూడా సహకరించారని విన్నాను

NTR దాన, వీర, శూర, కర్ణ సినిమాలో కౌరవులను హీరోలుగా, పాండవులను చవటలుగా చూపించాడా…?

ఎవరి పిచ్చి వారికానందం. యన్ టి ఆర్ గారు ఆ పాత్రలు చేశారు కాబట్టి ఆయన కౌరవులను హీరోలుగా చూపించుకున్నారు.

ఆరోజుల్లో టిడిపి తరపున ఉపేంద్రగారు కేంద్ర సమాచార మంత్రిగా ఉన్నారు కాబట్టి వాళ్ళ సినిమాను వారు దూరదర్శన్ లో ప్రసారం చేసుకున్నారు.

ఇక నటనా పరంగా యన్ టి ఆర్ ను ఎవరూ తప్పు పట్టజాలరు. కానీ ఆయన నటించిన పౌరాణిక పాత్రలను ఆయనకు అనుకూలంగా వాడుకన్నాడు.

మ

దాన వీర శూర కర్ణ సినిమా climax లో…పన్ను ఎందుకు ఇస్తారూ? ఎన్నోసార్లు చూసా..అర్థం కాలేదు

**"దాన వీర శూర కర్ణ"** సినిమా క్లైమాక్స్‌లో కర్ణుడు తన పన్ను ఇవ్వడం ఒక ప్రతీకాత్మక భావన. ఇది మహాభారతంలోని ఒక సంఘటన ఆధారంగా ఉంటుంది.

ఈ సందర్భంలో, కర్ణుడు చావు దగ్గరలో ఉన్నప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో కర్ణుడిని కలుస్తాడు. కృష్ణుడు కర్ణుడిని తనకి చివరి దానం ఇవ్వమని అడుగుతాడు. కర్ణుడు అప్పటికి తన దగ్గరలో ఏమీలేకపోవడంతో, తన బంగారపు పన్ను (దంతం) తీసి దానం చేయాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.

ఈ సంఘటన కర్ణుడి త్యాగ, ధర్మపారాయణతను ప్రతిబింబిస్తుంది. అతను తన జీవితంలో ఎంతటి కష్టాలను అనుభవించినా, చివరిదైన క్షణంలో కూడా తన పన్నును దానం చేయడం ద్వారా అతని దాతృత్వాన్ని, ధర్మాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు.

ఇది కర్ణుడి వ్యక్తిత్వం లో ఒక ముఖ్యమైన గుణం - అతడు తన శక్తి, సంపత్తి ఏదైనా చివరి నిమిషంలో కూడా దానం చేసేందుకు సిద్ధంగా ఉంటాడని చూపిస్తుంది.

కథనంలో కర్ణుడి పాపాలు దోషాలను లేదా ఋణాన్ని తీర్చుకోవాలనే ఉద్దేశ్యం కూడా ఉండవచ్చు, ఇది ఒక శాస్త్రప్రాయమైన అభివ్యక్తిగా కూడా చూడవచ్చు.

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు                                  -డా. సిద్దెంకి యాదగిరి.         నవ తెలంగాణ  19-01-2026

                 కథా సాహిత్యం ఒక ప్రాంతపు సామాజిక చరిత్రను మాత్రమే కాదు, రాజకీయ, సాంస్కృతిక, వర్తమాన పరిస్థితులను లోతుగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆ దిశగా వర్తమానాన్ని తెలంగాణ కథలు ప్రతిబింబిస్తూ మరింత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి. 2024 సంవత్సరంలో రాజకీయంగా, సామాజికంగా తీవ్ర చర్చలకు వేదికైన సంవత్సరాన్ని అక్షరీకరించిన కథలు ''పగిడి''. ఈ గ్రంథానికి సమకాలీన విలువను మరింత పెంచింది. ''పగిడి  (తలపాగా)''గా మలచడం అంటే, తెలంగాణ కథా సాహిత్యానికి ఒక గౌరవచిహ్నాన్ని ధరింపజేసినట్లేనని భావం.

                2013లో ''రంది'' కథా సంకలనంతో ప్రారంభమైన ఈ కథా ప్రయాణం ఒక పుష్కరకాలం పూర్తి చేసుకుంది. ప్రతి సంవత్సరం కథ సాహిత్యాన్ని కాలంతో సంభాషింపజేస్తూ, కన్నీళ్లను, కష్టాలను చిత్రిస్తూ వచ్చింది. తెలంగాణ ఆత్మగౌరవం కోసం అహర్నిశలు కృషి చేసే కథాసాహిత్యాన్ని సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‌, వెల్దండి శ్రీధర్‌ ల సంపాదకత్వం ప్రచురిస్తుంది. వీరి కృషి తెలంగాణ కథా సాహిత్యానికి గొప్ప చేర్పు.  

                ఈ సంకలనంలోని మొత్తంగా పద్నాలుగు కథలున్నాయి.  ఇద్దరు రచయిత్రులున్నారు. కథలలో మత సంబంధిత ప్రభావాలు, మెజార్టీ ఆధిపత్య భావనలు, భయాలు, పరస్పర అనుమానాలున్నాయి. ఇవి కథలలో అంతర్లీనంగా నిగూఢంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.  మనుషుల మధ్య ఏర్పడుతున్న దూరాలు, లుప్తమౌతున్న విలువలను చిత్రించాయి. రాజకీయ లాభాల ధోరణి, సామాన్య ప్రజల జీవితాలపై పడుతున్న ప్రభావం ఈ కథలలో  వాస్తవాలుగా రూపుదిద్దుకున్నాయి.

                ఆర్థిక అసమానతలు, ఆత్మగౌరవం కొట్టొచ్చినట్లు కనపడుతున్నాయి.  అంతరం, అసంతృప్తి, గ్రామీణ జీవితాన్ని పట్టిస్తున్నాయి. పల్లెలోని ఆప్యాయతలు తెలంగాణ కథలలో స్థానిక అనుభవాలుగా మారాయి. ఆధునిక మానవుని ఆక్రోశాలు, ఒంటరితనపు వేదనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. విలువల సంక్షోభం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కుటుంబ వ్యవస్థ, మానవసంబంధాలలోని స్వార్థం, మానవీయ క్షీణత వంటి అంశాలు కథల ద్వారా పాఠకుడి ఆత్మపరిశీలనకు గురితీస్తాయి. జీవితాన్ని యథాతథంగా చూపించే ప్రయత్నాల వల్ల కథలు ప్రభావవంతంగా మారాయి. బహుముఖీన కోణాలు ఈ కథలలో సహజంగా ఆవిష్కృతమయ్యాయి.

                అన్నదమ్ముల అనుబంధాలకైనా షరతులు వర్తిస్తాయనీ, చెట్టు నేపథ్యంగా దిగజారుతున్న మానవ విలువలను తెలిపిన అక్షర కుమార్‌ ''మంకులొల్లి'' కథ.  పంచుకోవడంలో ఉన్న సంతృప్తి కోల్పోతున్న పరిస్థితులకు దర్పణం పట్టింది. ఈ కథలో  రైల్వే మూడో లైన్‌ మొదలుపెట్టి పది సంవత్సరాలైనా పూర్తికాని విషయాన్ని, కరోనా పెట్టిన కాలపరీక్షకు ప్రపంచమే తల్లడిల్లిందని చర్చించింది. తోబుట్టువులు, పాలు పంచుకోదగినవాళ్ళు పంచుకోలేక పగ పెంచుకుంటారు.  నెత్తులు పగలకొట్టుకొని నెత్తురు కళ్ళజూస్తారు. పంచాయితీ పోలీస్‌ స్టేషన్‌ నుంచి పెద్దమనుషుల తీర్పుకు కొట్టేయబడుతున్న చింత, లచ్చవ్వకు తననే నరుకుతున్నట్టు బాధపడ్డది. చెట్టు నరుకుతుంటే చెట్టుతోటి పెనవేసుకున్న జ్ఞాపకాలు నిప్పుపెటినప్పుడు ఎగిరిపోయిన తేనెటీగల్లా ఉన్నాయని అనుభవాలని చిత్రించారు.

                మంచి బట్టకట్టినా, మంచిగ దువ్వుకున్నా ఓర్వని వివక్షల సమాజాన్ని చూపించిన మారబత్తుల పెద్దన్న కథ ''పరివర్తన.'' కమల తన భర్తను వ్యసనాల నుండి మార్చుకున్నది. తన భర్తను పరివర్తనతో కమల ఆత్మగౌరవం అద్ది బతుకు దిద్దుకుంది. ఎన్నో మాటలు తిట్టినా భరించే ఆటో డ్రైవర్‌ వెంకన్న, అగ్రవర్ణ భూస్వామితో మాటకు మాట అనగలను అని అన్నాడు. మర్యాద ఇచ్చి పుచ్చుకోండి అని మందు బస్తాలు రోడ్డు మీద పడేసి గల్ల ఎగురేసుకుంటూ పోవడం ఆత్మాభిమానమే.         

                చేతగాని బతుకు - కంట్లో కారం ఒకటేనని బతుకును పసరులా పిండి పోస్తున్న యాదమ్మ జీవితం నేర్చుకోదగ్గది. ఆమె పెనిమిటి కుందయ్యల  బతుకుబాధల్ని కథగా మలచిన తగుళ్ళ గోపాల్‌ ఆర్థ్రమైన కథ ''కర్ణం కుందయ్య.'' పల్లెల్లో కులాల ఐక్యత. అనుబంధాల అల్లికను ఈ కథ తెలియజేస్తుంది. ఈ కథలో సరుకులు కొనలేని దీనస్థితిని యాదమ్మ చెప్పడం కనీస ధరల పెరుగుదలను సూచిస్తుంది. ఇరుకు పట్టణాల్లోని ఇబ్బందిని, మంచిని ఎంతగా హత్తుకుంటదో చెడుని మర్యాద లేని కుటుంబ సభ్యులను కడిగిపారేస్తది. కుందయ్యకు సేవ చేయలేక విసిగిపోయింది. బయటికి కోపమున్నా లోపల కొలతకందని ప్రేమను పంచే యాదమ్మ తన భర్తను ఉద్దేశించి ''మంచి మంచి వాళ్లకు సావొస్తుంది. వీనికి వస్తలేదు చావు'' అని నిష్టురమాడుతది. కిందపడ్డాడు అనగానే నెత్తీ నోరు కొట్టుకుంటా ఉరుకడం ఆమె వ్యక్తిత్వానికి పరాకాష్టగా నిలిపింది.

                పైసమదం కన్నూ, మిన్ను కానకుండా చేస్తది. ఆపదలో ఆదుకునేది రక్త సంబంధం. ''రక్తబంధాన్ని ప్రేమగా కలుపుకో, లేకుంటే గడ్డకుపడ్డ చాపవైతవు.'' అని హెచ్చరించిన తల్లి అనుభవమే పెద్దింటి అశోక్‌ కుమార్‌ కథ ''రక్త బంధం.''              నాగరాజు బిడ్డ పెళ్లికి తోబుట్టువులు రాకపోవడానికి కారణం అతని పైసపిచ్చి. చాతినొప్పి వచ్చిందని తెలియగానే కట్టగట్టుకుని వచ్చారు. బిడ్డపెళ్లి కలిసి చేశారు. రెండు వారాల తర్వాత పండుగకు రాలేదు. అవ్వనడిగితే ''ఆపద ఉన్నప్పుడు చెప్పినా, చెప్పకపోయిన బాధ్యతగా నిలబడుతరు. తోబుట్టువులు హక్కు అలుగుతారు.  ప్రేమగా కలుపుమని'' బంధాల సందేశాన్ని వివరిస్తది.

                సాటిమిత్రుని సహానుభూతి అలజడిలోంచి పుట్టిన అఫ్సర్‌ కథ ''డియర్‌ మేరీ''. సెయింట్‌ మేరీ చర్చి దారుల్లోని అనుభూతులు, అనుభవాలు రచయితకు అతని మిత్రుడు శ్రీకర్‌కి జ్ఞాపకాలు. అవి గుర్తుకొచ్చినప్పుడు మిన్ను విరిగి మీద పడ్డట్లు గుండెల్లో ఉత్పాతం పుడుతుంది. పరిచయమైన మేరి శ్రీకర్‌ కంటే పెద్దదని తల్లి  పెద్దగా అరిచింది. వేరే వాళ్ళని రానవ్వని మనం మేరి రావడం వల్ల ఇల్లు   శుభ్రం చేయలేక చస్తున్నాని అక్కసు వెళగక్కింది. ప్రాణం ప్రాణంగా ప్రేమించే మేరి కోసం చర్చికి వెల్తాడు. జంధ్యం తెంచేసుకున్నాడు. అభిషేకం మర్చిపోయాడు. గుడి పూజలకు మాని బైబిల్‌ చదవడం ప్రారంభించాడు. మేరీతో పరిచిత, అపరిచిత లోకాల్ని ఎన్నో చూశాడు శ్రీకర్‌. దూరాల దారులు నడిచాడు. చర్చి, గొడుగు పట్టి నిల్చున్న వేపచెట్టు కింద పడుకోవడం అతని ఆత్మీయచోటు. ఇంటిముందు చెట్టు గురించి మేరీ కూడా చెప్పలేకపోయింది. చర్చిరోడ్డులో కిరాయికి ఎందుకు తీసుకున్నారని నరేంద్ర మామయ్య ప్రశ్నించాడు. అతని కొడుకు కిరణ్‌కు మేరితో మాట్లాడడం వల్ల శత్రుత్వము ఒక గోడలా పెరిగింది.  ఇప్పటికైనా మనం కళ్ళు తెరవాలి. మన వీధులు చర్చీలు, మసీదులు కాకముందే మేల్కొనాలని కనపడని యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. రెండువందల మంది జమయ్యేసరికి రాజకీయ రంగు పులుముకుంది. బుల్డోజర్‌ రంగంలోకి దిగింది. చర్చి కూల్చబడింది. ఆ దాడిలో  మేరీ తండ్రి బెంజిమెన్‌ చనిపోయాడు. మేరీ వాళ్లు అడ్రస్‌ లేకుండా గల్లంతయ్యారు. రచయిత శ్రీకర్‌ దగ్గరికి వెళ్ళగానే కౌగిలించుకున్నాడు. చుట్టూ అపార్ట్మెంట్లు ఉన్నా ఎదురుచూపులా మిగిలిందనీ, మేరీ వస్తుంది. మాట్లాడుతుంది. వెళ్ళిపోతుంది. ఆ ముందటి చెట్టు పేరు ఇప్పటివరకు మేరీ కూడా చెప్పలేదంటూ తన హృదయాన్ని వ్యక్తీకరించాడు శ్రీకర్‌. నిజానికి చెట్లులేని చోట, మేరీ లేకపోవడం వల్ల అన్నీ ఉన్నాయనే భ్రమలో శ్రీకర్‌ బతుకుతున్నాడు. గట్టిగా హత్తుకుని వీడ్కోలు పలకకముందే పొగమంచులో బయలుదేరాడు రచయిత. పొగమంచుల శ్రీకర్ జ్ఞాపకాలు వెంటాడుతూనే ఉంటాయి.

                అనుకోని పరిస్థితులలో అనుకున్న లక్ష్యాలు సాధించడంలో బతుకులు అగాథమైతాయని సంఘర్షణలు చిత్రించిన హనీఫ్‌  కథ ''వేప పళ్ళు.'' జీవితం కూడా వేపపాళ్లలా చేదుగా ఉంటుంది. బ్థుకులో ఉన్న చీకటి విషవలయం ఆవరించిన పరిస్థితులను తెలిపిన బతుకును చిత్రిక పట్టింది. మాదిగ గూడెంలో పెళ్లికాకుండా కొడుకును కనిన తల్లితో శేషు నివసిస్తున్నాడు. ఎప్పటిలా తన తల్లివద్దకు అతడు రాగానే శేషు చీకట్లో కలిసిపోతాడు. ఒక అర్ధరాత్రి వెళ్ళిపోతున్న అతన్ని ఆపి, ''నాకు నీవే నాన్నవు'' అని ప్రకటించమని ప్రాధేయపడుతాడు. బతిమాలుతాడు. ఆ పెద్దమనిషి బూతులు తిడతాడు. ససేమిరా ఒప్పుకోడు. నువ్వు నా కొడుకువని గ్యారెంటీ ఏమిటి? నీ అమ్మ ఎక్కడెక్కడ తిరిగిందో ఎవరెవరితో... నీకు తెలుసా? అన్నాడు. ఉగ్రరూపం దాల్చిన శేషు జబ్బులు కుదిపి నెట్టివేయగానే మోరీ పై పడ్డాడు. తలకు బలమైన దెబ్బ తగిలింది. గిలగిల కొట్టుకొని చనిపోయాడు. ఒకనాడు అతని భార్యవచ్చి ఇదిగో ఐదు ఎకరాల మిర్చి తోట నీ పేరున రాయించినని కాగితాలు ఇచ్చింది. తల్లులు వేరైనా ముగ్గురికి తండ్రి ఒక్కడే కదా అని అనుకుకొని చెల్లెల్లతో క్షమాపణ కోరుదాం అనుకున్నాడు. వారు అతనిని అన్నగా భావించే స్థితిలో లేరని తెలిసి  పట్టుకున్న కాగితాన్ని నలిపాడు. తనను తాను తమాయించుకొని ఇవి కూడా అవసరమే. ఇది తనకు దక్కిన హక్కుగా శేషు భావించుకున్నాడు.

                నివురు కప్పిన నిప్పులాంటి తప్పుడు మనుషులను మైక్రోస్కోప్లో చూపడమంటే పరిశీలనాత్మక సాహసం చేయడమే. మండే అగ్నిగోళం మతిలో పెట్టుకుని, నోరుగాయితనానికి చిరునామాగా ఎందుకు మారిందో వివరించే జీవితం. ఫ్రస్ట్రేషన్తో బతుకుతున్న ఒక సగటు స్త్రీ వ్యథను స్వర్ణ కిలారి ''నోరుగల్లది'' కథ విరిగిపడిన శకలాలుగా చూపిస్తుంటది. హైమకు ఇద్దరు పిల్లలు. మొగుడు బక్కపీసు. మోసకారి వ్యక్తిత్వం. బయటకి మహానుభావుడు. ఎన్నడూ నోరు తెరవడని పేరు తెచ్చుకున్నాడు.  హైమ పెద్ద కూతురి దావత్‌ చేయలేదని వీరమ్మ, శాంతమ్మలు రచయిత్రి వింటున్నప్పుడు నల్లకాడ నానా రకాలుగా మాట్లాడుతున్నారు. రచయిత్రి తల్లి గుమగుమలాడే పాయసం చేసింది.  హైమాకు, ఆమె పిల్లలు రమ, ఉమకు ఇచ్చి రమ్మని తోలుతది. మోకాళ్ళ మీద కూర్చున్న హైమను ఆమె మొగుడు విపరీతంగా కొడుతుంటాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన రచయిత్రి  నిశ్చేస్టురాలయితది. తల్లికి చెప్పుతది. రచయిత్రి తల్ల్లి ఆరాతీస్తది. అతని అక్రమ సంబంధమని తెలిసింది. నిలదీసినందుకు నన్ను కొడ్తండు. నేను పాలమ్ముతున్న. సిట్టీలు కడుతున్న. సిట్టి పైసలు రాంగనే ఐదు రూపాయల చొప్పున తెచ్చిన లక్ష అప్పుకోసం కటికాయన వస్తే ఇచ్చిన. ఇంట్లోకి ఏది సరిగ్గా తీసుకురాడు. పిల్లలకు ఉడకేసినది పెడుతున్న. ఒక్కదాన్ని ఎన్నని స్సక్క పెట్టాలనీ ఊటబాయి లెక్క ఏడుస్తూ చెబుతుంది. మొగుడి మహానటనను, మోసాలనీ ఏకరువు పెడుతది. ఆ కష్టాలు వింటుంటే పాఠకుడిలో ఒక దు:ఖపు తెర పేరుకుంటుంది. మహిళలు మారడానికి పరిస్తుతులు ఎలా దోహదం చేస్తాయో ఈ కథ చక్కగా  తెలిపింది.

                లొల్లిలు, నటనలు అన్నీ సావుకాడనే సురువైతయి. పోటీపడుతయి. రక్తికడుతయి. ఉప్పలయ్య సావులో పోటీపడిన నటనలను నగ్నంగా దృశ్యీకరించిన పసునూరి రవీందర్‌ కథ ''సావులొల్లి.'' బొచ్చెగొట్టుకుని ఏడస్తే సచ్చినోడు లేసి వస్తాడా? అని అతనితో జీవితం పంచుకున్న కనకమ్మ అన్నది. మంది బాధకి ఏడ్చింది. పెద్దకోడలు చిన్నకోడలు పోటీపడి అతని మూడు గుంటల జాగకోసం ఏడుపులోనూ నటిస్తున్నారు. డప్పులు మోగుతున్నాయి. తీన్మార్‌ దరువులలో తీర్తం కనపడుతుంది. గాయకుడు లేనిపోని పొగడ్తలతో పాటందుకున్నాడు. చిన్న కోడలను మెచ్చుకున్నాడు. అది విన్న పెద్దకోడలు ఆక్రోషంతో పాటకాన్నిఉరిమి చూసింది. జడుసుకున్నడు కళాకారుడు. ఉప్పలయ్య వీరుడు, శూరుడు అన్నందుకు పెద్దమనుషులంతా నారాజు అయ్యిండ్రు. వాళ్ళు కొరకొర చూపులతో చూసిండు. సావులో మాత్రం ఎవరి లొల్లి వారికున్నది. ఒక్క పాట మనుషులలో లొల్లి పుట్టించింది.  గాయకుడు పరారైండు. అందరి వ్యక్తిత్వాలు ఎలా ఉంటాయో తెలియజేస్తుందీ కథ.

                ఆన్‌లైన్‌ ఆటలు, గేమింగ్‌ ఆప్స్‌తో ఛిద్రమవుతున్న బతుకుల్ని చిత్రించిన బి. నరసన్‌ కథ ''ఆట కాదు... వేట.'' ఈ కథలో మురళి అక్క పెళ్లికోసం జాగ అమ్మగా వచ్చిన ఐదులక్షల రూపాయలను తండ్రి చెప్పగా బ్యాంకులో డిపాజిట్‌ చేశాడు మురళి. మురళి మిత్రులు జగన్‌, ప్రశాంత్‌ ఆన్లైన్‌ గేమ్‌డౌన్లోడ్‌ చేసి ఆట ఆడించారు. ముందుగా మురిపించారు. ఆటలో రెండు లక్షల పోగొట్టుకున్నాక అతనికి వాస్తవం తెలిసింది. తండ్రి బ్యాంకుకు పోయి అడిగితే రెండు లక్షలు డ్రా అయ్యాయి. అని చెప్పాడు క్యాషియర్‌. అప్పటికే జీవితం మీద విరక్తి చెంది రైలుకు ఎదురు వెళ్లి చావాలని నిశ్చయించుకుని మురళి లోలోన కుమిలిపోతూ కూలబడిపోయారు. ట్రాన్సాక్షన్స్‌ చూసిన బ్యాంకు సిబ్బంది మురళిని వెతికారు. ఎలాంటి ట్రాన్సాక్షన్ జరిగితే ఆత్మహత్యను ఆశ్రయిస్తారని పసిగట్టిన బ్యాక్ సిబ్బంది వెతికి తీసుకొచ్చి, నీ కొడుకు సేఫ్‌ అని మురళి తండ్రి కి అప్పగించారు. ''తప్పయింది నాన్న!''  అని కాళ్ళ మీద పడ్డాడు. ''సచ్చి సాధించేది ఏముందిరా?'' అని ప్రశ్నిస్తాడు. నలుగురికి మేలుచేసే పని చేయాలి కానీ అని ఊరడించారు. బ్యాంకు సిబ్బందికి దండం పెట్టాడు తండ్రి. సకాలంలో స్పందించాల్సిన సామాజిక బాధ్యత అందరిపై ఉందని తెలియజేసే ఈ కథ స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంది.

                ఆధునిక కాలంలో మంత్రాల నెపంతో సమాజం మూఢత్వంతో  దాడులు చేసి ప్రాణాలు హరిస్తున్న వైనాన్ని చక్కగా చిత్రించిన బద్ది గణేష్‌ కథ ''నింద.'' కిట్టమ్మ మైసయ్యల ఏకైక కుమారుడు వెంకటేశు కు వైరల్‌ జ్వరంతో బాధపడుతుంటడు. జ్వరం తక్కువ కావాలని సకినం బట్టిస్తరు.  చికిత్స చేయకపోవడం వల్ల వెంకటేశ్‌ చనిపోయాడు. అందరి దృష్టి వెంకటేష్‌ క్లాస్మేట్‌ నాయిన ఎంకయ్య మీద పడ్డది. బర్లు, గోర్లు, పంటలు బాగా లేకపోయినా అతడు మంత్రాలు చేస్తాడని నమ్మకం ఊరోళ్లందరిలో పెరిగిపోయింది. వెంకటేష్‌ చావు కూడా అతనే కారణమని ఊరు ఊరంతా మీద పడ్డది.  ఇల్లుకు ఇంట్లోని మనుషులకు నిప్పు పెట్టిండ్రు. మానవత్వం మచ్చుకులేని ఊర్లో ఒక కుటుంబం కాలి బూడిదైపోయింది. ఈ కథలో పాత్రల పేర్లు పెట్టడంలో శ్రద్ధ వహించాల్సి ఉంది.

                గుమగుమలాడే మస్కట్‌ సెంటు. దుబాయి గర్మికోటు. గల్లలుంగి. టైటాన్‌ వాచ్‌. మెడల బంగారు గొలుసుతో కనపడే ఆహార్యం మస్కట్‌ దుబాయిలకు వెళ్లాలని ఉసిగొలుపుతుంటాయి. ఆ సంపాదన ప్రభావంతో గాలానికి చిక్కిన చేపలాగా జీవితాన్ని కోల్పోతున్న బతుకుల్ని తెలిపే కళాగోపాల్‌ కథ ''ఖల్లివెళ్లి.'' ప్రత్యేకమైనది. దుబాయి, మస్కట్‌ నేపథ్యంగా అల్లంరాజయ్య నుంచి  సంపాదకులు డా వెల్దండి శ్రీధర్‌ వరకు దుబాయి  నేపథ్యంగా చాలా కథలు వచ్చాయి. మోసకారి బషీర్‌ మాటలకు నమ్మిన మల్లేష్‌, గంగవ్వ కోరికపై పరాయి దేశం ఆకాశం కింద బికారి పక్షిలాంటి జీవితం గడిపాడు. వీసా గడువు ముగిశాక కట్కరిలో బంధించబడ్డ పశువుల తీరు జైల్లో బంధించబడ్డాడు. మటన్‌ కొట్టే మాటలు నమ్మిన గంగవ్వ కొడుకును మస్కెట్‌ అప్పుచేసి తోలుతది. సంపాదనకై దూరపు తీరాల్లో పరిగెత్తిండు మల్లేషు. కట్టుకొయ్యకు బానిసగా మగ్గిపోతున్న వారిలో ఖల్లివెల్లి మల్లేషు ఒకడయ్యాడు. పారిపోయి వచ్చిన పశువుల్ని కట్టేసే 'కట్కర్‌'లో బషీర్‌ను బంధిస్తే బాగుండునని ముగించడం ఎంతో వాస్తవంగా ఉంది.                       

తిండిపెట్టలేదని ఎవరిని బదనాం చేయలే. ఆత్మగౌరవం గల మనిషి. ఆత్మగౌరవంతోటే ఆత్మహత్య చేసుకున్న సంఘటన కథగా చదువుతుంటే వ్యవస్థలోని లుకలుకలు అర్థమవుతాయి. ఏ రుణం మిగిల్చకుండా సావాలనుకున్న ధిక్కారమే శిరంశెట్టి కాంతారావు ''దర్భశయ్య'' కథ. గౌరమ్మ చనిపోయాక సూరయ్య ఒంటరివాడయ్యాడు. ఉపావాసంతో కాళ్లు కడుపులో పెట్టుకొని పడుకున్నడు. తన అంత్యక్రియలకు అవసరమైన వాటన్నిటిని సమకూర్చుకున్నాడు. ఎవరికి ఏ భారం మిగిల్చకుండా చనిపోయిన సూరయ్య జీవితమే దర్భశయ్య. కాష్టంకుండ, తలాపున దీపంతలు కుమ్మరి ముత్తమ్మ నుంచి తెచ్చుకున్నాడు.  మూడువేలయితే ఇత్తన్న. నా సావు చేయండ్రని మాదిగ ఇంగిలయ్యకి ఇచ్చాడు. దూదేకుల లాల్‌సాబ్‌ ఇంటి ముందటి చింత చెట్టు కట్టే కొన్నాడు. రేషన్‌ డీలర్‌ బిల్ల మల్లారెడ్డి నుంచి బియ్యం, రామ్‌ నర్సయ్య సేటు వద్ద నుంచి మామిడి పల్లెలో నా సడ్డకుడు చచ్చిపోయిండు  దానం చేయనీకి కావలసిన సరుకులు, దినాలకు కావలసిన యాటను గొల్ల కోటయ్య దగ్గర, అన్ని కట్టుమనీ, తన సావుకు ఎన్ని కావాలో అన్ని తానే కొనుక్కున్నాడు. పంచనామకు వచ్చిన  సర్పంచ్‌ పోలీసుతో దర్భశయ్య మీద పడుకొని ఊపిరి బిగబట్టి చచ్చిపోయినట్టున్నాడని చెప్పిండు.

                కుళ్ళు రాజకీయాలలో ప్రభుత్వ సంస్థలు ఎలా నిర్వీర్యం అవుతున్నాయో తెలియజేసే మనుప్రీతం కథ ''ధర్నా బ్రాంచ్‌.'' పాత ప్రిన్సిపల్‌ చంద్రం ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. కొత్త ప్రిన్సిపల్‌ కు తెలిసాక భవిష్యత్తు వేధిస్తున్న ప్రశ్నగా మిగిలింది. స్టేటస్‌ లేని మైనింగ్‌ బ్రాంచ్‌ కి గౌరవప్రదమైన హౌదా ఇవ్వాలని విద్యార్థులు ధర్నా చేస్తుంటారు. అధికార, విపక్ష నాయకులు పట్టించుకోరు. అందుకే ఆ ప్రిన్సిపల్‌ చచ్చిపోయాడని తెలుస్తుంది. కొత్త ప్రిన్సిపల్‌ కు వ్యతిరేకంగా గిరి తన గర్ల్‌ ఫ్రెండ్‌ తో బ్రేకప్‌ అయిన అతని గర్ల్‌ ఫ్రెండ్‌తో సహా విద్యార్థులు తిరగబడ్డారు. మిషనరీ వాడడం తెలియని కూలీలు సింగరేణిలో అనేక ప్రమాదాలకు గురవుతున్నారు. అక్కరకు రాణి కోర్సులు వద్దనీ వివరించే కథ భవిష్యత్తుకు మార్గదర్శనం చేసేవిధంగా కథకుడు చిత్రించాడు.

                నీళ్లులేక కన్నీళ్లు. నీల్లుండి కన్నీళ్లుగా మలచిన చందుతులసి కథ ''నీళ్లునీళ్లు. '' నీళ్ల కోసం బోర్‌ ఏసి అప్పులపాలై పట్నం పోయింది సోమయ్య కుటుంబం. కాల్వల నీళ్లు వచ్చాయని తిరిగి వచ్చాక వ్యవసాయం చేస్తే ఏమీ మిగలలేదు. మనకు ఎవుసాయం వద్దని పట్నం పోదామని పోరుపెట్టిన పూలమ్మను బతిమాలి మరో పంట సూద్దామని సోమయ్య బుజ్జగిస్తాడు. కాలక్షేపం కోసం చదివే కథలు కావివి. కథలలో పాత్రలు మనముందు కదలాడుతాయి. పాత్రోచిత సంభాషణలు జీవం ఉట్టిపడుతుంది. ప్రతీ కథాశైలీ ఆకట్టుకుంటూ పాఠకున్ని చదివిస్తుంది. కథ కథలా కాక జీవితంలా కనిపిస్తుంటది.       తెలంగాణ సమాజాన్ని చిత్రించిన కథలు ఇవి. మేలైన కథా సంకలనాన్ని తెస్తున్న సంపాదకులకు జంబూ సాహితి తరపున శెనార్థులు. అభినందనీయులు.                

            తేది: 19-01-2026న  నవతెలంగాణ దర్వాజలో ప్రచురితం.

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు                                  -డా. సిద్దెంకి యాదగిరి.         నవ తెలంగాణ  19-01-2026.