సంభాషణ ఎలా రాయాలి

సంభాషణ ఎలా రాయాలి – సూచనలు: 

విషయం స్పష్టత ఉండాలి.

సంభాషణ ఏ అంశంపై ఉందో ముందే నిర్ణయించుకోవాలి

(ఉదా: పాఠశాల జీవితం, స్నేహం, క్రమశిక్షణ, సేవ).

పాత్రల ఎంపిక చేయాలి

సాధారణంగా 2–3 పాత్రలు సరిపోతాయి.

పాత్రల వయస్సు, స్థాయి, స్వభావానికి తగిన మాటలు ఉండాలి.

ఉత్తర–ప్రత్యుత్తర పద్ధతి పాటించాలి

ఒకరు అడిగితే మరొకరు సమాధానం చెప్పే విధంగా ఉండాలి.

ఒక్కరి మాటలు ఎక్కువగా ఉండకూడదు.

సరళమైన, సహజమైన భాష ఉపయోగించాలి.

రోజువారీ మాట్లాడే మాటలలా ఉండాలి.

క్లిష్ట పదాలు, పొడవాటి వాక్యాలు తప్పించాలి.

విషయానికి సంబంధించిన సంఘటనలు చేర్చాలి.

చదువు, ఆటలు, సాయం, ఉపాధ్యాయుల పాత్ర వంటి అంశాలు ఉంటే సంభాషణ జీవంతంగా ఉంటుంది.

నీతి లేదా భావంతో ముగించాలి.

చివర్లో ఒక మంచి సందేశం లేదా అభిప్రాయం ఉండాలి.

పాత్ర పేరు ముందు డాష్ (–) లేదా కోలన్ (:) వాడాలి.

ఎవరు మాట్లాడుతున్నారో స్పష్టంగా కనిపించాలి.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

ఉదాహరణ సంభాషణ

(విషయం: ప్రాథమిక పాఠశాల జీవితం)

అప్సర్: రామకృష్ణా, నీకు పాఠశాల రోజులు గుర్తొస్తాయా?

రామకృష్ణ: ఎందుకు గుర్తురావు! చదవడం నేర్చుకున్న మొదటి రోజు ఇప్పటికీ గుర్తుంది.

అప్సర్: ఆ రోజు నీకు ఎలా అనిపించింది?

రామకృష్ణ: మొదట భయంగా అనిపించింది. కానీ టీచర్ ప్రోత్సహించడంతో ధైర్యం వచ్చింది.

అప్సర్: చదువుతో పాటు ఆటల్లోనూ పాల్గొనేవాడివా?

రామకృష్ణ: అవును. ఒకసారి కబడ్డీ పోటీలో గెలిచినప్పుడు చాలా ఆనందంగా అనిపించింది.

అప్సర్: స్నేహితులకు సహాయం చేసిన సందర్భం ఉందా?

రామకృష్ణ: చదవలేని స్నేహితుడికి నేర్పాను. అతడు చదవగలిగినప్పుడు నాకు ఇంకా సంతోషం కలిగింది.

అప్సర్: ఆ అనుభవాల వల్ల నీవు ఏమి నేర్చుకున్నావు?

రామకృష్ణ: చదువు జ్ఞానం ఇస్తుంది, ఆటలు ధైర్యం ఇస్తాయి, సాయం మనిషిగా మారుస్తుంది.

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

అప్సర్: రామకృష్ణా, నీ ప్రాథమిక పాఠశాల రోజుల్లో చదువుకు సంబంధించినగా నిన్ను అత్యంతంగా ఆనందింపజేసిన సంఘటన ఏది?

రామకృష్ణ: మొదటిసారి సులభంగా చదవలేని పాఠాన్ని శ్రమించి చదివి టీచర్ ప్రశంస పొందిన రోజు ఇప్పటికీ గుర్తుంది. ఆ రోజు నుంచి చదువు అంటే భయం కాక, సాధించగలిగే సాధనగా అనిపించింది.

అప్సర్: చదువుతో పాటు ఆటల్లోనూ ఏదైనా గుర్తుండిపోయే విజయం ఉందా?

రామకృష్ణ: ఉంది. పాఠశాల కబడ్డీ పోటీలో మా జట్టు గెలిచినప్పుడు అందరూ నన్ను అభినందించారు. ఆ విజయం ధైర్యం, జట్టు సహకారం ఎంత ముఖ్యమో నేర్పింది.

అప్సర్: ఆ విజయాలు నీలో ఏ మార్పు తీసుకొచ్చాయి?

రామకృష్ణ: చదువులోనూ, ఆటల్లోనూ శ్రమిస్తే ఫలితం వస్తుందని నమ్మకం పెరిగింది. ఆత్మవిశ్వాసం అలవాటైంది.

అప్సర్: ఇతరులకు సాయం చేసిన సందర్భం ఏదైనా గుర్తుందా?

రామకృష్ణ: ఒకసారి నా తరగతి స్నేహితుడు చదువులో వెనుకబడ్డాడు. నేను రోజూ అతనికి అక్షరాలు, పాఠాలు నేర్పాను. అతను పరీక్షలో ఉత్తీర్ణుడయ్యాడు. ఆ ఆనందం మాటల్లో చెప్పలేనిది.

అప్సర్: ఆ అనుభవాలన్నీ నేటి నీ జీవితానికి ఎలా ఉపయోగపడ్డాయి?

రామకృష్ణ: చదువు జ్ఞానం ఇచ్చింది, ఆటలు ధైర్యం ఇచ్చాయి, సాయం మానవత్వాన్ని నేర్పింది. ప్రాథమిక విద్యాభ్యాసంలో నేర్చుకున్న ఈ విలువలే నా జీవితానికి బలమైన పునాదిగా నిలిచాయి.

దానవీరశూరకర్ణ డైలాగ్స్

 దుర్యో:- ఆగాగు! ఆచార్యదేవా! హహ్హ ఏమంటివి? ఏమంటివి ? జాతి నెపమున సూత సుతునకిందు నిలువ అర్హత లేదందువా ! ఎంత మాట, ఎంత మాట ! ఇది క్షాత్ర పరీక్షయే కాని క్షత్రియ పరీక్ష కాదే ? కాదు, కాకూడదు, ఇది కులపరీక్షయే అందువా ! నీ తండ్రి భరద్వాజుని జననమెట్టిది ? అతి జుగుప్సాకరమైన నీ సంభవమెట్టిది ?

మట్టి కుండలో పుట్టితివికదా ! హహ్హ నీది ఏ కులము? ఇంతయేల, అస్మత్పితామహుడు కురుకుల వృద్ధుడైన ఈ శాంతనవుడు శివసముద్రుల భార్యయగు గంగా గర్భమున జనిoచలేదా ! ఈయన దే కులము ?

నాతో చెప్పింతువేమయ్యా , మా వంశమునకు మూలపురుషుడైన వశిష్ఠుడు దేవవేశ్యయగు ఊర్వశీపుత్రుడు కాడా? ఆతడు పంచమజాతి కన్యయగు అరుంధతియందు శక్తిని, ఆశక్తి ఛండాలాంగనయందు పరాశరుని, ఆ పరాశరుడు పల్లెపడుచైన మత్స్యగంధియందు మా తాత వ్యాసుని, ఆ వ్యాసుడు విధవరాండ్రైన మా పితామహి అంబికతో మా తండ్రిని , పినపితామహి అంబాలికతో మా పినతండ్రి పాండురాజును , మా ఇంటిదాసితో- ధర్మనిర్మాణచణుడని మీచే కీర్తింపబడుచున్న- హ.. ఈ విదురదేవుని కనలేదా? సందర్భావసరములనుబట్టి క్షేత్రభీజప్రాధాన్యములతో సంకరమైన మా కురువంశము- ఏనాడో కులహీనమైనది, కాగా, నేడు కులము.. కులము అను వ్యర్ధవాదమెందులకు?

భీష్మ:- నాయనా సుయోధనా! ఏరుల, పారుల, బ్రహ్మర్షుల జననములు మనము విచారించదగినవికావు. ఇది, నీవన్నట్లుగా, ముమ్మాటికీ క్షాత్ర పరీక్షయే! క్షాత్రమున్నవారెల్లరూ క్షత్రియులే! వారిలో రాజ్యమున్న వారే రాజులు! అట్టి యీ కురురాజ పరిషత్తులో పాల్గొనుటకు అర్హులు!

దుర్యో:- ఓహో ! రాచరికమా అర్హతను నిర్ణయించునది. అయిన మాసామ్రాజ్యములో సస్యశ్యామలమై సంపద్గ్రామమై వెలుగొందు, అంగరాజ్యమునకిప్పుడే ఈతని మూర్ధాభిషిక్తుని గావించుచున్నాను.

సోదరా.. దుశ్శాసనా ! అనర్ఘనవరత్న ఖచిత కిరీటమును వేగముగ తెమ్ము; మామా.. గాంధారసార్వభౌమా ! సురుచిరమణిమయమండిత సువర్ణ సింహాసనమును తెప్పింపుము; పరిచారకులారా ! పుణ్య భాగీరథీనదీ తోయములనందుకొనుడు; కళ్యాణభట్టులారా ! మంగలతూర్యారవములు సుస్వరముగ మ్రోగనిండు,

వంధిమాగధులారా ! కర్ణ మహారాజును కైవారము గావింపుడు; పుణ్యాంగనలారా ! ఈ రాధాసుతునకు పాలభాగమున కస్తూరీతిలకము తీర్చిదిద్ది, బహుజన్మసుకృత పరీపాకసౌలబ్ద సహజకవచఖచితవైఢూర్య ప్రభాదిత్యోలికి వాంఛలురేగ వీరగంధము విదరాల్పుడు. నేడీ సకలమహాజనసమక్షమున, పండిత పరిషన్మధ్యమున సర్వదా సర్వథా, శతథా సహస్రథా ఈ కులకలక మహాపంకిలమును శాశ్వతముగా ప్రక్షాళనము గావించెదను.

ప్రతిపదార్ధం:

ఆగాగు - ఆగు, ఆగు

ఆచర్యదేవా - ద్రోణాచార్య

ఏమంటివి - ఏమన్నావు

జాతి నెపమున - నెపము అనగా కారణము.

జాతి నెపము అనగా పుట్టుకులము తక్కువది అని ఎంచిన కారణము చేత.

సూత సుతునికిందు - సారధి యెక్క పుత్రునికి ఇక్కడ

నిలువ - ఉండటానికి

అర్హత లేదందువా - అర్హత లేదన్నావా

ఎంత మాట - ఎంత మాట

ఇది - ఇది

క్షాత్ర పరీక్ష - కళ పైన ఆధిపత్యాన్ని తెలుపుటకు పరీక్ష (test to determine talent or supremacy)

కాని - కానీ

క్షత్రియ పరీక్ష - క్షత్రియుల పరీక్ష (క్షత్రియులకు మాత్రమే పరీక్ష)

కాదే - కాదు కదా

కాదు - కాదు

కాకూడదు - అవ్వ కూడడు

ఇది - ఇది

కుల పరీక్ష - కులము కనుక్కోవడానికి పరీక్ష

అందువా - అన్నవా

నీ - నీ

తండ్రి - తండ్రి, నాన్న

భరద్వాజుని జననమెట్టిది? - (ద్రోణాచార్యుని) తండ్రి భారధ్వజ మహర్షి జననం ఎలాంటిది? (బృహస్పతి మహర్షికి అయిన వదినకి జన్మించారు)

అతి - ఎంతో

జుగుప్సాకరమైన - అసహ్యమైన్ (ఆక్రమంగా)

నీ సంభావమెట్టిది? - నీ జన్మ ఎలాంటిది?/ నీ జననమెలాంటిది?

మట్టి కుండలో - మట్టి కుండలో

పుట్టితివికదా - పుట్టావు కదా

హహ్హ నీది ఏ కులము - (నవ్వుతూ) నీది ఏ కులం

ఇంతయేల - ఇంత ఎందుకు

అస్మత్పితామహుడు - పితామహుడు భీష్ముదు (పితమహా అంటే నాన్నగారి నాన్నగారు) (అస్మ (మన/సొంత) పితామహుడు — (వ్యతిరేకార్థం తస్మ, తస్మదీయ అంటే వ్యతిరేకులు, అవతలి వారు, మాయాబజార్ సినిమా నుంచి ఈ పదాల అర్ధం తెలుసుకోవచ్చు!))

కురుకుల వృద్ధుడైన - కురు వంశ పెద్దవాడైన

శాంతనవుడు - శంతన మహారాజు పుత్రుడు (భీష్ముడు)

శివసముద్రుల - శివుడి

భార్యయగు గంగా - భార్య అయిన గంగ (శివ పురాణం ప్రకారం శివుని భార్య గంగ)

గర్భమున జనిoచలేదా - కడుపున పుట్టలేదా

ఈయన దే కులము ? - ఈయన ది ఏ కులం?

చెప్పింతువేమయ్యా - (నిజాన్ని) నాతో ఎందుకు చెప్పిస్తున్నావు అయ్యా?

మా వంశమునకు - మా వంశానికి

మూలపురుషుడైన - ముఖ్యమైన వ్యక్తి

వశిష్ఠుడు - వసిష్ఠ మహర్షి

దేవవేశ్యయగు - దేవతల లోకం లో వేశ్య (whore) అయిన

ఊర్వశీపుత్రుడు - ఊర్వశి (అప్సరస) పుత్రుడు

ఆతడు - అతను

పంచమజాతి కన్యయగు - తక్కువ జాతి కన్య అయిన

అరుంధతియందు శక్తిని - అరుంధతి తో శక్తిని (కనలేదా?)

(అరుంధతి కథ శివ పురాణంలో చెప్పారు: అరుంధతి పూర్వ జన్మలో సంధ్య అనే పేరు గల బ్రహ్మ దేవుడి పుత్రిక. కానీ కామ దేవుడి ప్రభావం వల్ల సంధ్యకి, బ్రహ్మ దేవుడికి ఇద్దరికి ఒకరి పై ఇంకొకరికి కోరిక కలిగింది. దీని కారణం తానే అనుకుంటూ సంధ్య బాధ పడుతూ పర్వత ప్రాంతాలకు తపస్సుకు వెళ్ళిపోతుంది. కానీ సంధ్యకి తపస్సు చేసే పద్ధతి తెలియదు. ఈ విషయం తెలిసిన బ్రహ్మ దేవుడు వశిష్ఠ మహర్షిని సంధ్యకి తపస్సు చేసే విధానం చెప్పడానికి పంపిస్తాడు. అప్పుడు వశిష్ఠ మహర్షి పర్యవేక్షణలో శివుడికి తపస్సు చేసింది సంధ్య. ఆ తపస్సు ఫలించి, శివుడు ప్రత్యక్షం అయ్యాడు. శివుడు సంధ్యని మేధాతిథి అనే మహర్షి చంద్రభాగా నది ఒడ్డున చేస్తున్న యజ్ఞం దగ్గరికి వెళ్లు, నా కృప చే నువ్వు అతని పుత్రికగా జన్మిస్తావు. ఎంతో గొప్ప గుణం కలిగిన వ్యక్తిని పతిగా పొందుతావు అని దీవిస్తాడు శివుడు. ఇక్కడ పంచమజాతి కన్య అనే విశేషణానికి అర్ధం నాకు సరిగ్గా కనిపించలేదు. బహుశా సొంత తండ్రి పైనే కోరిక కలగడం వలన అలా అన్నారేమో అని సందేహం. దీని పై ఎవరైనా చర్చించవచ్చు).

(ఈ విషయం పైన Satagopam Mitti Mohan గారు చెప్పిన ఒక మాట సమంజసంగానే ఉంది:

ముఖ్యముగా 'వర్ణములు' నాలుగు. అవి బ్రాహ్మణ, క్షత్రియ,వైశ్య, శూద్రులు.

(భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణ భగవానుడు చాతుర్వర్ణం

మయాసృష్టం, గుణకర్మ విభాగస్య - అంటే, గుణము మరియు చేయుపనిని బట్టి ఈ నాలుగువర్ణములను ఏర్పరిచితిని ఆన్నాడు).

ఈ నాలుగు వర్ణములకంటే తక్కువైన వారిని పంచములు అని అంటారు.

నాలుగు వర్ణాల వారి కంటే తక్కువ జాతి వారిని "పంచమజాతి" అనడం బాగానే ఉంది.

ఏదైనా అన్ని అర్ధాలు ఇక్కడ చెప్పే విషయం తక్కువ/హీనమైన జాతి అని.

ఈ విషయం గూర్చి చెప్పినందుకు Satagopam Mitti Mohan గారికి నా ధన్యవాదాలు!)

ఆశక్తి - శక్తి

ఛండాలాంగనయందు పరాశరుని - ఛండాలాంగన తో పరాశర మహర్షిని (కనలేదా?)

ఆ పరాశరుడు - పరాశరుడు

పల్లెపడుచైన - పల్లెటూరి పిల్ల అయిన

మత్స్యగంధియందు - మత్స్యగంధి (సత్యవతి) తో

మా తాత వ్యాసుని - మా తాతగారు (వేద) వ్యాసుడిని (కనలేదా?)

ఆ వ్యాసుడు - వ్యాస మహర్షి

విధవరాండ్రైన మా - విధవరాళ్ళైన (బహు వచనం) మా

పితామహి - నానమ్మ

అంబికతో మా తండ్రిని - అంబిక తో మా తండ్రిని (ధృతరాష్ట్రుడిని) (కనలేదా?)

పినపితామహి - పిన నానమ్మ

అంబాలికతో మా పినతండ్రి పాండురాజును - అంబాలిక తో మా పిన తండ్రి పాండురాజుని (కనలేదా?)

మా ఇంటిదాసితో - మా ఇంటి దాసీ తో

ధర్మనిర్మాణచణుడని - ధర్మ నిర్మాతగా (ఎల్లప్పుడూ ధర్మాన్ని చెప్పి, పాటించే వ్యక్తి అని)

మీచే - మీ అందరి చేత

కీర్తింపబడుచున్న - పొగడ్తలు పొందుతున్న

ఈ విదురదేవుని కనలేదా?- ఈ విదురుడుని కనలేదా?

సందర్భావసరములనుబట్టి - సందర్భము, అవసరాన్ని బట్టి (పరిస్థితులు మరియు అవసరాలకు అనుగుణంగా /కావలిసిన విధంగా)

క్షేత్రభీజప్రాధాన్యములతో సంకరమైన - ప్రదేశాన్నిబట్టి మారే ప్రాధాన్యతలతో (priorities that vary with the situation/place) ఉన్న

మా కురువంశము - మా కురువంశం

ఏనాడో - ఎప్పుడో

కులహీనమైనది - కులహీనమైంది

కాగా - అయితే

నేడు - ఈరోజు

కులము - కులం

అను - అని

వ్యర్ధవాదమెందులకు? - అనవసర వాదమెందుకు?

(భీష్ముదన్నాడు)

నాయనా సుయోధనా - నాయనా దుర్యోధనా

ఏరుల పారుల - ఏరులు ఎలా ఎటు పారతాయో మనం నిర్ణయించం కదా అని చెప్పటం

బ్రహ్మర్షుల - మహర్షుల

జననములు - పుట్టుకలు

మనము - మనం

విచారించదగినవికావు - విచారించాల్సిన పని లేదు/విచారించుటకు తగినవి కావు

ఇది - ఇది

నీవన్నట్లుగా - నువ్వు చెప్పినట్టు గా

ముమ్మాటికీ - ఎప్పటికి

క్షాత్ర పరీక్షయే - ప్రతిభా ప్రదర్శనే

క్షాత్రమున్నవారెల్లరూ - ప్రతిభ, ఆధిపత్యం ఉన్నవారందరూ

క్షత్రియులే - క్షత్రియులే

వారిలో - వారిలో

రాజ్యమున్న వారే రాజులు - రాజ్యమున్న వాళ్లే రాజులు

అట్టి యీ - అలాంటి (వాళ్లే) ఈ

కురురాజ పరిషత్తులో - కురు రాజ్యం యొక్క పరిషత్తు లో (council)

పాల్గొనుటకు అర్హులు - పాల్గొనడానికి అర్హత ఉన్న వారు

(దుర్యోధనుడన్నాడు)

ఓహో! - ఓహో!

రాచరికమా - రాజు గా ఉండటమా, రాజ్యాన్ని పొందటమా (Is it Monarchy)

అర్హతను - అర్హతని

నిర్ణయించునది - నిర్ణయించేది (?)

అయిన - అయినా

మాసామ్రాజ్యములో - మా (కురు) సామ్రాజ్యంలో

సస్యశ్యామలమై - సస్యశ్యామలమైన (with prosperity)

సంపద్గ్రామమై - సంపదలతో నిండి

వెలుగొందు - వెలిగిపోతున్న

అంగరాజ్యమునకిప్పుడే - అంగరాజ్యానికి ఇప్పుడే

ఈతని - ఇతన్ని

మూర్ధాభిషిక్తుని - పట్టాభిషక్తుని, అంటే అధికార రాజా సింహాసనం మీద కూర్చోబెట్టి, అధికారం కట్టబెట్టడం

గావించుచున్నాను - చెయ్యబోతున్నాను/చేస్తాను

సోదరా.. దుశ్శాసనా! - తమ్ముడా.. దుశ్శాసనా!

అనర్ఘనవరత్న ఖచిత - ఎలాంటి లోపాలు లేని, అందమైన నవరత్నాలు కలిగిన

కిరీటమును - కిరీటాన్ని

వేగముగ - తొందరగా/వేగంతో/వెను వెంటనే

తెమ్ము - తీసుకురా!

గాంధారసార్వభౌమా - గాంధార రాజ్య మహారాజా! (శకుని)

సురుచిరమణిమయమండిత - ఎప్పటికీ అందముగా, రమణీయంగా (చూడగానే ఓహో అనే విధంగా), ఆకర్షణీయంగా ఉండే రకరకాల మణి మాణిక్యాలతో అలంకరించి ఉన్న (ఈ పదం సురు, చిర, రమణీయ, మణిమయ, మండిత పదాల సమాహారం)

సువర్ణ - బంగారు

సింహాసనమును - సింహాసనాన్ని (the throne)

తెప్పింపుము - తెప్పించండి

పరిచారకులారా! - సేవకులారా (పరిచర్యలు చేసే ఆడ , మగ , ఎవరైనా)

పుణ్య భాగీరథీనదీ - ఎంతో పుణ్యమైన భాగీరథీ (భగీరధుడు సృష్టించిన — గంగా నది) నది

తోయములనందుకొనుడు - నీళ్లను/జలములను అందుకోండి

కళ్యాణభట్టులారా! - కళ్యాణ మేళతాళాలు వాయించే వారు

మంగలతూర్యారవములు - మంగళకరమయిన మేళతాళాలు, నాదాలు (మంగళవాయిద్యాలు)

సుస్వరముగ - స్వర తప్పులు లేకుండా/మంచి స్వరముతో

మ్రోగనిండు - మ్రోగించండి/వాయించండి

వంధిమాగధులారా! - చెప్పింది చెప్పినట్టు చేస్తూ, పొగుడుతూ, సపర్యలు చేసే, ఆజ్ఞలు పాటించే, సేవక గణాన్ని పిలుస్తూ/హెచ్చరిస్తూ

కర్ణ మహారాజును - కర్ణ మహారాజుని (పట్టాభిషేకం చెయ్యకపోయినా, దుర్యోధనుడి మనసులో కర్ణుడు మహారాజే కాబట్టి ఈ సంబోధన)

కైవారము గావింపుడు - చుట్టూ/దరి చేరండి/ఆయన దగ్గరికి వెళ్ళండి అని ఆదేశం (కైవారం అంటే ప్రహరీ, చుట్టూరా)

పుణ్యాంగనలారా! - (పరిచారికలను ఉద్దేశించి) ఎంతో పుణ్యం చేసుకున్న మహిళ్ళారా

ఈ - ఈ

రాధాసుతునకు - రాధ యొక్క పుత్రుడికి (కర్ణుడు జ్యేష్ఠ కుంతీపుత్రుడు అయినప్పటికీ రాధా-అధిరథుల కొడుకు గా కురు రంగభూమికి వస్తాడు కాబట్టి)

పాలభాగమున - నుదిటి భాగాన (on the forehead)

కస్తూరీతిలకము - కస్తూరి కలిపిన తిలకం (కస్తూరి అనబడే కాయ నుండి తీసి కలిపిన సుగంధ ద్రవ్యం)

తీర్చిదిద్ది - కళాత్మకంగా దిద్ది (పెట్టి)

బహుజన్మసుకృత - ఎన్నో జన్మల నుండి చేసుకున్న

పరీపాకసౌలబ్ద - పుణ్యఫల కృషీతో పొందిన/లభించిన

సహజకవచఖచితవైఢూర్య ప్రభాదిత్యోలికి - సహజమయిన కవచం (shield) తొడగబడి వైడూర్య కిరణాలులాగా పొద్దుట పూట మెరిసిపోయే సూర్య అంశతో ఉన్న కర్ణునికి (కర్ణుడు సూర్యపుత్రుడు కాబట్టి)

వాంఛలురేగ - (అధికారం పై) కోరికలు కలిగేలాగ

వీరగంధము - వీరగంధం (వీరునికి నుదిటిన అద్ధే సువాసన/పరిమళభరిత గంధము)

విదరాల్పుడు - చిలికించండి (sprinkle)

నేడీ - నేడు ఈ (రోజు)

సకలమహాజనసమక్షమున - జనులందరి సమక్షంలో

పండిత పరిషన్మధ్యమున - పండితులందరి ముందు

సర్వదా - ఎప్పటికీ

సర్వథా - ఎన్నటికీ

శతథా - వందల

సహస్రథా - వేల సంవత్సరాలకి (యుగ యుగాలకి అనే అర్ధంలో)

ఈ - ఈ

కులకలక - కులమనే మచ్చని

మహాపంకిలమును - మహా ఛండాలన్నీ/మురికినీ

శాశ్వతముగా - ఎప్పటికీ (లేకుండా)

ప్రక్షాళనము - సమూలంగా తీసివేయుటం/మార్చివేయటం/విడగొట్టటం

గావించెదను - చేస్తాను

దుర్యోధనుడు తర్వాత రాజులే దీనికి అర్హులైతే, ఇప్పుడే సస్యశ్యామలంగా సంపదలతో వెలుగుతున్న అంగరాజ్యానికి ఇప్పుడే కర్ణుడిని పట్టాభిషిక్తుడిని చేస్తానని ప్రచారం చేస్తాడు.

దుశ్శాసణున్ని నవరత్నాలతో, వజ్ర వైఢూర్యాలతో అందంగా అలంకరించిన కిరీటాన్ని తెమ్మంటాడు, శకుని ని (గంధర్వసర్వభౌమ అని సంబోధిస్తాడు) బంగార సింహాసనాన్ని తెమ్మంటాడు, పుణ్య గంగ భగీరథి జలములను ఏర్పాటు చేయిస్తాడు, నుదుటి పై కస్తూరి తిలకం దిద్దామంటాడు, మంగళ వాయిద్యాలు వాయిస్తూ కర్ణుడిని పొగడమని అదేశిస్తాడు. సకల మహాజనుల మధ్యలో, పండితుల సమక్షంలో, కర్ణుడిని "అంగ రాజుగా" కీర్తిస్తాడు. అక్కడే కర్ణుడికి ఎంతో ఘనంగా పట్టాభిషేకం చేస్తారు.

ఈ సంభాషణ సుయోధనుడికి (దుర్యోధనుడికి) మరియు ద్రోణాచార్యునికి జరుగుతుంది. ఇది మహాభారతం లో చాలా ముఖ్య ఘట్టం. ఈ సన్నివేశంలో చూపరులకు కర్ణుడి పరిచయం చేసారు. కర్ణుడు జన్మకు జ్యేష్ఠ కౌంతేయుడు. కానీ కుంతి అతడిని పుట్టిన వెంటనే గంగా నది లో వదిలేస్తుంది. అలా నదిలో ప్రవహిస్తూ కర్ణుడు రాధ-అదిరథ దంపతులకు దొరుకుతాడు. సంతానము లేకపోవడంతో వాళ్ళు అతన్ని పెంచుతారు. అలాగ కర్ణుడు క్షత్రియుడైనప్పటికి సూత పుత్రుడిగా, రాధేయుడిగా ప్రసిద్ధి. పాండవులు, కౌరవులు ద్రోణుడి వద్ద శిక్షణ పూర్తి చేసిన తర్వాత వారిరువురికి రంగభూమి లో పరీక్ష పెట్టాలని కురు వృద్ధులు నిర్ణయించారు.

ఆ వేదిక పై అర్జునుణ్ణి "సర్వశ్రేష్ఠ ధనుర్ధారి"గా ప్రకటిస్తుండగా కర్ణుడొచ్చి అందర్నీ పరీక్షించకుండా అర్జునుడి కన్నా గొప్ప ధనుర్ధారి లేడని చెప్పడం తప్పు అని అంటాడు. అప్పుడు ద్రోణాచార్యుడు కర్ణుడిని అతని పరిచయం చేసుకోమని చెప్తే, "సూతపుత్రుడు" కావడం వల్ల తల దించుకుంటాడు కర్ణుడు. అప్పుడు, ఇంతటి గొప్ప వీరుడికి అవమానం జరుగుతోందని, ఆచార్యుడిని తన కులం గురించి ప్రశ్నిస్తాడు సుయోధనుడు. అలా ప్రశ్నించి, కర్ణుడికి తన చేతిలో ఉన్న అంగ రాజ్యాన్ని కట్టబెట్టి, అప్పుడు అర్జునుణ్ణి పోటీకి రమ్మని చెప్తాడు.

ఈ మధ్యలో ద్రోణాచార్యుడిని, భీష్ముడిని వారి జననం, కులం గురించి అడుగుతాడు. అప్పుడు భీష్ముడు సుయోధనుడితో రాజ్యమున్నవారే ఈ పోటీకి అర్హులు అని చెప్తే, కర్ణుడికి అంగ రాజ్య పట్టాభిషేకం నిర్వహిస్తాడు దుర్యోధనుడు.

ఇప్పుడు ఈ సమావేశాన్ని మళ్ళీ చదివితే, ఖచ్చితంగా అర్థమైపోతుంది.

ఇక్కడ ఒక్క మాట కొండవీటి వెంకట కవి గారి గురించి చెప్పాలి. ఎంత మంచి మాటలు అందించారో! అయినకి జోహార్లు పలుకుతూ, ఆ నట సార్వభౌముణ్ణి తలచుకుంటూ… నమస్కారములు.

నేను తెలుగువాడినే అయినప్పటికీ ఇప్పటి వరకు తెలుగు లో జవాబులు వ్రాయలేదు. ఇదే నా మొదటి జవాబు. నచ్చితే తప్పక అప్వోట్ చేయండి.

Edit: తెలుగుని పదో తరగతి వరకు ద్వితీయ భాషగా చదివిన నేను, Quora తెలుగులో రాసిన ఒక "ప్రతిపదార్ధానికి" 74 అప్వోట్లు వస్తాయని కలలో నైనా అనుకుంటానా చెప్పండి? ఇదంతా మీ అభిమానం! మీ అందరికి నా కోటి కోటి కృతజ్ఞతలు!

NTR దాన, వీర, శూర, కర్ణ సినిమాలో కౌరవులను హీరోలుగా, పాండవులను చవటలుగా చూపించాడా…?

ఇంతకీ నేను మహాభారతం చదివి ఈ సమాధానం వ్రాస్తున్నానా? అన్న అనుమానం రావడం సహజం. మూడు వేరు వేరు ప్రచురణలు తెలుగు మరియు ఇంగ్లీష్ లో చదివాను

కథానాయకుడు విషయం లో చూపించిన favouritism తెలుసుకుంటే పాండవులను ఎలా చూపించారు అన్న ప్రశ్నకి సమాధానం చెప్పకుండా అర్థం అవుతుంది.

కర్ణుడి చేతిలో విల్లు ఉన్నంత వరకూ ఆయనని ఎవరూ ఓడించలేరు! అని చెప్పే ప్రయత్నం ఈ సినిమా చేసింది

ఆ సినిమాలో దుర్యోధనుడు, పద్మ వ్యూహం లో, కర్ణుడి దగ్గరకి వచ్చి అభిమన్యుడి విల్లు విరచమని ఎందుకు అడిగాడు? కర్ణ, నువ్వు అభిమన్యుడి తో యుద్ధం చేసి ఓడించు అని ఎందుకు అడగలేదు?

ఎందుకంటే, అప్పటికే కర్ణుడు రెండు సార్లు అభిమన్యుడి చేతిలో ఓడిపోయి పారిపోయాడు కాబ

దానవీరశూరకర్ణ చిత్రానికి పురాణ ఇతిహాసాల మీద పట్టున్న వేటూరిని కాకుండా వెంకటకవిని మాటల రచయితగా తీసుకోవడం వెనుక అంతర్యం ఏమిటి?

వేటూరి గారు మాటల రచయిత కాదు. సముద్రాల sr అప్పటికి లేరు. సముద్రాల jr, పింగళి వంటి వారు రామారావు గారి పౌరాణికాలకు పని చేసే వారు.వాళ్ళలో ఒకరిని పెట్టుకోవచ్చు. కానీ ఆ చిత్రం లో పాత్రలను వేరే కోణంలో చూపించాలి అనుకొన్న ఆయనకు మోదుకూరి జాన్సన్ గారు (ఆయన కూడా స్క్రిప్ట్ రైటర్) హేతువాది, నా స్తికుడు అయిన కొండవీటి వెంకటకవి గారి పేరుని సూచించారు. ఆయనకు ఇంకొక సంస్కృత పండితులు దళిత ఉద్యమనేత కత్తి పద్మారావు గారు కూడా సహకరించారని విన్నాను

NTR దాన, వీర, శూర, కర్ణ సినిమాలో కౌరవులను హీరోలుగా, పాండవులను చవటలుగా చూపించాడా…?

ఎవరి పిచ్చి వారికానందం. యన్ టి ఆర్ గారు ఆ పాత్రలు చేశారు కాబట్టి ఆయన కౌరవులను హీరోలుగా చూపించుకున్నారు.

ఆరోజుల్లో టిడిపి తరపున ఉపేంద్రగారు కేంద్ర సమాచార మంత్రిగా ఉన్నారు కాబట్టి వాళ్ళ సినిమాను వారు దూరదర్శన్ లో ప్రసారం చేసుకున్నారు.

ఇక నటనా పరంగా యన్ టి ఆర్ ను ఎవరూ తప్పు పట్టజాలరు. కానీ ఆయన నటించిన పౌరాణిక పాత్రలను ఆయనకు అనుకూలంగా వాడుకన్నాడు.

మ

దాన వీర శూర కర్ణ సినిమా climax లో…పన్ను ఎందుకు ఇస్తారూ? ఎన్నోసార్లు చూసా..అర్థం కాలేదు

**"దాన వీర శూర కర్ణ"** సినిమా క్లైమాక్స్‌లో కర్ణుడు తన పన్ను ఇవ్వడం ఒక ప్రతీకాత్మక భావన. ఇది మహాభారతంలోని ఒక సంఘటన ఆధారంగా ఉంటుంది.

ఈ సందర్భంలో, కర్ణుడు చావు దగ్గరలో ఉన్నప్పుడు, శ్రీకృష్ణుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో కర్ణుడిని కలుస్తాడు. కృష్ణుడు కర్ణుడిని తనకి చివరి దానం ఇవ్వమని అడుగుతాడు. కర్ణుడు అప్పటికి తన దగ్గరలో ఏమీలేకపోవడంతో, తన బంగారపు పన్ను (దంతం) తీసి దానం చేయాలని నిర్ణయించుకుంటాడు.

ఈ సంఘటన కర్ణుడి త్యాగ, ధర్మపారాయణతను ప్రతిబింబిస్తుంది. అతను తన జీవితంలో ఎంతటి కష్టాలను అనుభవించినా, చివరిదైన క్షణంలో కూడా తన పన్నును దానం చేయడం ద్వారా అతని దాతృత్వాన్ని, ధర్మాన్ని వ్యక్తపరుస్తాడు.

ఇది కర్ణుడి వ్యక్తిత్వం లో ఒక ముఖ్యమైన గుణం - అతడు తన శక్తి, సంపత్తి ఏదైనా చివరి నిమిషంలో కూడా దానం చేసేందుకు సిద్ధంగా ఉంటాడని చూపిస్తుంది.

కథనంలో కర్ణుడి పాపాలు దోషాలను లేదా ఋణాన్ని తీర్చుకోవాలనే ఉద్దేశ్యం కూడా ఉండవచ్చు, ఇది ఒక శాస్త్రప్రాయమైన అభివ్యక్తిగా కూడా చూడవచ్చు.

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు                                  -డా. సిద్దెంకి యాదగిరి.         నవ తెలంగాణ  19-01-2026

                 కథా సాహిత్యం ఒక ప్రాంతపు సామాజిక చరిత్రను మాత్రమే కాదు, రాజకీయ, సాంస్కృతిక, వర్తమాన పరిస్థితులను లోతుగా ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆ దిశగా వర్తమానాన్ని తెలంగాణ కథలు ప్రతిబింబిస్తూ మరింత ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి. 2024 సంవత్సరంలో రాజకీయంగా, సామాజికంగా తీవ్ర చర్చలకు వేదికైన సంవత్సరాన్ని అక్షరీకరించిన కథలు ''పగిడి''. ఈ గ్రంథానికి సమకాలీన విలువను మరింత పెంచింది. ''పగిడి  (తలపాగా)''గా మలచడం అంటే, తెలంగాణ కథా సాహిత్యానికి ఒక గౌరవచిహ్నాన్ని ధరింపజేసినట్లేనని భావం.

                2013లో ''రంది'' కథా సంకలనంతో ప్రారంభమైన ఈ కథా ప్రయాణం ఒక పుష్కరకాలం పూర్తి చేసుకుంది. ప్రతి సంవత్సరం కథ సాహిత్యాన్ని కాలంతో సంభాషింపజేస్తూ, కన్నీళ్లను, కష్టాలను చిత్రిస్తూ వచ్చింది. తెలంగాణ ఆత్మగౌరవం కోసం అహర్నిశలు కృషి చేసే కథాసాహిత్యాన్ని సంగిశెట్టి శ్రీనివాస్‌, వెల్దండి శ్రీధర్‌ ల సంపాదకత్వం ప్రచురిస్తుంది. వీరి కృషి తెలంగాణ కథా సాహిత్యానికి గొప్ప చేర్పు.  

                ఈ సంకలనంలోని మొత్తంగా పద్నాలుగు కథలున్నాయి.  ఇద్దరు రచయిత్రులున్నారు. కథలలో మత సంబంధిత ప్రభావాలు, మెజార్టీ ఆధిపత్య భావనలు, భయాలు, పరస్పర అనుమానాలున్నాయి. ఇవి కథలలో అంతర్లీనంగా నిగూఢంగా వ్యక్తమవుతున్నాయి.  మనుషుల మధ్య ఏర్పడుతున్న దూరాలు, లుప్తమౌతున్న విలువలను చిత్రించాయి. రాజకీయ లాభాల ధోరణి, సామాన్య ప్రజల జీవితాలపై పడుతున్న ప్రభావం ఈ కథలలో  వాస్తవాలుగా రూపుదిద్దుకున్నాయి.

                ఆర్థిక అసమానతలు, ఆత్మగౌరవం కొట్టొచ్చినట్లు కనపడుతున్నాయి.  అంతరం, అసంతృప్తి, గ్రామీణ జీవితాన్ని పట్టిస్తున్నాయి. పల్లెలోని ఆప్యాయతలు తెలంగాణ కథలలో స్థానిక అనుభవాలుగా మారాయి. ఆధునిక మానవుని ఆక్రోశాలు, ఒంటరితనపు వేదనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. విలువల సంక్షోభం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. కుటుంబ వ్యవస్థ, మానవసంబంధాలలోని స్వార్థం, మానవీయ క్షీణత వంటి అంశాలు కథల ద్వారా పాఠకుడి ఆత్మపరిశీలనకు గురితీస్తాయి. జీవితాన్ని యథాతథంగా చూపించే ప్రయత్నాల వల్ల కథలు ప్రభావవంతంగా మారాయి. బహుముఖీన కోణాలు ఈ కథలలో సహజంగా ఆవిష్కృతమయ్యాయి.

                అన్నదమ్ముల అనుబంధాలకైనా షరతులు వర్తిస్తాయనీ, చెట్టు నేపథ్యంగా దిగజారుతున్న మానవ విలువలను తెలిపిన అక్షర కుమార్‌ ''మంకులొల్లి'' కథ.  పంచుకోవడంలో ఉన్న సంతృప్తి కోల్పోతున్న పరిస్థితులకు దర్పణం పట్టింది. ఈ కథలో  రైల్వే మూడో లైన్‌ మొదలుపెట్టి పది సంవత్సరాలైనా పూర్తికాని విషయాన్ని, కరోనా పెట్టిన కాలపరీక్షకు ప్రపంచమే తల్లడిల్లిందని చర్చించింది. తోబుట్టువులు, పాలు పంచుకోదగినవాళ్ళు పంచుకోలేక పగ పెంచుకుంటారు.  నెత్తులు పగలకొట్టుకొని నెత్తురు కళ్ళజూస్తారు. పంచాయితీ పోలీస్‌ స్టేషన్‌ నుంచి పెద్దమనుషుల తీర్పుకు కొట్టేయబడుతున్న చింత, లచ్చవ్వకు తననే నరుకుతున్నట్టు బాధపడ్డది. చెట్టు నరుకుతుంటే చెట్టుతోటి పెనవేసుకున్న జ్ఞాపకాలు నిప్పుపెటినప్పుడు ఎగిరిపోయిన తేనెటీగల్లా ఉన్నాయని అనుభవాలని చిత్రించారు.

                మంచి బట్టకట్టినా, మంచిగ దువ్వుకున్నా ఓర్వని వివక్షల సమాజాన్ని చూపించిన మారబత్తుల పెద్దన్న కథ ''పరివర్తన.'' కమల తన భర్తను వ్యసనాల నుండి మార్చుకున్నది. తన భర్తను పరివర్తనతో కమల ఆత్మగౌరవం అద్ది బతుకు దిద్దుకుంది. ఎన్నో మాటలు తిట్టినా భరించే ఆటో డ్రైవర్‌ వెంకన్న, అగ్రవర్ణ భూస్వామితో మాటకు మాట అనగలను అని అన్నాడు. మర్యాద ఇచ్చి పుచ్చుకోండి అని మందు బస్తాలు రోడ్డు మీద పడేసి గల్ల ఎగురేసుకుంటూ పోవడం ఆత్మాభిమానమే.         

                చేతగాని బతుకు - కంట్లో కారం ఒకటేనని బతుకును పసరులా పిండి పోస్తున్న యాదమ్మ జీవితం నేర్చుకోదగ్గది. ఆమె పెనిమిటి కుందయ్యల  బతుకుబాధల్ని కథగా మలచిన తగుళ్ళ గోపాల్‌ ఆర్థ్రమైన కథ ''కర్ణం కుందయ్య.'' పల్లెల్లో కులాల ఐక్యత. అనుబంధాల అల్లికను ఈ కథ తెలియజేస్తుంది. ఈ కథలో సరుకులు కొనలేని దీనస్థితిని యాదమ్మ చెప్పడం కనీస ధరల పెరుగుదలను సూచిస్తుంది. ఇరుకు పట్టణాల్లోని ఇబ్బందిని, మంచిని ఎంతగా హత్తుకుంటదో చెడుని మర్యాద లేని కుటుంబ సభ్యులను కడిగిపారేస్తది. కుందయ్యకు సేవ చేయలేక విసిగిపోయింది. బయటికి కోపమున్నా లోపల కొలతకందని ప్రేమను పంచే యాదమ్మ తన భర్తను ఉద్దేశించి ''మంచి మంచి వాళ్లకు సావొస్తుంది. వీనికి వస్తలేదు చావు'' అని నిష్టురమాడుతది. కిందపడ్డాడు అనగానే నెత్తీ నోరు కొట్టుకుంటా ఉరుకడం ఆమె వ్యక్తిత్వానికి పరాకాష్టగా నిలిపింది.

                పైసమదం కన్నూ, మిన్ను కానకుండా చేస్తది. ఆపదలో ఆదుకునేది రక్త సంబంధం. ''రక్తబంధాన్ని ప్రేమగా కలుపుకో, లేకుంటే గడ్డకుపడ్డ చాపవైతవు.'' అని హెచ్చరించిన తల్లి అనుభవమే పెద్దింటి అశోక్‌ కుమార్‌ కథ ''రక్త బంధం.''              నాగరాజు బిడ్డ పెళ్లికి తోబుట్టువులు రాకపోవడానికి కారణం అతని పైసపిచ్చి. చాతినొప్పి వచ్చిందని తెలియగానే కట్టగట్టుకుని వచ్చారు. బిడ్డపెళ్లి కలిసి చేశారు. రెండు వారాల తర్వాత పండుగకు రాలేదు. అవ్వనడిగితే ''ఆపద ఉన్నప్పుడు చెప్పినా, చెప్పకపోయిన బాధ్యతగా నిలబడుతరు. తోబుట్టువులు హక్కు అలుగుతారు.  ప్రేమగా కలుపుమని'' బంధాల సందేశాన్ని వివరిస్తది.

                సాటిమిత్రుని సహానుభూతి అలజడిలోంచి పుట్టిన అఫ్సర్‌ కథ ''డియర్‌ మేరీ''. సెయింట్‌ మేరీ చర్చి దారుల్లోని అనుభూతులు, అనుభవాలు రచయితకు అతని మిత్రుడు శ్రీకర్‌కి జ్ఞాపకాలు. అవి గుర్తుకొచ్చినప్పుడు మిన్ను విరిగి మీద పడ్డట్లు గుండెల్లో ఉత్పాతం పుడుతుంది. పరిచయమైన మేరి శ్రీకర్‌ కంటే పెద్దదని తల్లి  పెద్దగా అరిచింది. వేరే వాళ్ళని రానవ్వని మనం మేరి రావడం వల్ల ఇల్లు   శుభ్రం చేయలేక చస్తున్నాని అక్కసు వెళగక్కింది. ప్రాణం ప్రాణంగా ప్రేమించే మేరి కోసం చర్చికి వెల్తాడు. జంధ్యం తెంచేసుకున్నాడు. అభిషేకం మర్చిపోయాడు. గుడి పూజలకు మాని బైబిల్‌ చదవడం ప్రారంభించాడు. మేరీతో పరిచిత, అపరిచిత లోకాల్ని ఎన్నో చూశాడు శ్రీకర్‌. దూరాల దారులు నడిచాడు. చర్చి, గొడుగు పట్టి నిల్చున్న వేపచెట్టు కింద పడుకోవడం అతని ఆత్మీయచోటు. ఇంటిముందు చెట్టు గురించి మేరీ కూడా చెప్పలేకపోయింది. చర్చిరోడ్డులో కిరాయికి ఎందుకు తీసుకున్నారని నరేంద్ర మామయ్య ప్రశ్నించాడు. అతని కొడుకు కిరణ్‌కు మేరితో మాట్లాడడం వల్ల శత్రుత్వము ఒక గోడలా పెరిగింది.  ఇప్పటికైనా మనం కళ్ళు తెరవాలి. మన వీధులు చర్చీలు, మసీదులు కాకముందే మేల్కొనాలని కనపడని యుద్ధాన్ని ప్రకటించాడు. రెండువందల మంది జమయ్యేసరికి రాజకీయ రంగు పులుముకుంది. బుల్డోజర్‌ రంగంలోకి దిగింది. చర్చి కూల్చబడింది. ఆ దాడిలో  మేరీ తండ్రి బెంజిమెన్‌ చనిపోయాడు. మేరీ వాళ్లు అడ్రస్‌ లేకుండా గల్లంతయ్యారు. రచయిత శ్రీకర్‌ దగ్గరికి వెళ్ళగానే కౌగిలించుకున్నాడు. చుట్టూ అపార్ట్మెంట్లు ఉన్నా ఎదురుచూపులా మిగిలిందనీ, మేరీ వస్తుంది. మాట్లాడుతుంది. వెళ్ళిపోతుంది. ఆ ముందటి చెట్టు పేరు ఇప్పటివరకు మేరీ కూడా చెప్పలేదంటూ తన హృదయాన్ని వ్యక్తీకరించాడు శ్రీకర్‌. నిజానికి చెట్లులేని చోట, మేరీ లేకపోవడం వల్ల అన్నీ ఉన్నాయనే భ్రమలో శ్రీకర్‌ బతుకుతున్నాడు. గట్టిగా హత్తుకుని వీడ్కోలు పలకకముందే పొగమంచులో బయలుదేరాడు రచయిత. పొగమంచుల శ్రీకర్ జ్ఞాపకాలు వెంటాడుతూనే ఉంటాయి.

                అనుకోని పరిస్థితులలో అనుకున్న లక్ష్యాలు సాధించడంలో బతుకులు అగాథమైతాయని సంఘర్షణలు చిత్రించిన హనీఫ్‌  కథ ''వేప పళ్ళు.'' జీవితం కూడా వేపపాళ్లలా చేదుగా ఉంటుంది. బ్థుకులో ఉన్న చీకటి విషవలయం ఆవరించిన పరిస్థితులను తెలిపిన బతుకును చిత్రిక పట్టింది. మాదిగ గూడెంలో పెళ్లికాకుండా కొడుకును కనిన తల్లితో శేషు నివసిస్తున్నాడు. ఎప్పటిలా తన తల్లివద్దకు అతడు రాగానే శేషు చీకట్లో కలిసిపోతాడు. ఒక అర్ధరాత్రి వెళ్ళిపోతున్న అతన్ని ఆపి, ''నాకు నీవే నాన్నవు'' అని ప్రకటించమని ప్రాధేయపడుతాడు. బతిమాలుతాడు. ఆ పెద్దమనిషి బూతులు తిడతాడు. ససేమిరా ఒప్పుకోడు. నువ్వు నా కొడుకువని గ్యారెంటీ ఏమిటి? నీ అమ్మ ఎక్కడెక్కడ తిరిగిందో ఎవరెవరితో... నీకు తెలుసా? అన్నాడు. ఉగ్రరూపం దాల్చిన శేషు జబ్బులు కుదిపి నెట్టివేయగానే మోరీ పై పడ్డాడు. తలకు బలమైన దెబ్బ తగిలింది. గిలగిల కొట్టుకొని చనిపోయాడు. ఒకనాడు అతని భార్యవచ్చి ఇదిగో ఐదు ఎకరాల మిర్చి తోట నీ పేరున రాయించినని కాగితాలు ఇచ్చింది. తల్లులు వేరైనా ముగ్గురికి తండ్రి ఒక్కడే కదా అని అనుకుకొని చెల్లెల్లతో క్షమాపణ కోరుదాం అనుకున్నాడు. వారు అతనిని అన్నగా భావించే స్థితిలో లేరని తెలిసి  పట్టుకున్న కాగితాన్ని నలిపాడు. తనను తాను తమాయించుకొని ఇవి కూడా అవసరమే. ఇది తనకు దక్కిన హక్కుగా శేషు భావించుకున్నాడు.

                నివురు కప్పిన నిప్పులాంటి తప్పుడు మనుషులను మైక్రోస్కోప్లో చూపడమంటే పరిశీలనాత్మక సాహసం చేయడమే. మండే అగ్నిగోళం మతిలో పెట్టుకుని, నోరుగాయితనానికి చిరునామాగా ఎందుకు మారిందో వివరించే జీవితం. ఫ్రస్ట్రేషన్తో బతుకుతున్న ఒక సగటు స్త్రీ వ్యథను స్వర్ణ కిలారి ''నోరుగల్లది'' కథ విరిగిపడిన శకలాలుగా చూపిస్తుంటది. హైమకు ఇద్దరు పిల్లలు. మొగుడు బక్కపీసు. మోసకారి వ్యక్తిత్వం. బయటకి మహానుభావుడు. ఎన్నడూ నోరు తెరవడని పేరు తెచ్చుకున్నాడు.  హైమ పెద్ద కూతురి దావత్‌ చేయలేదని వీరమ్మ, శాంతమ్మలు రచయిత్రి వింటున్నప్పుడు నల్లకాడ నానా రకాలుగా మాట్లాడుతున్నారు. రచయిత్రి తల్లి గుమగుమలాడే పాయసం చేసింది.  హైమాకు, ఆమె పిల్లలు రమ, ఉమకు ఇచ్చి రమ్మని తోలుతది. మోకాళ్ళ మీద కూర్చున్న హైమను ఆమె మొగుడు విపరీతంగా కొడుతుంటాడు. ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన రచయిత్రి  నిశ్చేస్టురాలయితది. తల్లికి చెప్పుతది. రచయిత్రి తల్ల్లి ఆరాతీస్తది. అతని అక్రమ సంబంధమని తెలిసింది. నిలదీసినందుకు నన్ను కొడ్తండు. నేను పాలమ్ముతున్న. సిట్టీలు కడుతున్న. సిట్టి పైసలు రాంగనే ఐదు రూపాయల చొప్పున తెచ్చిన లక్ష అప్పుకోసం కటికాయన వస్తే ఇచ్చిన. ఇంట్లోకి ఏది సరిగ్గా తీసుకురాడు. పిల్లలకు ఉడకేసినది పెడుతున్న. ఒక్కదాన్ని ఎన్నని స్సక్క పెట్టాలనీ ఊటబాయి లెక్క ఏడుస్తూ చెబుతుంది. మొగుడి మహానటనను, మోసాలనీ ఏకరువు పెడుతది. ఆ కష్టాలు వింటుంటే పాఠకుడిలో ఒక దు:ఖపు తెర పేరుకుంటుంది. మహిళలు మారడానికి పరిస్తుతులు ఎలా దోహదం చేస్తాయో ఈ కథ చక్కగా  తెలిపింది.

                లొల్లిలు, నటనలు అన్నీ సావుకాడనే సురువైతయి. పోటీపడుతయి. రక్తికడుతయి. ఉప్పలయ్య సావులో పోటీపడిన నటనలను నగ్నంగా దృశ్యీకరించిన పసునూరి రవీందర్‌ కథ ''సావులొల్లి.'' బొచ్చెగొట్టుకుని ఏడస్తే సచ్చినోడు లేసి వస్తాడా? అని అతనితో జీవితం పంచుకున్న కనకమ్మ అన్నది. మంది బాధకి ఏడ్చింది. పెద్దకోడలు చిన్నకోడలు పోటీపడి అతని మూడు గుంటల జాగకోసం ఏడుపులోనూ నటిస్తున్నారు. డప్పులు మోగుతున్నాయి. తీన్మార్‌ దరువులలో తీర్తం కనపడుతుంది. గాయకుడు లేనిపోని పొగడ్తలతో పాటందుకున్నాడు. చిన్న కోడలను మెచ్చుకున్నాడు. అది విన్న పెద్దకోడలు ఆక్రోషంతో పాటకాన్నిఉరిమి చూసింది. జడుసుకున్నడు కళాకారుడు. ఉప్పలయ్య వీరుడు, శూరుడు అన్నందుకు పెద్దమనుషులంతా నారాజు అయ్యిండ్రు. వాళ్ళు కొరకొర చూపులతో చూసిండు. సావులో మాత్రం ఎవరి లొల్లి వారికున్నది. ఒక్క పాట మనుషులలో లొల్లి పుట్టించింది.  గాయకుడు పరారైండు. అందరి వ్యక్తిత్వాలు ఎలా ఉంటాయో తెలియజేస్తుందీ కథ.

                ఆన్‌లైన్‌ ఆటలు, గేమింగ్‌ ఆప్స్‌తో ఛిద్రమవుతున్న బతుకుల్ని చిత్రించిన బి. నరసన్‌ కథ ''ఆట కాదు... వేట.'' ఈ కథలో మురళి అక్క పెళ్లికోసం జాగ అమ్మగా వచ్చిన ఐదులక్షల రూపాయలను తండ్రి చెప్పగా బ్యాంకులో డిపాజిట్‌ చేశాడు మురళి. మురళి మిత్రులు జగన్‌, ప్రశాంత్‌ ఆన్లైన్‌ గేమ్‌డౌన్లోడ్‌ చేసి ఆట ఆడించారు. ముందుగా మురిపించారు. ఆటలో రెండు లక్షల పోగొట్టుకున్నాక అతనికి వాస్తవం తెలిసింది. తండ్రి బ్యాంకుకు పోయి అడిగితే రెండు లక్షలు డ్రా అయ్యాయి. అని చెప్పాడు క్యాషియర్‌. అప్పటికే జీవితం మీద విరక్తి చెంది రైలుకు ఎదురు వెళ్లి చావాలని నిశ్చయించుకుని మురళి లోలోన కుమిలిపోతూ కూలబడిపోయారు. ట్రాన్సాక్షన్స్‌ చూసిన బ్యాంకు సిబ్బంది మురళిని వెతికారు. ఎలాంటి ట్రాన్సాక్షన్ జరిగితే ఆత్మహత్యను ఆశ్రయిస్తారని పసిగట్టిన బ్యాక్ సిబ్బంది వెతికి తీసుకొచ్చి, నీ కొడుకు సేఫ్‌ అని మురళి తండ్రి కి అప్పగించారు. ''తప్పయింది నాన్న!''  అని కాళ్ళ మీద పడ్డాడు. ''సచ్చి సాధించేది ఏముందిరా?'' అని ప్రశ్నిస్తాడు. నలుగురికి మేలుచేసే పని చేయాలి కానీ అని ఊరడించారు. బ్యాంకు సిబ్బందికి దండం పెట్టాడు తండ్రి. సకాలంలో స్పందించాల్సిన సామాజిక బాధ్యత అందరిపై ఉందని తెలియజేసే ఈ కథ స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంది.

                ఆధునిక కాలంలో మంత్రాల నెపంతో సమాజం మూఢత్వంతో  దాడులు చేసి ప్రాణాలు హరిస్తున్న వైనాన్ని చక్కగా చిత్రించిన బద్ది గణేష్‌ కథ ''నింద.'' కిట్టమ్మ మైసయ్యల ఏకైక కుమారుడు వెంకటేశు కు వైరల్‌ జ్వరంతో బాధపడుతుంటడు. జ్వరం తక్కువ కావాలని సకినం బట్టిస్తరు.  చికిత్స చేయకపోవడం వల్ల వెంకటేశ్‌ చనిపోయాడు. అందరి దృష్టి వెంకటేష్‌ క్లాస్మేట్‌ నాయిన ఎంకయ్య మీద పడ్డది. బర్లు, గోర్లు, పంటలు బాగా లేకపోయినా అతడు మంత్రాలు చేస్తాడని నమ్మకం ఊరోళ్లందరిలో పెరిగిపోయింది. వెంకటేష్‌ చావు కూడా అతనే కారణమని ఊరు ఊరంతా మీద పడ్డది.  ఇల్లుకు ఇంట్లోని మనుషులకు నిప్పు పెట్టిండ్రు. మానవత్వం మచ్చుకులేని ఊర్లో ఒక కుటుంబం కాలి బూడిదైపోయింది. ఈ కథలో పాత్రల పేర్లు పెట్టడంలో శ్రద్ధ వహించాల్సి ఉంది.

                గుమగుమలాడే మస్కట్‌ సెంటు. దుబాయి గర్మికోటు. గల్లలుంగి. టైటాన్‌ వాచ్‌. మెడల బంగారు గొలుసుతో కనపడే ఆహార్యం మస్కట్‌ దుబాయిలకు వెళ్లాలని ఉసిగొలుపుతుంటాయి. ఆ సంపాదన ప్రభావంతో గాలానికి చిక్కిన చేపలాగా జీవితాన్ని కోల్పోతున్న బతుకుల్ని తెలిపే కళాగోపాల్‌ కథ ''ఖల్లివెళ్లి.'' ప్రత్యేకమైనది. దుబాయి, మస్కట్‌ నేపథ్యంగా అల్లంరాజయ్య నుంచి  సంపాదకులు డా వెల్దండి శ్రీధర్‌ వరకు దుబాయి  నేపథ్యంగా చాలా కథలు వచ్చాయి. మోసకారి బషీర్‌ మాటలకు నమ్మిన మల్లేష్‌, గంగవ్వ కోరికపై పరాయి దేశం ఆకాశం కింద బికారి పక్షిలాంటి జీవితం గడిపాడు. వీసా గడువు ముగిశాక కట్కరిలో బంధించబడ్డ పశువుల తీరు జైల్లో బంధించబడ్డాడు. మటన్‌ కొట్టే మాటలు నమ్మిన గంగవ్వ కొడుకును మస్కెట్‌ అప్పుచేసి తోలుతది. సంపాదనకై దూరపు తీరాల్లో పరిగెత్తిండు మల్లేషు. కట్టుకొయ్యకు బానిసగా మగ్గిపోతున్న వారిలో ఖల్లివెల్లి మల్లేషు ఒకడయ్యాడు. పారిపోయి వచ్చిన పశువుల్ని కట్టేసే 'కట్కర్‌'లో బషీర్‌ను బంధిస్తే బాగుండునని ముగించడం ఎంతో వాస్తవంగా ఉంది.                       

తిండిపెట్టలేదని ఎవరిని బదనాం చేయలే. ఆత్మగౌరవం గల మనిషి. ఆత్మగౌరవంతోటే ఆత్మహత్య చేసుకున్న సంఘటన కథగా చదువుతుంటే వ్యవస్థలోని లుకలుకలు అర్థమవుతాయి. ఏ రుణం మిగిల్చకుండా సావాలనుకున్న ధిక్కారమే శిరంశెట్టి కాంతారావు ''దర్భశయ్య'' కథ. గౌరమ్మ చనిపోయాక సూరయ్య ఒంటరివాడయ్యాడు. ఉపావాసంతో కాళ్లు కడుపులో పెట్టుకొని పడుకున్నడు. తన అంత్యక్రియలకు అవసరమైన వాటన్నిటిని సమకూర్చుకున్నాడు. ఎవరికి ఏ భారం మిగిల్చకుండా చనిపోయిన సూరయ్య జీవితమే దర్భశయ్య. కాష్టంకుండ, తలాపున దీపంతలు కుమ్మరి ముత్తమ్మ నుంచి తెచ్చుకున్నాడు.  మూడువేలయితే ఇత్తన్న. నా సావు చేయండ్రని మాదిగ ఇంగిలయ్యకి ఇచ్చాడు. దూదేకుల లాల్‌సాబ్‌ ఇంటి ముందటి చింత చెట్టు కట్టే కొన్నాడు. రేషన్‌ డీలర్‌ బిల్ల మల్లారెడ్డి నుంచి బియ్యం, రామ్‌ నర్సయ్య సేటు వద్ద నుంచి మామిడి పల్లెలో నా సడ్డకుడు చచ్చిపోయిండు  దానం చేయనీకి కావలసిన సరుకులు, దినాలకు కావలసిన యాటను గొల్ల కోటయ్య దగ్గర, అన్ని కట్టుమనీ, తన సావుకు ఎన్ని కావాలో అన్ని తానే కొనుక్కున్నాడు. పంచనామకు వచ్చిన  సర్పంచ్‌ పోలీసుతో దర్భశయ్య మీద పడుకొని ఊపిరి బిగబట్టి చచ్చిపోయినట్టున్నాడని చెప్పిండు.

                కుళ్ళు రాజకీయాలలో ప్రభుత్వ సంస్థలు ఎలా నిర్వీర్యం అవుతున్నాయో తెలియజేసే మనుప్రీతం కథ ''ధర్నా బ్రాంచ్‌.'' పాత ప్రిన్సిపల్‌ చంద్రం ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడు. కొత్త ప్రిన్సిపల్‌ కు తెలిసాక భవిష్యత్తు వేధిస్తున్న ప్రశ్నగా మిగిలింది. స్టేటస్‌ లేని మైనింగ్‌ బ్రాంచ్‌ కి గౌరవప్రదమైన హౌదా ఇవ్వాలని విద్యార్థులు ధర్నా చేస్తుంటారు. అధికార, విపక్ష నాయకులు పట్టించుకోరు. అందుకే ఆ ప్రిన్సిపల్‌ చచ్చిపోయాడని తెలుస్తుంది. కొత్త ప్రిన్సిపల్‌ కు వ్యతిరేకంగా గిరి తన గర్ల్‌ ఫ్రెండ్‌ తో బ్రేకప్‌ అయిన అతని గర్ల్‌ ఫ్రెండ్‌తో సహా విద్యార్థులు తిరగబడ్డారు. మిషనరీ వాడడం తెలియని కూలీలు సింగరేణిలో అనేక ప్రమాదాలకు గురవుతున్నారు. అక్కరకు రాణి కోర్సులు వద్దనీ వివరించే కథ భవిష్యత్తుకు మార్గదర్శనం చేసేవిధంగా కథకుడు చిత్రించాడు.

                నీళ్లులేక కన్నీళ్లు. నీల్లుండి కన్నీళ్లుగా మలచిన చందుతులసి కథ ''నీళ్లునీళ్లు. '' నీళ్ల కోసం బోర్‌ ఏసి అప్పులపాలై పట్నం పోయింది సోమయ్య కుటుంబం. కాల్వల నీళ్లు వచ్చాయని తిరిగి వచ్చాక వ్యవసాయం చేస్తే ఏమీ మిగలలేదు. మనకు ఎవుసాయం వద్దని పట్నం పోదామని పోరుపెట్టిన పూలమ్మను బతిమాలి మరో పంట సూద్దామని సోమయ్య బుజ్జగిస్తాడు. కాలక్షేపం కోసం చదివే కథలు కావివి. కథలలో పాత్రలు మనముందు కదలాడుతాయి. పాత్రోచిత సంభాషణలు జీవం ఉట్టిపడుతుంది. ప్రతీ కథాశైలీ ఆకట్టుకుంటూ పాఠకున్ని చదివిస్తుంది. కథ కథలా కాక జీవితంలా కనిపిస్తుంటది.       తెలంగాణ సమాజాన్ని చిత్రించిన కథలు ఇవి. మేలైన కథా సంకలనాన్ని తెస్తున్న సంపాదకులకు జంబూ సాహితి తరపున శెనార్థులు. అభినందనీయులు.                

            తేది: 19-01-2026న  నవతెలంగాణ దర్వాజలో ప్రచురితం.

బతుకు చిత్రాల తలపాగ - ''పగిడి'' కథలు                                  -డా. సిద్దెంకి యాదగిరి.         నవ తెలంగాణ  19-01-2026.