సాహిత్యమే శాశ్వతం. సాహిత్యమే జీవితం.

కొత్త పొస్ట్



🌐 * L. I. P. తెలుగు ప్రారంభ పరీక్ష - BASELINE TEST 2026-27     🌐 * 10వ తరగతి 🌐 * 10వ తరగతి తెలుగులో 99% స్కోర్ సాధించాలంటే... 🌐 * తెలుగు వెలుగులీనేల 🌐 | ధ్వని గుర్తింపు / అక్షర గుర్తింపు     🌐 * సరళ పదాలు     🌐 * ఐ సి టి ఉపయోగించడం ఎలా?     🌐 SCERT         🌐 School Edu Dept.         🌐 LEARNUNG MANAGEMENT SYSTEM _ SCERT         🌐 * * PGI(Performance Grading Index         🌐 * * DIKSHA WEB         🌐 NCERT         🌐 NBT         🌐 UGC_NET         🌐 CIIL         🌐 * * NDL INDIA         🌐 SAHITHYA ACADEMY         🌐 | సిద్దెంకి కథలు     🌐 | సిద్దెంకి పుస్తకాలు     🌐 | సిద్దెంకి కవిత్వం 🌐 *"నీలి నేల ఎతలు - తెలంగాణ దళిత కథ పరిణామం కాలమ్ - కోలిమి"     🌐 | తెలుగులో అత్యుత్తమ పుస్తకాలు     🌐* | వ్యాసాలు / Articles     🌐* | దాశరథి పాటలు     🌐* | తెలంగాణ రాష్ట్రంలో దళిత కథ (2014:-07-2025)     🌐 * "సంస్కృతంతో తెలుగు కాలరాయొద్దు"     🌐 * పగిడి తెలంగాణ కథ 2024 "     🌐 * "ఆలోచనవాదుల పుష్పక విమానం దాశరథి ‘కవితా పుష్పకం’"     🌐 * Articles on Dr. Siddenky    

22, ఆగస్టు 2026, శనివారం

Performance Grading Index (PGI)

www.siddenky.blogspot.com

Progressive Grading Index (PGI) నేపథ్యం

సుమారు 14.9 లక్షల పాఠశాలలు, 95 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయులు మరియు వివిధ సామాజిక-ఆర్థిక నేపథ్యాలకు చెందిన దాదాపు 26.5 కోట్ల మంది విద్యార్థులతో భారత విద్యా వ్యవస్థ ప్రపంచంలోనే అతిపెద్దది. పాఠశాల విద్య మరియు అక్షరాస్యత విభాగం (డిఓఎస్ఈ & ఎల్), విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ రాష్ట్రాల కోసం పనితీరు గ్రేడింగ్ ఇండెక్స్ (పిజిఐ) ను రూపొందించింది మరియు 2017-18 నుండి 2020-21 వరకు సూచన సంవత్సరాలకు సంబంధించిన నివేదికను విడుదల చేసింది. రాష్ట్ర పిజిఐ విజయం ఆధారంగా, పాఠశాల విద్యలో అన్ని జిల్లాల పనితీరును గ్రేడ్ చేయడానికి 83-సూచిక ఆధారిత పిజిఐ ఫర్ డిస్ట్రిక్ట్ (పిజిఐ-డి) రూపొందించబడింది. ఆన్లైన్ పోర్టల్ ద్వారా జిల్లాల వారీగా డేటాను నింపుతారు. జిల్లా స్థాయిలో అంతరాలను గుర్తించడానికి మరియు వికేంద్రీకృత పద్ధతిలో వారి పనితీరును మెరుగుపరచడానికి రాష్ట్ర విద్యా విభాగాలకు పిజిఐ-డి సహాయపడుతుందని భావిస్తున్నారు. సూచికల వారీగా పి. జి. ఐ. స్కోరు ఒక జిల్లా మెరుగుపడాల్సిన ప్రాంతాలను చూపుతుంది

జాతీయ విద్యా విధానం 2020 (ఎన్ఇపి 2020) అమలు తరువాత, 2021-22 వరకు ఉపయోగించిన పిజిఐ-డి పారామితులు పిజిఐ-డి 2022-23 లో మరింత సమలేఖనం చేయబడ్డాయి మరియు పునరుద్ధరించబడ్డాయి. ఇది ఎన్ఈపీ అమలును మరింత సమర్థవంతంగా పర్యవేక్షించడానికి జిల్లా స్థాయి అధికారులకు సహాయపడుతుంది

పద్దతి పిజిఐ-డి నిర్మాణంలో 74 సూచికలలో మొత్తం 600 పాయింట్ల వెయిటేజీ ఉంటుంది, ఇవి ఫలితాలు, సమర్థవంతమైన తరగతి గది లావాదేవీలు, మౌలిక సదుపాయాలు, సౌకర్యాలు మరియు విద్యార్థి హక్కులు, పాఠశాల భద్రత మరియు పిల్లల రక్షణ, డిజిటల్ లెర్నింగ్ మరియు గవర్నెన్స్ ప్రాసెస్ అనే 6 విభాగాల కింద వర్గీకరించబడ్డాయి. ఈ వర్గాలను ఇంకా 11 విభాగాలుగా విభజించారు, అవి, అభ్యాస ఫలితాలు మరియు నాణ్యత (ఎల్ఓక్యూ), ప్రాప్యత ఫలితాలు (ఏఓ), ఉపాధ్యాయ లభ్యత మరియు వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి ఫలితాలు (టీఏపీడీఓ), అభ్యాస నిర్వహణ (ఎల్ఎం), అభ్యాస సుసంపన్న కార్యకలాపాలు (ఎల్ఈఏ), మౌలిక సదుపాయాలు, సౌకర్యాలు, విద్యార్థి హక్కులు (ఐఎఫ్ & ఎస్ఈ), పాఠశాల భద్రత మరియు పిల్లల రక్షణ (ఎస్ఎస్ & సిపి), డిజిటల్ లెర్నింగ్ (డిఎల్), నిధుల కలయిక మరియు వినియోగం (ఎఫ్సివి), హాజరు పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలు (ఏఎంఎస్) మరియు పాఠశాల నాయకత్వ అభివృద్ధి (ఎస్ఎల్డి)

పి. జి. ఐ-డి. జిల్లాలను పది తరగతులుగా వర్గీకరిస్తుంది, అంటే ఉత్కర్ష్ అత్యధిక స్థాయిలో సాధించగల గ్రేడ్, ఇది ఆ విభాగంలో లేదా మొత్తం మీద మొత్తం పాయింట్లలో 90 శాతానికి పైగా సాధించిన జిల్లాలకు చెందినది. పిజిఐ-డిలో అత్యల్ప గ్రేడ్ను అకాన్షి-3 అని పిలుస్తారు, ఇది మొత్తం పాయింట్లలో 10 శాతం వరకు స్కోర్లకు ఉంటుంది. పిజిఐ-డి యొక్క అంతిమ లక్ష్యం పాఠశాల విద్యలో జోక్యం చేసుకోవడానికి ప్రాధాన్య ప్రాంతాలకు జిల్లాలకు సహాయం చేయడం, తద్వారా అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకోవడం.

2025-26 సంవత్సరానికి రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక 2.0 (PGI-S) మరియు జిల్లాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక (PGI-D)

ఫోరమ్ఐఏఎస్ తాజా
    1. 17 ఆగస్టు | ర్యాంక్ ఫోర్జర్ల ఒడిదుడుకులను అర్థం చేసుకోవడం, రచన: శ్రీ ఆయుష్ సిన్హా | చూడటానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి →
    2. 16 ఆగస్టు | మీ చుట్టూ ఉన్న ఐదుగురి సగటు మీరేనా? - శ్రీ ఆయుష్ సిన్హా | చూడటానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి →
    3. 16 ఆగస్టు | మొదటి UPSC మెయిన్స్: AIR 1 కోసం వెంపలాడకండి - ఆయుష్ సిన్హా గారు | చూడటానికి ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి →


వార్త: కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ఈరోజు 2025-26 సంవత్సరానికి గాను రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక 2.0 (PGI-S) మరియు జిల్లాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక (PGI-D) నివేదికను విడుదల చేసింది.

రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక 2.0 (PGI-S) గురించి

రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక 2.0 (PGI-S)
మూలం – MoE
  • గురించి: పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక అనేది రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలలోని పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థల పనితీరును పర్యవేక్షించడానికి ఉద్దేశించబడింది.
    • బలాలు మరియు లోపాలను గుర్తించడానికి, అలాగే కాలక్రమేణా పురోగతిని పర్యవేక్షించడానికి ఈ ఫ్రేమ్‌వర్క్ రూపొందించబడింది .
  • విడుదల చేసేవారు: దీనిని పాఠశాల విద్య మరియు అక్షరాస్యత శాఖ ప్రతి సంవత్సరం విడుదల చేస్తుంది .
  • ఇది  రాష్ట్రాలకు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలకు ర్యాంకులు కేటాయించకుండా, వాటిని గ్రేడ్ బ్యాండ్‌లలో ఉంచి చేసే  ఒక మదింపు .
  • వెయిటేజ్: పీజీఐ- రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నిర్మాణంలో మొత్తం 1000 పాయింట్ల వెయిటేజ్ ఉంటుంది.
  • సూచికలు మరియు వర్గాలు: ఇది రెండు వర్గాలైన ఫలితాలు మరియు పాలన, మరియు నిర్వహణ,   మరియు ఆరు డొమైన్‌లైన అభ్యసన ఫలితాలు మరియు నాణ్యత, ప్రాప్యత, మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సౌకర్యాలు, సమానత్వం, పాలనా ప్రక్రియలు, మరియు ఉపాధ్యాయ విద్య మరియు శిక్షణలలోని 70 సూచికల ఆధారంగా నిర్మించబడింది .
  • ఇది యూనిఫైడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్ (UDISE +) , నేషనల్ అచీవ్‌మెంట్ సర్వే (NAS), PM పోషణ్ పోర్టల్, ప్రబంధ్ పోర్టల్ మరియు విద్యాంజలి పోర్టల్ డేటాతో పూర్తిగా అనుసంధానించబడి ఉంది , దీని ద్వారా 65 సూచికల డేటాను ఆటో-ఫిల్ చేయడానికి వీలవుతుంది.
  • గ్రేడ్‌లు: PGI 2.0 స్టేట్/UTలో, PGI స్కోర్‌ల నామకరణం వివిధ గ్రేడ్‌లుగా వర్గీకరించబడింది :
    • ఉత్కర్ష్ గ్రేడ్: 90 శాతం కంటే ఎక్కువ స్కోర్ చేసిన రాష్ట్రాలు మరియు UTలకు ఇది అత్యధికంగా సాధించదగిన గ్రేడ్ . ఇతర గ్రేడ్‌లు ఉత్తమ్-1, ఉత్తమ్-2, ఉత్తమ్-3, ప్రచెస్తా-1, ప్రచెస్తా-2 మరియు ప్రచెస్తా-3.
    • రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు కూడా ఆకాంక్షి-1 (21-30 శాతం), ఆకాంక్షి-2 (11-20 శాతం) మరియు ఆకాంక్షి-3 (10 శాతం వరకు) కేటగిరీలలో చోటు దక్కించుకున్నాయి.
  • రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల పనితీరు:
    • అగ్రశ్రేణి ప్రదర్శనకారి: 2025-26లో 1,000కి 766 స్కోరు సాధించి, PGI 2.0 సిరీస్‌లో ఉత్తమ్ శ్రేణిలోకి ప్రవేశించిన మొదటి రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా చండీగఢ్ నిలిచింది .
      • దేశంలోని మెరుగైన పనితీరు కనబరుస్తున్న రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల సరసన ఢిల్లీ నిలిచింది .
      • ఉత్కర్ష్ , ఉత్తమ్-1 , లేదా ఉత్తమ్-2 వర్గాలకు ఏ రాష్ట్రం/యుటి చేరలేదు .
    • రెండవ అగ్రస్థానం: పంజాబ్, కేరళ, ఢిల్లీ, మరియు దాద్రా మరియు నగర్ హవేలీ మరియు డామన్ మరియు డయ్యూ కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు సంయుక్తంగా రెండవ స్థానాన్ని దక్కించుకున్నాయి.
      • మిగిలిన రాష్ట్రాలు/UTలు ప్రాచెస్టా-2 , ప్రాచెస్టా-3 మరియు అకాన్షి-1 అంతటా పంపిణీ చేయబడ్డాయి .
    • అభ్యసన ఫలితాలలో పంజాబ్ జాతీయ అగ్రగామిగా మరియు ఉత్తమ్-3లో ఏకైక రాష్ట్రం/కేంద్రపాలిత ప్రాంతంగా నిలిచింది.
    • అకాన్షి-2లో మేఘాలయ చివరి స్థానంలో నిలిచింది.

2025-26 సంవత్సరానికి జిల్లాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక (PGI-D) గురించి

2025-26 సంవత్సరానికి జిల్లాల పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక (PGI-D)
మూలం – విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ
  • విద్యా విధానాల ఫలితాల కొలతపై దృష్టి సారిస్తూ, ఒక ఉమ్మడి పరామితి ఆధారంగా జిల్లాలను అంచనా వేయడానికి పీజీఐ-డీని ఏర్పాటు చేశారు .
  • వెయిటేజ్ : పిజిఐ-డి ఫ్రేమ్‌వర్క్‌కు మొత్తం 600 పాయింట్ల వెయిటేజ్ ఉంటుంది.
  • సూచికలు మరియు వర్గాలు: ఇది 70 సూచికల ఆధారంగా నిర్మించబడింది , వీటిని 6 వర్గాల క్రింద సమూహపరిచారు : ఫలితాలు, సమర్థవంతమైన తరగతి గది బోధన, మౌలిక సదుపాయాలు & విద్యార్థి హక్కులు, పాఠశాల భద్రత & బాలల రక్షణ, డిజిటల్ అభ్యసనం మరియు పరిపాలన ప్రక్రియ. ఈ వర్గాలను మరింతగా 11 డొమైన్‌లుగా విభజించారు.
  • డేటా మూలాలు: PGI-D కోసం డేటాను యూనిఫైడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్ (UDISE +), పరాఖ్ రాష్ట్రీయ సర్వేక్షణ్ 2024 (PRS 2024) మరియు ప్రబంధ్ పోర్టల్ వంటి అనేక మూలాల నుండి సేకరించారు .
  • జిల్లాల పనితీరు:
    • మొత్తం 462 జిల్లాలు ఫలితాలలో తమ స్కోరును మెరుగుపరుచుకోగా, వాటిలో 50 జిల్లాలు గ్రేడ్ స్థాయి మెరుగుదల సాధించాయి.
    • జిల్లాలలో, 2025-26లో ఏ జిల్లా కూడా ఉత్కర్ష్ అత్యున్నత గ్రేడ్‌ను సాధించలేదు.
    • ఒక జిల్లా ఉత్తమ్-1 గ్రేడ్‌ను సాధించింది .
    • 2025–26లో 19 జిల్లాలు మొత్తం స్కోరులో 70 శాతానికి పైగా సాధించి ఉత్తమ్-2 గ్రేడ్‌కు చేరుకున్నాయి.
      • అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచిన 19 జిల్లాలలో ఢిల్లీ నుండి నాలుగు, పంజాబ్ నుండి ఏడు, కేరళ నుండి మూడు మరియు మహారాష్ట్ర నుండి రెండు ఉన్నాయి. చండీగఢ్, డయ్యూ మరియు హమీర్‌పూర్ (హిమాచల్ ప్రదేశ్) కూడా ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి.
    • ఉత్తమ్-3 గ్రేడ్‌లోని జిల్లాల సంఖ్య 75 నుంచి 97కి పెరిగింది.

PGI 2.0 – 73 సూచికల పూర్తి తెలుగు పట్టిక

PGI 2.0లో 2 ప్రధాన విభాగాలు, 6 డొమైన్లు, 73 సూచికలు, మొత్తం 1000 పాయింట్లు ఉన్నాయి. ఒక్కో సూచికకు సాధారణంగా 5 నుంచి 20 పాయింట్ల వరకు వెయిటేజీ ఉంటుంది. (DSEL Education)

1. Outcomes – విద్యా ఫలితాల విభాగం

డొమైన్సూచికలుగరిష్ఠ పాయింట్లు
Learning Outcomes & Quality – అభ్యసన ఫలితాలు, నాణ్యత12240
Access – విద్యకు ప్రాప్యత780
Infrastructure & Facilities – మౌలిక సదుపాయాలు15190
Equity – సమానత్వం16260
మొత్తం Outcomes50770

2. Governance & Management – పాలన, నిర్వహణ విభాగం

డొమైన్సూచికలుగరిష్ఠ పాయింట్లు
Governance Processes – పాలనా ప్రక్రియలు15130
Teacher Education & Training – ఉపాధ్యాయ విద్య, శిక్షణ8100
మొత్తం Governance & Management23230
మొత్తం PGI 2.0731000

ఈ నిర్మాణాన్ని కేంద్ర విద్యాశాఖ PGI 2.0 నివేదికలో స్పష్టంగా పేర్కొంది. ముఖ్యంగా Learning Outcomes + Equity + Teacher Education & Training కలిపి 600 పాయింట్లు ఉండటం వల్ల PGIలో నాణ్యత, సమానత్వం, ఉపాధ్యాయ నైపుణ్యాలకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు. (DSEL Education)


A. Learning Outcomes & Quality – 12 సూచికలు – 240 పాయింట్లు

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
13వ తరగతి భాషలో కనీస అభ్యసన ప్రావీణ్యం20
23వ తరగతి గణితంలో కనీస అభ్యసన ప్రావీణ్యం20
35వ తరగతి భాషలో కనీస ప్రావీణ్యం20
45వ తరగతి గణితంలో కనీస ప్రావీణ్యం20
58వ తరగతి భాషలో కనీస ప్రావీణ్యం20
68వ తరగతి గణితంలో కనీస ప్రావీణ్యం20
710వ తరగతి విద్యార్థుల బోర్డు పరీక్షల ఫలితాలు20
8పాఠశాల విద్యలో విద్యార్థుల అభ్యసన నాణ్యత20
9విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాల మెరుగుదల20
10విద్యార్థుల ఉన్నత స్థాయి ఆలోచనా/విశ్లేషణాత్మక సామర్థ్యం20
11పాఠశాల విద్యలో నాణ్యతకు సంబంధించిన సూచిక20
12విద్యార్థుల సమగ్ర అభివృద్ధికి సంబంధించిన నాణ్యత సూచిక20
మొత్తం240

LIPకు అత్యంత సంబంధం ఉన్న డొమైన్ ఇదే. ముఖ్యంగా భాషా అభ్యసన ఫలితాలు, కనీస ప్రావీణ్యం, అభ్యసన లోపాలను గుర్తించి remedial teaching చేయడం ఈ భాగంతో నేరుగా అనుసంధానించవచ్చు.


B. Access – విద్యకు ప్రాప్యత – 7 సూచికలు – 80 పాయింట్లు

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
13పాఠశాలల్లో విద్యార్థుల నమోదు10
14విద్యార్థుల నిలుపుదల (Retention)10
15ప్రాథమిక స్థాయి నుంచి తదుపరి స్థాయికి మార్పిడి రేటు10
16మాధ్యమిక విద్యకు మార్పిడి10
17పాఠశాల విద్య పూర్తి చేసే విద్యార్థుల శాతం10
18పాఠశాలకు దూరంగా ఉన్న పిల్లల చేరిక20
19పాఠశాల విద్యలో కొనసాగింపు/ప్రాప్యత10
మొత్తం80

ఉపాధ్యాయునికి అర్థం: పిల్లవాడు పాఠశాలలో చేరాడా? క్రమం తప్పకుండా వస్తున్నాడా? మధ్యలో చదువు మానుతున్నాడా? తదుపరి తరగతికి వెళ్తున్నాడా? అనే అంశాలు Access కిందకు వస్తాయి.


C. Infrastructure & Facilities – 15 సూచికలు – 190 పాయింట్లు

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
20పాఠశాల భవన సౌకర్యం10
21విద్యుత్ సౌకర్యం10
22తాగునీటి సౌకర్యం10
23బాలురు–బాలికలకు ప్రత్యేక మరుగుదొడ్లు10
24CWSN అనుకూల మరుగుదొడ్లు10
25పాఠశాలలో ర్యాంప్/దివ్యాంగ అనుకూల సౌకర్యాలు10
26గ్రంథాలయ సౌకర్యం10
27కంప్యూటర్/ICT సౌకర్యం10
28ఇంటర్నెట్ సౌకర్యం10
29బోధన–అభ్యసన సామగ్రి10
30క్రీడా సౌకర్యాలు10
31సైన్స్/విషయ ప్రయోగశాలలు10
32వంటగది/PM POSHAN మౌలిక సదుపాయాలు10
33విద్యార్థుల భద్రతకు సంబంధించిన సౌకర్యాలు20
34ఇతర అవసరమైన పాఠశాల మౌలిక సదుపాయాలు20
మొత్తం190

D. Equity – సమానత్వం – 16 సూచికలు – 260 పాయింట్లు

ఈ డొమైన్ PGI 2.0లో అత్యధిక వెయిటేజీ కలిగిన డొమైన్లలో ఒకటి. 260 పాయింట్లు దీనికి కేటాయించారు. (DSEL Education)

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
35బాలురు–బాలికల మధ్య నమోదు వ్యత్యాసం10
36బాలురు–బాలికల మధ్య కొనసాగింపు వ్యత్యాసం10
37బాలురు–బాలికల మధ్య అభ్యసన వ్యత్యాసం20
38SC విద్యార్థుల నమోదు10
39ST విద్యార్థుల నమోదు10
40సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల విద్య10
41ఆర్థికంగా బలహీన వర్గాల విద్య10
42SC/ST విద్యార్థుల కొనసాగింపు10
43SC/ST విద్యార్థుల అభ్యసన ఫలితాలు20
44బాలికల విద్యాభ్యాసానికి మద్దతు20
45CWSN విద్యార్థుల సమగ్ర విద్య20
46CWSN విద్యార్థుల పాఠశాల ప్రాప్యత20
47ప్రత్యేక అవసరాల విద్యార్థులకు సహాయక పరికరాలు20
48సామాజిక–ఆర్థిక అసమానతలను తగ్గించడం20
49వెనుకబడిన విద్యార్థుల అభ్యసన మెరుగుదల20
50సమాన విద్యా అవకాశాలు20
మొత్తం260

E. Governance Processes – పాలనా ప్రక్రియలు

15 సూచికలు – 130 పాయింట్లు

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
51పాఠశాలల UDISE+ డేటా నిర్వహణ10
52విద్యార్థుల డేటా నిర్వహణ10
53ఉపాధ్యాయుల డేటా నిర్వహణ10
54పాఠశాల తనిఖీలు/పర్యవేక్షణ10
55పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక10
56విద్యార్థుల హాజరు పర్యవేక్షణ10
57ఉపాధ్యాయుల హాజరు/సేవా సంబంధిత ప్రక్రియలు10
58పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీ/సమాజ భాగస్వామ్యం10
59విద్యార్థుల అభ్యసన ప్రగతి పర్యవేక్షణ10
60పాఠశాల నాయకత్వం10
61విద్యా కార్యక్రమాల పర్యవేక్షణ10
62డిజిటల్ పాలన/ఆన్‌లైన్ డేటా వినియోగం10
63విద్యార్థుల ఫిర్యాదులు/సమస్యల పరిష్కారం5
64పాఠశాలల్లో సమాజ భాగస్వామ్యం5
65విద్యా పరిపాలనలో సమర్థత5
మొత్తం130

F. Teacher Education & Training – ఉపాధ్యాయ విద్య, శిక్షణ

8 సూచికలు – 100 పాయింట్లు

క్ర.సం.సూచిక / అంశంపాయింట్లు
66ఉపాధ్యాయుల వృత్తిపరమైన అర్హత10
67ఉపాధ్యాయుల సేవాకాల శిక్షణ10
68నిరంతర వృత్తిపర అభివృద్ధి (CPD)10
69ICT/డిజిటల్ వనరులపై ఉపాధ్యాయ శిక్షణ10
70బోధనా పద్ధతులపై శిక్షణ10
71అభ్యసన ఫలితాల ఆధారంగా బోధన20
72సమగ్ర/Inclusive Educationపై శిక్షణ10
73ఉపాధ్యాయుల వృత్తిపరమైన సామర్థ్యాభివృద్ధి20
మొత్తం100

PGI స్కోర్ ఎలా లెక్కిస్తారు?

ఇది చాలా ముఖ్యమైన అంశం.

ఒక Indicator‌కు 20 పాయింట్లు కేటాయించారని అనుకుందాం.

ఆ సూచికకు సంబంధించిన లక్ష్యాన్ని రాష్ట్రం 50% సాధిస్తే:

20 × 50/100 = 10 పాయింట్లు

అంటే ఆ Indicatorలో రాష్ట్రానికి 10/20 వస్తాయి. ఇదే విధంగా ప్రతి Indicator స్కోర్‌ను లెక్కించి మొత్తం చేస్తారు. కేంద్ర PGI విధానంలో indicator యొక్క proportionate score × ఆ indicator weightage అనే విధానం ఉపయోగిస్తారు. (DSEL Education)

ఉదాహరణ

ఒక రాష్ట్రంలో 5వ తరగతి గణితంలో కనీస ప్రావీణ్యం సాధించిన విద్యార్థులు 70% ఉన్నారని అనుకుందాం.

Indicator Weight = 20

అప్పుడు:

20 × 70/100 = 14

కాబట్టి ఆ Indicatorకు 14 పాయింట్లు వస్తాయి.


PGI Grade ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

1000 పాయింట్లలో సాధించిన స్కోర్‌ను ఆధారంగా చేసుకుని Grade ఇస్తారు. PGI 2.0లో State/UT పనితీరును grade categoriesగా వర్గీకరిస్తారు. (DSEL Education)

గ్రేడ్స్కోర్స్థాయి
Daksh901–1000అత్యుత్తమ స్థాయి
Utkarsh851–900అత్యున్నత స్థాయి
Ati-Uttam801–850చాలా మంచి స్థాయి
Uttam751–800మంచి స్థాయి
Prachesta-1701–750అభివృద్ధి దశ
Prachesta-2651–700మరింత అభివృద్ధి అవసరం
Akanshi-1601–650అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం
Akanshi-2551–600గణనీయమైన మెరుగుదల అవసరం
Akanshi-3501–550అత్యధిక శ్రద్ధ అవసరం

గమనిక: పై Grade bandsను ఉపయోగించే ముందు సంబంధిత PGI సంవత్సరపు అధికారిక నివేదికను అనుసరించాలి; PGI నిర్మాణం/ఇండికేటర్లలో సంవత్సరానుసారం మార్పులు వస్తున్నాయి.


2024-25 విషయంలో ముఖ్యమైన మార్పు

ఇది ఉపాధ్యాయులకు చాలా ఉపయోగకరమైన సమాచారం:

PGI 2.0 2024-25లో 73 Indicators కాకుండా 70 Indicators చేశారు. Domain-wise మార్పు ఇలా ఉంది:

డొమైన్2024-25 IndicatorsWeightage
Learning Outcomes & Quality9240
Access780
Infrastructure & Facilities15190
Equity16260
Governance Processes15130
Teacher Education & Training8100
మొత్తం701000

2024-25 అధికారిక నివేదిక ప్రకారం ఈ సంవత్సరం PARAKH Rashtriya Sarvekshan 2024, UDISE+ 2024-25, PM POSHAN, Vidyanjali, PRABANDH వంటి డేటా వనరులను ఉపయోగించారు. (DSEL Education)

ఉపాధ్యాయులకు దీని ప్రయోజనం

మీరు **Language Improvement Programme (LIP)**ను పాఠశాలలో అమలు చేస్తున్నప్పుడు PGIతో అనుసంధానం ఇలా చేయవచ్చు:

Diagnostic Test → విద్యార్థుల స్థాయి గుర్తింపు → Remedial Teaching → రోజువారీ అభ్యాసం → వారాంతపు మూల్యాంకనం → HPCలో నమోదు → Learning Outcomes విశ్లేషణ → తదుపరి Intervention

ఇలా చేస్తే LIP + HPC + Learning Outcomes + PGI ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానమవుతాయి.

అధికారిక PGI 2.0 నివేదికలు: భారత ప్రభుత్వ విద్యాశాఖ – PGI 2.0

గమనిక: మీరు పాఠశాల/SCERT శిక్షణ కోసం ఉపయోగించబోతున్నట్లయితే, 73 Indicators పేర్లు, ఉపసూచికలు, ప్రతి ఒక్కదాని అధికారిక వెయిటేజీలను మూల PDF Annexure నుంచి యథాతథంగా తీసుకుని, “Indicator – Sub-indicator – Weightage – ఎలా సాధించాలి – పాఠశాల స్థాయి ఆధారం/Evidence” అనే 5 కాలమ్‌ల తెలుగు PGI 2.0 Teacher Handbook పట్టికగా రూపొందించడం మరింత ఉపయోగకరం.

భాషా అభివృద్ధి కార్యక్రమం (Language Improvement Programme – LIP) ప్రభుత్వమార్గదర్శకాలు – అమలు

భాషా అభివృద్ధి కార్యక్రమం (Language Improvement Programme – LIP)

RTE–2009, NCF–2023, NEP–2020, తెలంగాణ SCERT మార్గదర్శకాలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు, ప్రొసీడింగ్స్ – అమలు మార్గదర్శకాలు

ఉపోద్ఘాతం

విద్యార్థి సమగ్ర అభివృద్ధిలో భాషా సామర్థ్యం అత్యంత కీలకమైనది. వినడం, మాట్లాడడం, చదవడం, రాయడం అనే నాలుగు ప్రాథమిక భాషా నైపుణ్యాలు విద్యార్థి అభ్యసనానికి పునాది. ఒక విద్యార్థికి భాషపై పట్టు లేకపోతే ఇతర విషయాలను అర్థం చేసుకోవడం, ఆలోచనలను వ్యక్తీకరించడం, ప్రశ్నించడం, సమస్యలను పరిష్కరించడం వంటి ఉన్నతస్థాయి నైపుణ్యాలు కూడా ప్రభావితమవుతాయి. ఈ నేపథ్యంలో పాఠశాల విద్యలో విద్యార్థుల భాషా అభ్యసన లోపాలను గుర్తించి, వాటిని తొలగించి, తరగతి స్థాయికి అనుగుణమైన సామర్థ్యాలను పెంపొందించేందుకు Language Improvement Programme (LIP) – భాషా అభివృద్ధి కార్యక్రమం ఎంతో ప్రాధాన్యాన్ని సంతరించుకుంది.

LIPను కేవలం అదనపు బోధనా కార్యక్రమంగా కాకుండా, విద్యార్థి ప్రస్తుత అభ్యసన స్థాయి నుంచి ఆశించిన అభ్యసన ఫలితాల స్థాయికి తీసుకెళ్లే నిరంతర, స్థాయివారీ, ఆధారిత (evidence-based) బోధనా ప్రక్రియగా చూడాలి.


1. RTE–2009తో LIPకు ఉన్న సంబంధం

విద్యా హక్కు చట్టం–2009 (Right to Education Act) ప్రతి బాలుడికి నాణ్యమైన, సమానమైన, బాలకేంద్రిత ప్రాథమిక విద్యను అందించాల్సిన బాధ్యతను పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థపై ఉంచింది. విద్యార్థి సామర్థ్యాలను గుర్తించి, అతని అభ్యసన అవసరాలకు అనుగుణంగా బోధించడం ఈ దృక్పథంలో ముఖ్యమైన అంశం.

LIP అమలులో RTE–2009 స్ఫూర్తిని అనుసరిస్తూ:

  • ప్రతి విద్యార్థికి నేర్చుకునే సమాన అవకాశాలు కల్పించాలి.

  • వెనుకబడిన విద్యార్థులను గుర్తించి ప్రత్యేక సహాయక బోధన అందించాలి.

  • విద్యార్థిని ఇతరులతో పోల్చడం కాకుండా అతని వ్యక్తిగత అభ్యసన పురోగతిని పరిశీలించాలి.

  • భయరహిత, వివక్షరహిత తరగతి గది వాతావరణాన్ని కల్పించాలి.

  • నిరంతర మూల్యాంకనం ద్వారా విద్యార్థి పురోగతిని నమోదు చేయాలి.

అందువల్ల LIP అనేది RTE–2009లోని సమానత్వం, చేరిక, నాణ్యమైన విద్య అనే లక్ష్యాలను పాఠశాల స్థాయిలో ఆచరణలోకి తీసుకువచ్చే ఒక ముఖ్యమైన వ్యూహంగా భావించవచ్చు.


2. NEP–2020 దృక్పథం

జాతీయ విద్యా విధానం–2020 (NEP–2020) పునాది అక్షరాస్యత, సంఖ్యాజ్ఞానం, మాతృభాష/ప్రాంతీయ భాషల ద్వారా అభ్యసనం, సామర్థ్యాధారిత విద్య, అనుభవాత్మక అభ్యసనం, సమగ్ర అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యతనిచ్చింది.

NEP–2020 ప్రకారం విద్యార్థి కేవలం పాఠ్యపుస్తకంలోని సమాచారాన్ని గుర్తుంచుకోవడం కాకుండా అర్థం చేసుకోవడం, విశ్లేషించడం, అన్వయించడం, సృజించడం వంటి సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేసుకోవాలి.

LIPలో ఈ దృక్పథాన్ని అనుసరించి:

వినడం → అర్థం చేసుకోవడం → మాట్లాడడం → చదవడం → స్పందించడం → రాయడం → సృజించడం

అనే క్రమంలో భాషా సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేయాలి.


3. NCF–2023 మరియు భాషా బోధన

జాతీయ పాఠ్యప్రణాళికా చట్రం–2023 (NCF–2023) భాషను కేవలం ఒక సబ్జెక్టుగా కాకుండా అభ్యసనానికి మాధ్యమంగా పరిగణిస్తుంది. విద్యార్థులు వివిధ సందర్భాల్లో భాషను ఉపయోగించి తమ ఆలోచనలు, అనుభవాలు, భావాలను వ్యక్తీకరించే అవకాశాలు పొందాలి.

కాబట్టి LIPలో పాఠ్యపుస్తక కేంద్రీకృత బోధనకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా:

  • కథలు

  • పద్యాలు

  • సంభాషణలు

  • వార్తలు

  • చిత్రాలు

  • స్థానిక కథనాలు

  • జానపద గేయాలు

  • బాల సాహిత్యం

  • వార్తాపత్రికలు

  • డిజిటల్ వనరులు

వంటి బహుళ భాషా వనరులను ఉపయోగించాలి.


4. తెలంగాణ SCERT మార్గదర్శకాలు – LIP అమలు

తెలంగాణ పాఠశాల విద్యలో SCERT రూపొందించే LIP మార్గదర్శకాలు, మాడ్యూల్స్, శిక్షణా కార్యక్రమాలు, ప్రొసీడింగ్స్ మరియు పాఠశాల స్థాయి అమలు సూచనలు ఉపాధ్యాయులకు కార్యాచరణ దిశను అందిస్తాయి.

2024-25 proceedings

LIP అమలులో ప్రధానంగా Baseline Assessment – Planning – Intervention – Continuous Assessment – Review అనే చక్రాన్ని అనుసరించడం ప్రయోజనకరం.

1. Baseline Assessment

మొదట ప్రతి విద్యార్థి ప్రస్తుత స్థాయిని గుర్తించాలి.

ఉదాహరణకు:

నైపుణ్యంపరిశీలించాల్సిన అంశం
వినడంవిన్న విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం
మాట్లాడడంస్పష్టంగా మాట్లాడడం
చదవడంపదాలు/వాక్యాలు/పాఠ్యాన్ని చదవడం
అవగాహనచదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం
రాయడంవాక్య నిర్మాణం, భావవ్యక్తీకరణ
పదసంపదసరైన పదాలను ఉపయోగించడం

ఈ పరీక్ష ద్వారా విద్యార్థులను అత్యవసర సహాయం, అభివృద్ధి అవసరం, తరగతి స్థాయి, అధిక సామర్థ్యం వంటి అభ్యసన స్థాయిలుగా గుర్తించవచ్చు.


5. స్థాయివారీ బోధన

ఒకే తరగతిలో విద్యార్థులందరూ ఒకే స్థాయిలో ఉండరు. కాబట్టి LIPలో Differentiated Teaching – భిన్నస్థాయి బోధన అవసరం.

ప్రారంభ స్థాయి విద్యార్థులకు

అక్షరాలు, పదాలు, సరళ వాక్యాలు, చిత్ర ఆధారిత పదసంపద, శ్రవణాభ్యాసం వంటి కార్యకలాపాలు నిర్వహించాలి.

మధ్యస్థాయి విద్యార్థులకు

చిన్న పాఠ్యాలను చదివించడం, ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పించడం, వాక్య నిర్మాణం, పేరాగ్రాఫ్ రచన వంటి కార్యకలాపాలు చేయాలి.

అధిక స్థాయి విద్యార్థులకు

సృజనాత్మక రచన, చర్చ, వాదన, నివేదిక రచన, ప్రాజెక్టు, సమీక్ష వంటి ఉన్నతస్థాయి కార్యకలాపాలు ఇవ్వాలి.


6. తరగతి గదిలో LIP వ్యూహాలు

LIP విజయవంతం కావాలంటే ఉపాధ్యాయుడు Teacher-centred classroom నుంచి Learner-centred classroom వైపు మారాలి.

ప్రధాన వ్యూహాలు:

  1. Read Aloud – ఉపాధ్యాయుడు/విద్యార్థి శబ్దపఠనం.

  2. Shared Reading – కలిసి చదవడం.

  3. Paired Reading – జంటలుగా చదవడం.

  4. Peer Learning – సహ విద్యార్థుల ద్వారా అభ్యసనం.

  5. Picture Reading – చిత్రాల ఆధారంగా మాట్లాడించడం.

  6. Storytelling – కథ చెప్పించడం.

  7. Role Play – పాత్రధారణ.

  8. Think–Pair–Share – ఆలోచన, జంట చర్చ, పంచుకోవడం.

  9. Vocabulary Games – పదసంపద ఆటలు.

  10. Writing Practice – స్థాయికి అనుగుణమైన రచనా అభ్యాసం.


7. LIPకు కేటాయించిన సమయాన్ని సమర్థవంతంగా వినియోగించడం

LIP కోసం పాఠశాల స్థాయిలో కేటాయించిన నిర్దిష్ట సమయాన్ని సాధారణ పాఠ్యబోధనగా మార్చకుండా అభ్యసన లోపాల పరిష్కారానికి వినియోగించాలి.

ఉదాహరణకు:

పఠనం
పదసంపద
అవగాహన
మాట్లాడటం/రాయడం

వంటి చిన్నచిన్న కార్యకలాపాలతో రోజువారీ అభ్యాసాన్ని నిర్వహించవచ్చు.


8. నిరంతర మూల్యాంకనం

LIPలో ఒకసారి పరీక్ష నిర్వహించి కార్యక్రమాన్ని ముగించకూడదు. Assessment for Learning సూత్రాన్ని అనుసరించాలి.

ఉపాధ్యాయుడు:

Baseline → Intervention → Formative Assessment → Remedial Teaching → Re-assessment

అనే ప్రక్రియను కొనసాగించాలి.

విద్యార్థి ఏ నైపుణ్యంలో పురోగతి సాధించాడు? ఇంకా ఏ అంశంలో వెనుకబడి ఉన్నాడు? తదుపరి బోధనలో ఏ వ్యూహాన్ని మార్చాలి? అనే ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఆధారంగా తదుపరి ప్రణాళిక రూపొందించాలి.


9. PGI, HPC మరియు LIP

LIP ద్వారా విద్యార్థుల భాషా అభ్యసన సామర్థ్యాలను మెరుగుపరచడం పాఠశాల నాణ్యతా సూచికలతో కూడా సంబంధం కలిగి ఉంటుంది. Performance Grading Index (PGI) వంటి పాఠశాల విద్యా నాణ్యతా వ్యవస్థలు అభ్యసన ఫలితాలు, సమానత్వం, మౌలిక వసతులు, పాలన వంటి అంశాలకు ప్రాధాన్యతనిస్తాయి.

అదేవిధంగా Holistic Progress Card (HPC) విద్యార్థి సమగ్ర పురోగతిని నమోదు చేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. కాబట్టి LIPలో పొందిన విద్యార్థి పురోగతికి సరైన evidence, records, student work, assessment data నిర్వహించడం అవసరం.


10. ఉపాధ్యాయుని పాత్ర

LIP విజయానికి ఉపాధ్యాయుడే కీలకమైన వ్యక్తి. ఉపాధ్యాయుడు కేవలం పాఠం చెప్పేవాడిగా కాకుండా Facilitator, Mentor, Assessor, Resource Personగా వ్యవహరించాలి.

ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు:

  • విద్యార్థి స్థాయిని గుర్తించాలి.

  • వ్యక్తిగత అభ్యసన అవసరాలను నమోదు చేయాలి.

  • స్థాయికి అనుగుణమైన కార్యకలాపాలు రూపొందించాలి.

  • బలహీన విద్యార్థులకు Remedial Support అందించాలి.

  • సహ విద్యార్థి అభ్యసనాన్ని ప్రోత్సహించాలి.

  • డిజిటల్ వనరులను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాలి.

  • విద్యార్థి పురోగతికి ఆధారాలను భద్రపరచాలి.

  • నెలవారీగా ఫలితాలను సమీక్షించాలి.


ముగింపు

Language Improvement Programme (LIP) ఒక సాధారణ అదనపు కార్యక్రమం కాదు; ఇది విద్యార్థి భాషా అభ్యసనాన్ని మెరుగుపరిచే సంస్థాగత అభ్యసన–బోధనా వ్యూహం. RTE–2009 అందించే సమాన విద్యా హక్కు, NEP–2020 ప్రతిపాదించే సామర్థ్యాధారిత మరియు బాలకేంద్రిత విద్య, NCF–2023 సూచించే భాషా ఆధారిత అభ్యసనం, తెలంగాణ SCERT మార్గదర్శకాలు, ప్రభుత్వ ఉత్తర్వులు మరియు ప్రొసీడింగ్స్‌లోని అమలు సూచనలను పాఠశాల స్థాయిలో సమర్థవంతంగా అనుసంధానించాలి.

“ప్రతి విద్యార్థి నేర్చుకోగలడు – ప్రతి విద్యార్థి అభివృద్ధి చెందగలడు” అనే విశ్వాసంతో LIPను అమలు చేసినప్పుడే దాని అసలు లక్ష్యం నెరవేరుతుంది.

అందువల్ల Baseline Assessment → స్థాయివారీ బోధన → నిరంతర అభ్యాసం → Remedial Teaching → Formative Assessment → Re-assessment → Evidence-based Review అనే చక్రాన్ని ప్రతి పాఠశాలలో నిరంతర ప్రక్రియగా మార్చడం ఉపాధ్యాయుల ప్రధాన బాధ్యత. LIP విజయమే విద్యార్థుల భాషా సామర్థ్యాల పెరుగుదలకు, తద్వారా అన్ని విషయాల్లో మెరుగైన అభ్యసన ఫలితాలకు పునాది అవుతుంది.

19, ఆగస్టు 2026, బుధవారం

పాఠ్య ప్రణాళిక

www.siddenky.blogspot.com `
siddenky.blogspot.com siddenky.blogspot.com siddenky.blogspot.com siddenky.blogspot.com siddenky.blogspot.com siddenky.blogspot.com
తరగతి: 8వ తరగతి     విషయం: తెలుగు (ప్రథమ భాష)     పాఠం పేరు: 1. త్యాగనిరతి
కాలాంశం సంఖ్య: 1     బోధనాంశం : పూర్వ పాఠ్యభాగమ్ / కవి పరిచయాదులు
1. బొమ్మను చూడండి, పాఠం నేపథ్యం, పాఠ్యభాగ వివరాలు, కవి పరిచయం

కాలాంశము పూర్తి అయ్యేసరికి సాధించాల్సిన సామర్థ్యాలు

  • చదవండి – ఆలోచించి చెప్పండి ఆధారంగా మాట్లాడగలుగుతారు.
  • పాఠం నేపథ్యం, పాఠ్యభాగ వివరాలను అర్థం చేసుకుని మాట్లాడగలుగుతారు.
  • ఇతిహాస ప్రక్రియ గురించి తెలుసుకుంటారు.
  • పాఠ్యభాగ కవి నన్నయ గురించి అర్థం చేసుకుంటారు.
  • త్యాగం, సహాయనిరతి, పరోపకారం వంటి విలువలను గుర్తించగలుగుతారు.

సామర్థ్యాలు – అభ్యసన ఫలితాలు  | బోధనాభ్యసన సామాగ్రి

  • చదవండి – ఆలోచించి చెప్పండి ఆధారంగా మాట్లాడగలుగుతారు.
  • పాఠం నేపథ్యం, పాఠ్యభాగ వివరాలను అర్థం చేసుకుని మాట్లాడగలుగుతారు.
  • ఇతిహాస ప్రక్రియ గురించి తెలుసుకుంటారు.
  • కవి నన్నయ గురించి తెలుసుకుంటారు.
  • త్యాగం, పరోపకారం యొక్క ప్రాముఖ్యతను గ్రహిస్తారు.
  • కవి పరిచయం చార్టు
  • నన్నయ చిత్రపటం
  • పాఠ్యపుస్తకం
  • బ్లాక్‌బోర్డు/డిజిటల్ బోర్డు

కృత్యాల నిర్వహణ – సోపానాలు

1. ఉన్ముఖీకరణ:

పిల్లలూ! ఎలా ఉన్నారు? 

ఈ రోజు మనం ఒక గొప్ప మానవీయ గుణం గురించి తెలుసుకోబోతున్నాం. 

అది ఏమిటో తెలుసుకోవడానికి కొన్ని ప్రశ్నలకు సమాధానాలు చెప్పండి.

2. మౌఖిక సామర్థ్యాల సాధన:

  • మనం ఇతరుల సహాయం లేకుండా జీవించగలమా?
  • తరగతి గదిలో మీరు ఎప్పుడైనా మీ స్నేహితునికి సహాయం చేశారా?
  • పాఠశాల నుండి ఇంటికి వెళ్లే సమయంలో వృద్ధులకు ఎప్పుడైనా సహాయం అందించారా?
  • ఎలాంటి సహాయం చేశారు?
  • తిరిగి ప్రతిఫలం ఆశించకుండా చేసేదానిని ఏమంటారు?
  • దధీచి మహర్షి ఎలాంటి త్యాగం చేశాడు?
  • ఇలాంటి స్వభావం కలిగి ఉండటాన్ని ఏమంటారు?

విద్యార్థుల సమాధానాలను స్వీకరించి, త్యాగం, పరోపకారం, సహాయనిరతి వంటి భావాలను పరిచయం చేస్తాను.

3. శీర్షికా ప్రకటన:

పిల్లలూ! ఇతరుల మేలు కోసం, ఎలాంటి ప్రతిఫలం ఆశించకుండా చేసే త్యాగం గొప్ప గుణం. ఈ త్యాగనిరతి గుణాన్ని తెలియజేసే “త్యాగనిరతి” అనే పాఠాన్ని ఈ రోజు మనం తెలుసుకుందాం.

4. కీలకపదాలు:

దధీచి, అస్త్రాలు, యోగాగ్ని, యజ్ఞం, అగ్నిదేవుడు, ఇంద్రుడు, శరణు, ఇతిహాసం, వాగ్రూపం, అరణ్యపర్వం, వాగను, శాసనుడు, శారద, రాత్రులు.

పఠన కృత్యాలు

అ. ఆదర్శ పఠనం:

“చదవండి – ఆలోచించి చెప్పండి” లోని ప్రశ్నలు, పాఠం ఉద్దేశం, పాఠ్యభాగ వివరాలు, కవి పరిచయాలను స్పష్టమైన ఉచ్చారణ, సరైన స్వరభంగిమ, విరామాలతో ఆదర్శంగా చదివి వినిపిస్తాను.

ఆ. వ్యక్తిగత పఠనం:

విద్యార్థులతో పాఠ్యభాగంలోని ప్రశ్నలు, పాఠం ఉద్దేశం, పాఠ్యభాగ వివరాలు, కవి పరిచయాలను వ్యక్తిగతంగా చదివిస్తాను. అవసరమైన చోట్ల ఉచ్చారణ, పదవిభజన, విరామాలను సరిచేస్తాను.

అవగాహన కృత్యాలు

అర్థం చేయించడం

  1. “చదవండి – ఆలోచించి చెప్పండి”లోని ప్రశ్నలను, పాఠం ఉద్దేశం, పాఠ్యభాగ వివరాలు, కవి పరిచయాలను విద్యార్థులతో మౌన పఠనం చేయిస్తాను.
  2. విద్యార్థులను చిన్నచిన్న బృందాలుగా విభజించి, ప్రశ్నలపై చర్చ ద్వారా అవగాహన కలిగిస్తాను.
  3. చర్చలో వచ్చిన సమాధానాలను విశ్లేషించి, పాఠ్యభాగంలోని ముఖ్యమైన విషయాలను వివరిస్తాను.
  4. విద్యార్థుల సమాధానాలను సమన్వయం చేసి, పాఠంలోని ముఖ్యాంశాలను క్రోడీకరిస్తాను.

 చర్చ ద్వారా అవగాహన

1. దధీచి మహర్షి తండ్రి ఎవరు?

    1. దేవతల అస్త్రాలను దొంగిలిస్తున్న వారు ఎవరు?

    2. దధీచి మహర్షి దేవతల అస్త్రాలను రూపంలో మార్చి తాగాడు?

    3. ఇంద్రుని వజ్రాయుధం తయారయ్యేందుకు దధీచి ఏమి చేశాడు?

    4. శిబి చక్రవర్తి యజ్ఞం చేసిన పర్వతం పేరు ఏమిటి?

    5. శిబి చక్రవర్తి గుణాలను పరీక్షించాలనుకున్న దేవతలు ఎవరు?

    6. పావురం, ఇంద్రుడు రూపాల్లో ప్రత్యక్షమయ్యారు?

    7. పావురం భయంతో ఎవరిని ఆశ్రయించింది?

    8. ఇతిహాసం అంటే ఏమని అర్థం?

    9. ఇతిహాస కథలు గ్రంథరూపం కాకముందు రూపంలో ఉండేవి?

    10. ఇతిహాసాలు అని గ్రంథాలను అంటారు?

    11. “త్యాగనిరతి” పాఠాన్ని గ్రంథం నుండి తీసుకున్నారు?

    12. “త్యాగనిరతి” రచించిన కవి ఎవరు?

    13. నన్నయకు ఉన్న బిరుదు ఏమిటి?

    14. నన్నయ కవిత్వంలోని ముఖ్య లక్షణాలను వివరించండి.


విశేషాంశాలు

యోగాగ్ని, వజ్రాయుధం, శరణు, ఇతిహాసాలు, “ప్రసన్న కథా కలితార్థయుక్తి”, “అక్షర రమ్యత”, “నానారుచిరార్థ సూక్తి నిధిత్వం” వంటి విశేషాంశాలపై విద్యార్థులకు అవగాహన కలిగిస్తాను.

క్రోడీకరణ

విద్యార్థులతో ప్రశ్నోత్తరాల రూపంలో చర్చిస్తూ, దధీచి మహర్షి త్యాగం, శిబి చక్రవర్తి పరోపకార గుణం, ఇతిహాసాల స్వరూపం, నన్నయ కవిత్వ విశిష్టతలను పునశ్చరణ చేయించి పాఠ్యాంశ సారాంశాన్ని క్రోడీకరిస్తాను.

ఆలోచింపజేయడం

ఇంద్రుడు, అగ్నిదేవుడు శిబి చక్రవర్తిని ఎందుకు పరీక్షించాలి అనుకున్నారు?
చర్చించండి – కారణాలను వివరించండి – మీ అభిప్రాయాన్ని చెప్పండి.

మూల్యాంకనం

  1. నన్నయ జీవితంలో ముఖ్యమైన విషయాలను వివరించండి.

  2. రామాయణం, మహాభారతం వంటి గ్రంథాలను ఎందుకు ఇతిహాసాలు అంటారు?

  3. దధీచి మహర్షి చేసిన త్యాగం గురించి మీ మాటల్లో చెప్పండి.