పఠనావగాహన వ్యూహాలు

2. పఠనావగాహన – అర్థం

పఠనం + అవగాహన = పఠనావగాహన

పఠనం

లిఖిత రూపంలో ఉన్న అక్షరాలు, పదాలు, వాక్యాలు, పేరాలను గుర్తించి వాటిని అర్థవంతంగా చదివే ప్రక్రియ.

అవగాహన

చదివిన విషయంలోని భావం, అర్థం, ప్రధానాంశం, అంతర్లీన భావం, ఉద్దేశం మొదలైన వాటిని గ్రహించి, వాటిని తన పూర్వజ్ఞానంతో అనుసంధానం చేసుకోవడం.

1. నిర్వచనం: పఠనావగాహన (Reading Comprehension) అంటే చదివిన పాఠ్యాన్ని కేవలం పదాలను చదవడం మాత్రమే కాకుండా, దాని భావాన్ని, ఉద్దేశాన్ని, అంతర్లీన సందేశాన్ని, సందర్భాన్ని అర్థం చేసుకొని, విశ్లేషించి, జీవితంలో అన్వయించగల సామర్థ్యం.

2 పఠనావగాహన

“చదివిన పాఠ్యాన్ని అర్థం చేసుకొని, దాని భావాన్ని తన మాటల్లో వ్యక్తీకరించి, విశ్లేషించి, మూల్యాంకనం చేసి, అవసరమైన సందర్భంలో అన్వయించగల సామర్థ్యం” పఠనావగాహన.

3. పఠనావగాహన వ్యూహాలు – నిర్వచనం

పఠనావగాహన వ్యూహాలు అనగా విద్యార్థులు చదివిన పాఠ్యాన్ని సమర్థవంతంగా అర్థం చేసుకోవడానికి, ముఖ్యాంశాలను గుర్తించడానికి, అర్థాలను నిర్మించుకోవడానికి, ప్రశ్నలకు సమాధానాలు కనుగొనడానికి, అంతర్లీన భావాలను ఊహించడానికి, విషయాన్ని విశ్లేషించడానికి మరియు కొత్త సందర్భాల్లో అన్వయించడానికి ఉపాధ్యాయుడు ఉద్దేశపూర్వకంగా ఉపయోగించే బోధనా పద్ధతులు, ప్రక్రియలు, కార్యకలాపాల సమాహారం.

సరళమైన నిర్వచనం:

“చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి విద్యార్థి ఉపయోగించే ఆలోచనా పద్ధతులే పఠనావగాహన వ్యూహాలు.”

పఠనానావగాహన వ్యూహాలు పఠనం, అవగాహన అనే రెండు అంశాలను పరిశీలించి, అందులో వెనుకబడిన విద్యార్థులకు వాటిని నేర్పేందుకు కొన్ని విధానాలను అనుసరించాల్సి వస్తుంది. వాటినే వ్యూహాలుగా పేర్కొంటున్నాం. ఒక వ్యూహం పని చేయనప్పుడు దాని స్థానంలో మరొక వ్యూహాన్ని అమలుజరుపుతాం. అందుకే వ్యూహాలు ఎప్పటికప్పుడు మార్చుకోవడానికి అనుకూలంగా ఉండాలి.జాతీయ పాఠ్య ప్రణాళిక చట్రం 2023, జాతీయ విద్యా విధానం 2020 సూత్రాలను తరగతి గది స్థాయికి దిగువకు తెచ్చే వంతెన వంటిది. ఈ చట్రం పఠనావగాహనను నాలుగు సోపానాలుగా విభజించింది. మొదటి సోపానం అక్షర స్థాయి పఠనం, రెండవది భావ గ్రహణం, మూడవది విశ్లేషణాత్మక పఠనం, నాల్గవది విమర్శనాత్మక మరియు సృజనాత్మక పఠనం. ఈ నాలుగు సోపానాలను దాటినప్పుడే సమగ్ర పఠనావగాహన సిద్ధిస్తుందని చట్రం స్పష్టం చేసింది.

•  HS TEL Handout july 2026 - 

      CAPACITY BUILDING PROG. HS TEL. HANDOUT MAY 2025
  

  జాతీయ పాఠ్య ప్రణాళిక చట్రం 2023 ప్రకారం, పఠనావగాహన బోధనలో అనుభవాత్మక అభ్యసనానికి (Experiential Learning) అత్యంత ప్రాధాన్యత ఉంది. విద్యార్థి చదివిన విషయాన్ని తన చుట్టూ ఉన్న జీవిత వాస్తవాలతో అనుసంధానించగలిగినప్పుడే పఠనం అర్థవంతమవుతుంది. అందువల్ల పత్రికా కథనాలు, స్థానిక సాహిత్యం, జానపద కథలు, సమకాలీన సాహిత్యాన్ని పాఠ్యాంశాలలో భాగం చేయాలని ఈ చట్రం నిర్దేశించింది.

• L I P మార్గదర్శకాలు G O 03.07.2026

ఆలోచించండి, చర్చించండి:

• ధారాళంగా చదవడమంటే?
• పిల్లల్లో ధారాళంగా చదవడాన్ని ఎలా పెంపొందించవచ్చు?
• పిల్లల్లో పఠనావగాహన జరిగినట్లు ఎలా గుర్తించవచ్చు?
• పఠనావగాహనను పెంచడానికి ఎలాంటి వ్యూహాలు అనుసరించవచ్చు?

పఠనం (Reading) అనేది కేవలం అక్షరాలను చదవడం మాత్రమే కాదు, అర్థం చేసుకోవడం, ఆలోచించడం మరియు జ్ఞానాన్ని పెంపొందించుకునే ఒక అద్భుతమైన ప్రక్రియ. ఇది ఆలోచనా శక్తిని, సృజనాత్మకతను, మరియు ఏకాగ్రతను మెరుగుపరుస్తుంది. దీని ద్వారా కొత్త పదజాలం నేర్చుకోవచ్చు, భాషపై పట్టు పెరుగుతుంది, మరియు ఒత్తిడి తగ్గి మనసుకు ప్రశాంతత లభిస్తుంది.

విద్యా విధానంలో పఠనం నాలుగు రకాలుగా ఉంటుంది: 

ప్రకాశ పఠనం (Oral Reading): ఇతరులకు వినిపించేలా స్పష్టంగా, బిగ్గరగా చదవడం. ఇది ఉచ్ఛారణ దోషాలను సరిచేయడానికి సహాయపడుతుంది.
మౌన పఠనం (Silent Reading): శబ్దం లేకుండా, మనసులో చదవడం. దీనివల్ల అర్థం చేసుకునే శక్తి, వేగం పెరుగుతాయి.
క్షుణ్ణ పఠనం (Intensive Reading): ఏదైనా విషయాన్ని లోతుగా, ప్రతి పదాన్ని అర్థం చేసుకుంటూ జాగ్రత్తగా చదవడం (ఉదాహరణకు: పాఠాలు, పరీక్షల తయారీ).
విస్తార పఠనం (Extensive Reading): ఆనందం కోసం లేదా సాధారణ సమాచారం కోసం పుస్తకాలు, నవలలు త్వరగా చదవడం. 

పిల్లల్లో అభ్యసనాభివృద్ధి జరిగిందా లేదా అని మొదటగా గ్రహించేది వారి పఠన తీరు, అవగాహనను బట్టే. ప్రస్తుతం ఎక్కువ మంది పిల్లలు ఈ పఠనం, అవగాహనలో వెనుకబడుతున్న దృష్ట్యా, వారికి ప్రధానంగా పఠన నైపుణ్యం పెంపొందించడానికి ఉపాధ్యాయులు ప్రత్యేక చొరవ చూపాల్సిన అవసరం ఏర్పడింది.

చదవడమే రాని పిల్లలకు ఇక అవగాహన ఎక్కడిది? ఈ రెండూ రాని పిల్లలు సామర్థ్యాలు సాధించడం ఎలా?

పఠనం - వ్యూహాలు: ధారాళంగా చదివే నైపుణ్యం పెంపొందించేందుకు తరగతిలో ప్రత్యేకంగా ప్రతి పీరియడ్‌లో వ్యక్తిగత పఠనం సోపానాన్ని నిర్వహించాల్సి వస్తుంది. అలాగే గ్రంథాలయ వినియోగంతో పాటు 6, 7 పీరియడ్‌లను చదవడం-రాయడం నేర్పే పీరియడ్‌లుగా వాడుకొంటున్నాం.

ఇంతచేసినా చదవడం రావడం లేదంటే ఉపాధ్యాయులు మరింత ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపాల్సిన అవసరం ఉంది. నిజానికి చదవడం నేర్పడానికి ఈ 6, 7 పీరియడ్‌లు సరిపోవడం లేదు. మరి ఇంకా ఏం చేయవచ్చు?

• పూర్వజ్ఞానాన్ని చైతన్యపరచడం
• శీర్షిక, చిత్రాలను పరిశీలించి ఊహించడం
• ప్రశ్నించుకుంటూ పఠించడం
• ముఖ్యాంశాలను గుర్తించి సంక్షిప్తీకరించడం
• పునఃపఠనం ద్వారా అవగాహన పెంపొందించడం

అదనపు వ్యూహం: పిల్లలను తరగతిలో యాదృచ్ఛికంగా వ్యక్తిగత పఠనం చేయిస్తున్నప్పుడు, ఎప్పుడూ చదవగలిగే పిల్లలనే ఎంపిక చేసుకోకుండా, చదవడంలో వెనుకబడిన విద్యార్థితో చదివించాలి. అతను ప్రారంభంలోనే ఆగిపోవచ్చు. అప్పుడు మొదటి అక్షరం ఏంటో గుర్తించమనవచ్చు. అక్షరం గుర్తించాక దాని గుణింతాన్ని గుర్తించి చెప్పమనాలి. అలా చెప్పాక రెండో అక్షరాన్ని చెప్పించాలి. అలా పదంలోని మొత్తం అక్షరాలను పలికించాక అభినందిస్తూ, అక్షరాలను కూర్చుకుంటూ ఒక పదాన్ని చదివిన వ్యక్తి తరువాతి పదాలు కూడా ఇంటి దగ్గర అలాగే చదవాలని ప్రోత్సహించి మరో విద్యార్థిని లేపాలి. అతనికి కూడా ఇదే పద్ధతిని అవలంబింపజేసి, చదవడం వచ్చినా ప్రయత్నించడం లేదు కనుక వెనుకబడుతున్నాడనే వాస్తవాన్ని గుర్తింపజేయాలి.

వ్యక్తిగత పఠనమంటే ఒక వ్యక్తి లేచి పేరాలకు పేరాలు చదవడమే కాదు. చదవడం రాని వ్యక్తి చేత అక్షరాలు కూర్చుకుంటూ ఒక పదాన్ని చదివించడం కూడా వ్యక్తిగత పఠనం కిందే లెక్క.

పఠనావగాహన వ్యూహాలు (Reading Comprehension Strategies)

. పఠనావగాహన లక్ష్యాలు
చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం.
ముఖ్యాంశాలను గుర్తించడం.
పదజాలాన్ని విస్తరించుకోవడం.
విమర్శనాత్మకంగా ఆలోచించడం.
సృజనాత్మక స్పందన ఇవ్వడం.
భాషా నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడం.
జీవిత సందర్భాలతో అనుసంధానం చేయడం.

---

3. వివిధ విద్యా చట్టాలు, విధానాలు, చట్రాలలో పఠనావగాహన

RTE–2009 (విద్యా హక్కు చట్టం)ప్రధాన అంశాలు ప్రతి బాలుడికి నాణ్యమైన విద్య హక్కు.
బాలకేంద్రిత బోధన.
భయరహిత అభ్యసన వాతావరణం.
నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం (CCE).
పఠనావగాహనపై ప్రభావం
కేవలం బట్టీ పట్టించడం కాదు.
అర్థవంతమైన పఠనానికి ప్రాధాన్యం.
కార్యకలాపాల ఆధారిత అభ్యాసం.

---

NCF–2005 ప్రధాన భావన  Learning Without Burden

పఠనావగాహన దృక్పథం
పాఠ్యపుస్తకం ఒక్కటే జ్ఞాన మూలం కాదు.
విద్యార్థి అనుభవాలతో పాఠాన్ని అనుసంధానం చేయాలి.
ప్రశ్నించడం, చర్చించడం, విశ్లేషించడం ప్రోత్సహించాలి.

---

NCF–2023   ప్రధాన దృక్పథం     Competency Based Learning
Foundational Literacy
Reading for Meaning
Higher Order Thinking Skills (HOTS)
పఠనావగాహనలో ప్రాధాన్యత
చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం.
వివిధ రకాల పాఠ్యాల పఠనం.
ఊహించడం.
విశ్లేషించడం.
అభిప్రాయం వ్యక్తీకరించడం.
జీవితంలో అన్వయించడం.

---

SCF–2024 (State Curriculum Framework – Telangana) ప్రధాన అంశాలు

స్థానికత (Local Context)
తెలంగాణ భాష, సంస్కృతి
విద్యార్థి అనుభవాలు
బహుభాషా దృక్పథం
కార్యకలాపాల ఆధారిత అభ్యాసం
పఠనావగాహనలో సూచనలు
స్థానిక కథలు. జానపద సాహిత్యం.వార్తలు.పోస్టర్లు.డిజిటల్ పాఠ్యాలు.
సంభాషణ ఆధారిత పఠనం.

---

NEP–2020ముఖ్యాంశాలు Foundational Literacy and Numeracy (FLN)
Experiential Learning
Critical Thinking
Digital Learning
Multilingualism
పఠనావగాహనకు సూచనలు
ఆనందదాయక పఠనం
గ్రంథాలయ వినియోగం
రోజువారీ పఠనం
డిజిటల్ వనరుల వినియోగం
ప్రాజెక్ట్ ఆధారిత అభ్యాసం

---

4. పఠనావగాహన వ్యూహాలు పఠనానికి ముందు (Pre Reading)
శీర్షిక పరిశీలన
చిత్రం పరిశీలన
ముందస్తు జ్ఞానం గుర్తుచేయడం
ఊహించడం (Prediction)
ముఖ్య పదాల పరిచయం

---

పఠనావగాహన స్థాయిలు
1. ప్రత్యక్ష అవగాహన (Literal)
పాఠ్యంలో నేరుగా ఉన్న సమాచారాన్ని గుర్తించడం.
2. అనుమానాత్మక అవగాహన (Inferential)
పాఠ్యంలో చెప్పని భావాన్ని ఊహించడం.
3. విమర్శనాత్మక అవగాహన (Critical)
రచయిత ఉద్దేశం, ఆధారాలు, విశ్వసనీయతను పరిశీలించడం.
4. సృజనాత్మక అవగాహన (Creative)
కొత్త ఆలోచనలు, ప్రత్యామ్నాయ ముగింపులు, అన్వయాలు రూపొందించడం.

---

6. ఉపాధ్యాయుని పాత్ర
అనుకూల వాతావరణం కల్పించడం.
విభిన్న పఠన సామగ్రి అందించడం.
ప్రశ్నల ద్వారా ఆలోచింపజేయడం.
ICT, AI వనరులను వినియోగించడం.
సహకార అభ్యాసాన్ని ప్రోత్సహించడం.
నిరంతర ఫీడ్‌బ్యాక్ ఇవ్వడం.

---

విశ్లేషణ
ప్రస్తుత విద్యా విధానాలు "చదవడం" నుండి "అర్థం చేసుకుని ఆలోచించడం" వైపు దృష్టి మళ్లించాయి. RTE–2009 బాలకేంద్రిత అభ్యాసాన్ని బలపరుస్తే, NCF–2005 అనుభవాధారిత అభ్యాసాన్ని ప్రతిపాదించింది. NEP–2020, NCF–2023 మరియు SCF–2024 సామర్థ్యాధారిత (Competency-based) అభ్యాసం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, డిజిటల్ వనరుల వినియోగం, బహుభాషా దృక్పథాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. అందువల్ల పఠనావగాహన అనేది కేవలం పరీక్షల కోసం కాకుండా జీవితాంత విద్య (Lifelong Learning), సమస్య పరిష్కారం, సమాచార విశ్లేషణ, సమర్థ కమ్యూనికేషన్ వంటి 21వ శతాబ్ద నైపుణ్యాలకు పునాది.

 

అదనపు సమాచారం

పఠనావగాహన వ్యూహాలు

నిర్వచనం – NCF దృక్పథం – NEP 2020 – SCERT – విశ్లేషణ

1. పరిచయం

భాషా అభ్యసనంలో పఠనం అత్యంత కీలకమైన నైపుణ్యం. అయితే పఠనం అంటే కేవలం అక్షరాలను గుర్తించడం, పదాలను పలకడం లేదా వాక్యాలను చదవడం మాత్రమే కాదు. విద్యార్థి తాను చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడం, భావాన్ని గ్రహించడం, ముఖ్యాంశాలను గుర్తించడం, ప్రశ్నించడం, విశ్లేషించడం, అన్వయించడం, విమర్శనాత్మకంగా ఆలోచించడం వంటి సామర్థ్యాలను కలిగి ఉండాలి. ఈ సమగ్ర ప్రక్రియనే పఠనావగాహనగా పేర్కొనవచ్చు.

ప్రతి విద్యార్థికి పఠన సామర్థ్యం ఒకే విధంగా ఉండదు. కొందరు విద్యార్థులు పదాలను సులభంగా చదివినా భావాన్ని గ్రహించలేరు. మరికొందరు చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకున్నా సారాంశాన్ని చెప్పలేరు. ఇంకొందరు ప్రత్యక్ష సమాచారాన్ని గుర్తించినా అంతర్లీన భావాన్ని అర్థం చేసుకోలేరు. ఇలాంటి భిన్నమైన అభ్యసన అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని ఉపాధ్యాయుడు అనుసరించే సూచితమైన, క్రమబద్ధమైన, లక్ష్యపూర్వక బోధనా పద్ధతులనే పఠనావగాహన వ్యూహాలు అంటారు.

4. పఠనావగాహన యొక్క ముఖ్య లక్ష్యాలు

పఠనావగాహన వ్యూహాల ద్వారా విద్యార్థిలో క్రింది సామర్థ్యాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు:

1. పదాలను సరిగ్గా గుర్తించడం.

2. పదాల అర్థాలను సందర్భానుసారంగా గ్రహించడం.

3. వాక్య భావాన్ని అర్థం చేసుకోవడం.

4. పేరాలోని ప్రధాన భావాన్ని గుర్తించడం.

5. ఉపాంశాలను గుర్తించడం.

6. ప్రత్యక్ష సమాచారాన్ని సేకరించడం.

7. అంతర్లీన భావాలను ఊహించడం.

8. కారణం–ఫలిత సంబంధాలను గుర్తించడం.

9. సంఘటనలను క్రమపద్ధతిలో అమర్చడం.

10. రచయిత ఉద్దేశాన్ని గుర్తించడం.

11. పాఠ్యంలోని ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని వేరు చేయడం.

12. చదివిన విషయాన్ని సారాంశంగా చెప్పడం.

13. ప్రశ్నలకు ఆధారాలతో సమాధానం ఇవ్వడం.

14. పాఠ్యాన్ని పూర్వజ్ఞానంతో అనుసంధానం చేయడం.

15. విమర్శనాత్మకంగా ఆలోచించడం.

16. స్వీయ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తీకరించడం.

17. కొత్త సందర్భాల్లో జ్ఞానాన్ని అన్వయించడం.

18. స్వతంత్ర పఠన అలవాటును పెంపొందించడం.

5. NCF దృక్పథంలో పఠనావగాహన

NCF (National Curriculum Framework) దృక్పథంలో భాషా అభ్యసనం కేవలం పాఠ్యపుస్తకంలోని విషయాన్ని కంఠస్థం చేయడం కాదు. భాషను వినడం, మాట్లాడడం, చదవడం, రాయడం వంటి నైపుణ్యాల సమన్వయంతో అభ్యసించాలి.

పఠనంలో విద్యార్థి కేవలం పాఠ్యాన్ని చదవకుండా, దానితో అర్థవంతమైన సంబంధాన్ని ఏర్పరచుకోవాలి. పాఠ్యాన్ని తన అనుభవాలు, పూర్వజ్ఞానం, సామాజిక పరిసరాలతో అనుసంధానం చేసుకోవాలి.

NCF దృష్టిలో పఠనావగాహనలో ముఖ్యాంశాలు:

1. అర్థ నిర్మాణం

పాఠ్యానికి అర్థం ఉపాధ్యాయుడు మాత్రమే చెప్పడం కాకుండా విద్యార్థి స్వయంగా అర్థాన్ని నిర్మించుకునే అవకాశం కల్పించాలి.

2. పూర్వజ్ఞాన వినియోగం

కొత్త పాఠ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి విద్యార్థి గత అనుభవాలను ఉపయోగించాలి.

3. సందర్భానుసార పఠనం

పదాలను విడివిడిగా కాకుండా వాక్యం, పేరా, పాఠ్య సందర్భంలో అర్థం చేసుకోవాలి.

4. ప్రశ్నించడం

చదువుతున్నప్పుడు విద్యార్థి స్వయంగా ప్రశ్నలు వేసుకోవాలి.

5. చర్చ

చదివిన విషయంపై సహవిద్యార్థులతో చర్చించే అవకాశం ఉండాలి.

6. బహుముఖ పఠనం

కథలు, కవితలు, వార్తలు, జీవిత చరిత్రలు, ప్రకటనలు, పట్టికలు, చిత్రాలు, డిజిటల్ పాఠ్యాలు వంటి వివిధ రకాల పాఠ్యాలను చదవాలి.

7. విమర్శనాత్మక పఠనం

చదివిన సమాచారాన్ని ప్రశ్నించడం, పరిశీలించడం, వాస్తవం–అభిప్రాయం మధ్య తేడాను గుర్తించడం వంటి నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయాలి.

6. NEP–2020 దృక్పథంలో పఠనావగాహన

National Education Policy–2020 భారత విద్యా వ్యవస్థలో Foundational Literacy and Numeracy (FLN) కు అత్యధిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది.

పఠన సామర్థ్యం లేకుండా ఉన్నత స్థాయి అభ్యసనం సాధ్యం కాదు. అందువల్ల ప్రాథమిక దశలోనే ప్రతి విద్యార్థి చదవడం, అర్థం చేసుకోవడం, రాయడం, ప్రాథమిక గణిత నైపుణ్యాలను సాధించాలి.

NEP–2020 దృక్పథంలో పఠనావగాహనను కేవలం భాషా నైపుణ్యంగా కాకుండా సమగ్ర అభ్యసనానికి పునాదిగా చూడవచ్చు.

NEP–2020తో పఠనావగాహనకు ఉన్న సంబంధం

పఠనం → అవగాహన → ఆలోచన → విశ్లేషణ → అన్వయం → సృజనాత్మకత

ఈ క్రమంలో విద్యార్థి అభివృద్ధి చెందాలి.

NEP–2020 లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా:

ప్రాథమిక అక్షరాస్యత అభివృద్ధి.

చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకునే సామర్థ్యం.

పఠన అలవాటును పెంపొందించడం.

గ్రంథాలయ వినియోగం.

బహుభాషా సామర్థ్య అభివృద్ధి.

విమర్శనాత్మక ఆలోచన.

సృజనాత్మక ఆలోచన.

అనుభవాధారిత అభ్యసనం.

సామర్థ్యాధారిత మూల్యాంకనం.

స్థానిక భాషలు, మాతృభాషలక ప్రాధాన్యం.

విద్యార్థి స్వతంత్ర అభ్యసన సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించడం.

7. SCERT దృక్పథంలో పఠనావగాహన

రాష్ట్ర స్థాయిలో పాఠ్యప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకాలు, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, విద్యార్థి అభ్యసన సామర్థ్యాల అభివృద్ధిలో SCERT కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.

తెలుగు భాషా బోధనలో విద్యార్థుల పఠన సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేయడానికి పఠనం–అవగాహన రెండింటికీ సమాన ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

విద్యార్థి ఒక పాఠాన్ని చదివిన తర్వాత:

ఏమి చదివాడు?

ఏమి అర్థం చేసుకున్నాడు?

ఏ విషయాన్ని గుర్తించాడు?

ఏ విషయాన్ని ఊహించాడు?

ఏ విషయంపై ప్రశ్నించాడు?

తన అనుభవంతో ఎలా అనుసంధానించాడు?

కొత్త సందర్భంలో ఎలా ఉపయోగించాడు?

అనే అంశాలను పరిశీలించాలి.

SCERT తరగతి బోధనలో ఉపయోగించగల పఠన రకాలు

1. ఆదర్శ పఠనం – ఉపాధ్యాయుడు భావయుక్తంగా చదివి విద్యార్థులకు నమూనా చూపడం.

2. ప్రకాశ పఠనం – విద్యార్థి ఇతరులకు వినిపించేలా స్పష్టంగా చదవడం.

3. మౌన పఠనం – శబ్దం చేయకుండా చదివి అర్థం చేసుకోవడం.

4. సమూహ పఠనం – విద్యార్థులు సమూహాలుగా కలిసి చదవడం.

5. విస్తృత పఠనం – పాఠ్యపుస్తకం వెలుపల విస్తృతంగా చదవడం.

6. స్వతంత్ర పఠనం – విద్యార్థి తన ఆసక్తి మేరకు స్వయంగా చదవడం.

8. పఠనావగాహనలో మూడు ప్రధాన దశలు

A. పఠనానికి ముందు – Pre-reading

ఈ దశలో విద్యార్థిలో పఠనంపై ఆసక్తి, ఉత్సుకతను కలిగించాలి.

వ్యూహాలు:

శీర్షికను పరిశీలించడం.

చిత్రాలను చూడటం.

పాఠ్యంపై అంచనాలు వేయడం.

పూర్వజ్ఞానాన్ని గుర్తుచేయడం.

KWL Chart ఉపయోగించడం.

ముఖ్య పదాలను పరిచయం చేయడం.

“ఈ పాఠం దేని గురించి ఉండవచ్చు?” అని ప్రశ్నించడం.

ఉదాహరణ:

పాఠం శీర్షిక “రైతు” అయితే:

> రైతు అంటే ఎవరు?

రైతు ఏ పనులు చేస్తాడు?

మనకు రైతు ఎందుకు అవసరం?

మీ గ్రామంలో రైతులు ఏ పంటలు పండిస్తారు?

ఇలా ప్రశ్నించడం ద్వారా విద్యార్థి పూర్వజ్ఞానం చైతన్యవంతమవుతుంది.

B. పఠనం సమయంలో – While-reading

విద్యార్థి చదువుతున్న సమయంలో అర్థాన్ని నిర్మించుకునేలా చేయాలి.

వ్యూహాలు:

ముఖ్య పదాలను గుర్తించడం.

కీలక వాక్యాలను గుర్తించడం.

ప్రశ్నలు వేసుకోవడం.

అర్థం కాని పదాలను గుర్తించడం.

సందర్భం ద్వారా పదార్థాన్ని ఊహించడం.

సంఘటనల క్రమాన్ని గుర్తించడం.

కారణం–ఫలితాన్ని గుర్తించడం.

అంచనాలు వేయడం.

పఠనాన్ని మధ్యలో ఆపి చర్చించడం.

ఉపాధ్యాయుని ప్రశ్నలు:

> తరువాత ఏమి జరుగుతుందని మీరు అనుకుంటున్నారు?

ఈ పాత్ర ఇలా ఎందుకు ప్రవర్తించింది?

రచయిత ఈ మాట ఎందుకు ఉపయోగించాడు?

ఈ సంఘటనకు కారణం ఏమిటి?

C. పఠనం తరువాత – Post-reading

చదివిన విషయంపై విద్యార్థి తన అవగాహనను వ్యక్తీకరించే దశ.

వ్యూహాలు:

ప్రశ్నలకు సమాధానాలు.

సారాంశం చెప్పడం.

ప్రధాన భావాన్ని గుర్తించడం.

భావపటం తయారు చేయడం.

పాత్ర విశ్లేషణ.

చర్చ.

వాదన.

పునఃకథనం.

స్వీయ అభిప్రాయం.

కొత్త సందర్భంలో అన్లైన్

9. ముఖ్యమైన పఠనావగాహన వ్యూహాలు

1. అంచనా వ్యూహం – Prediction

పాఠం శీర్షిక, చిత్రాలు, మొదటి పేరా ఆధారంగా తరువాతి విషయాన్ని ఊహించడం.

2. ప్రశ్నించే వ్యూహం – Questioning

పఠనానికి ముందు, పఠనం సమయంలో, పఠనం తరువాత ప్రశ్నలు అడగడం.

3. సారాంశ వ్యూహం – Summarising

పాఠ్యంలోని ముఖ్యాంశాలను సంక్షిప్తంగా చెప్పడం.

4. అనుమాన వ్యూహం – Inferring

ప్రత్యక్షంగా చెప్పని విషయాన్ని సందర్భం ఆధారంగా అర్థం చేసుకోవడం.

5. అనుసంధాన వ్యూహం – Connecting

చదివిన విషయాన్ని తన అనుభవాలు, ఇతర పాఠాలు, ప్రపంచ జ్ఞానంతో అనుసంధానం చేయడం.

6. ప్రధాన భావం గుర్తింపు

పాఠ్యంలోని అత్యంత ముఖ్యమైన భావాన్ని గుర్తించడం.

7. పదజాల వ్యూహం

తెలియని పదాల అర్థాలను సందర్భం, ఉపసర్గలు, ప్రత్యయాలు, నిఘంటువు ద్వారా తెలుసుకోవడం.

8. భావపటం – Graphic Organiser

విషయాలను Concept Map, Mind Map, Flow Chart రూపంలో క్రమబద్ధీకరించడం.

9. Think–Pair–Share

మొదట వ్యక్తిగతంగా ఆలోచించడం → జంటగా చర్చించడం → తరగతితో పంచుకోవడం.

10. పునఃకథనం – Retelling

చదివిన కథ లేదా సంఘటనను విద్యార్థి తన సొంత మాటల్లో చెప్పడం.

11. క్రమబద్ధీకరణ – Sequencing

సంఘటనలను సరైన క్రమంలో అమర్చడం.

12. కారణం–ఫలితం

ఒక సంఘటనకు కారణం ఏమిటి? దాని ఫలితం ఏమిటి? గుర్తించడం

10. పఠనావగాహన స్థాయులు

1. ప్రత్యక్ష అవగాహన – Literal Comprehension

పాఠ్యంలో స్పష్టంగా ఉన్న సమాచారాన్ని గుర్తించడం.

ఉదా: కథలో ప్రధాన పాత్ర ఎవరు?

2. అనుమానాత్మక అవగాహన – Inferential Comprehension

పాఠ్యంలో ప్రత్యక్షంగా లేని విషయాన్ని ఆధారాల ద్వారా ఊహించడం.

ఉదా: పాత్ర ఇలా ప్రవర్తించడానికి కారణం ఏమై ఉండవచ్చు?

3. విమర్శనాత్మక అవగాహన – Critical Comprehension

చదివిన విషయాన్ని విశ్లేషించి, దానిపై స్వీయ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తీకరించడం.

ఉదా: రచయిత అభిప్రాయంతో మీరు ఏకీభవిస్తున్నారా? ఎందుకు?

4. సృజనాత్మక అవగాహన – Creative Comprehension

చదివిన విషయాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని కొత్త ఆలోచన లేదా సృజనాత్మక ఉత్పత్తిని రూపొందించడం.

ఉదా: కథకు మరో ముగింపు రాయండి

11. ఉపాధ్యాయుని పాత్ర

పఠనావగాహన అభివృద్ధిలో ఉపాధ్యాయుడు కేవలం పాఠ్యాన్ని వివరించే వ్యక్తి కాకుండా Facilitator / మార్గదర్శిగా వ్యవహరించాలి.

ఉపాధ్యాయుడు:

విద్యార్థుల పూర్వజ్ఞానాన్ని గుర్తించాలి.

పఠన స్థాయిని నిర్ధారించాలి.

వివిధ పఠన వ్యూహాలను ఉపయోగించాలి.

బలహీన విద్యార్థులను గుర్తించాలి.

వ్యక్తిగత సహాయం అందించాలి.

పరిహార బోధన చేపట్టాలి.

ప్రశ్నల స్థాయిని క్రమంగా పెంచాలి.

విద్యార్థులకు స్వతంత్ర పఠన అవకాశాలు కల్పించాలి.

గ్రంథాలయ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించాలి.

డిజిటల్ వనరులను ఉపయోగించాలి.

నిరంతర మూల్యాంకనం నిర్వహించాలి.

12. వెనుకబడిన విద్యార్థుల కోసం పరిహార వ్యూహాలు

పఠనంలో వెనుకబడిన విద్యార్థులకు ఒకే వ్యూహాన్ని పదేపదే ఉపయోగించడం కంటే వారి అవసరానికి అనుగుణంగా వ్యూహాన్ని మార్చాలి.

సమస్య – వ్యూహం

సమస్య పరిహార వ్యూహం

పదాలను గుర్తించలేకపోవడం అక్షర–పద గుర్తింపు సాధన

నెమ్మదిగా చదవడం పునరావృత పఠనం

ఉచ్చారణ లోపాలు ఆదర్శ పఠనం, ప్రకాశ పఠనం

పదార్థం తెలియకపోవడం సందర్భానుసార పదజాల బోధన

భావం అర్థం కాకపోవడం చిన్న పేరాలుగా విభజించి బోధన

ప్రధాన భావం గుర్తించలేకపోవడం ముఖ్య వాక్యాల గుర్తింపు

సారాంశం చెప్పలేకపోవడం ప్రశ్నల ఆధారంగా సారాంశం

అంతర్లీన భావం గ్రహించలేకపోవడం Inferential Questions

ఆసక్తి లేకపోవడం చిత్రాలు, కథలు, డిజిటల్ వనరులు

స్వతంత్రంగా చదవలేకపోవడం Guided Reading నుంచి Independent Readingకు మార్పు

13. పఠనావగాహన – మూల్యాంకనం

పఠనావగాహనను కేవలం “చదవగలడా లేదా?” అనే ప్రశ్నతో అంచనా వేయకూడదు.

విద్యార్థి:

పదాలను గుర్తించగలడా?

సరైన ఉచ్చారణతో చదవగలడా?

భావంతో చదవగలడా?

చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడా?

ప్రధాన భావాన్ని గుర్తించగలడా?

సమాచారాన్ని వేరు చేయగలడా?

అంతర్లీన భావాన్ని గ్రహించగలడా?

ప్రశ్నలకు ఆధారాలతో సమాధానం ఇవ్వగలడా?

సారాంశం చెప్పగలడా?

విమర్శనాత్మకంగా స్పందించగలడా?

కోత్త సందర్భంలో అన్వయించగలడా?

అనే అంశాలను మూల్యాంకనం చేయాలి.

14. NCF – NEP–2020 – SCERT సమన్వయ విశ్లేషణ

అంశం NCF NEP–2020 SCERT

ప్రధాన దృష్టి అర్థవంతమైన అభ్యసనం FLN, సామర్థ్యాధారిత విద్య తరగతి స్థాయి అమలు

పఠనం అర్థ నిర్మాణ ప్రక్రియ ప్రాథమిక అక్షరాస్యతకు పునాది పఠన నైపుణ్యాల అభివృద్ధి

విద్యార్థి పాత్ర చురుకైన అభ్యాసకుడు స్వతంత్ర, సామర్థ్యవంతమైన అభ్యాసకుడు కార్యకలాపాల్లో పాల్గొనే విద్యార్థి

ఉపాధ్యాయుని పాత్ర Facilitator మార్గదర్శి బోధకుడు + Facilitator

వ్యూహాలు అనుభవాధారిత, నిర్మాణాత్మక సామర్థ్యాధారిత పఠనం, అవగాహన, పరిహార బోధన

మూల్యాంకనం నిరంతర, సమగ్ర Competency-based తరగతి స్థాయి అభ్యసన ఫలితాల ఆధారంగా

లక్ష్యం అర్థం చేసుకొని నేర్చుకోవడం చదవడం–అర్థం చేసుకోవడం–ఆలోచించడం విద్యార్థి పఠన సామర్థ్యాన్ని మెరుగుపరచడం

15. సమగ్ర విశ్లేషణ

పఠనావగాహనను ఒకే బోధనా పద్ధతితో అభివృద్ధి చేయడం సాధ్యం కాదు. విద్యార్థుల వయస్సు, భాషా స్థాయి, పూర్వజ్ఞానం, పఠన సామర్థ్యం, ఆసక్తి, అభ్యసన లోపాలను బట్టి వ్యూహాలను మార్చాలి.

NCF పఠనాన్ని అర్థ నిర్మాణ ప్రక్రియగా చూస్తే, NEP–2020 పఠన సామర్థ్యాన్ని ప్రాథమిక అక్షరాస్యత మరియు భవిష్యత్ అభ్యసనానికి పునాదిగా గుర్తిస్తుంది. SCERT ఈ విధానాలను రాష్ట్ర స్థాయి పాఠ్యప్రణాళిక, పాఠ్యపుస్తకాలు, ఉపాధ్యాయ శిక్షణ, తరగతి గది కార్యకలాపాల ద్వారా ఆచరణలోకి తీసుకువస్తుంది.

అందువల్ల పఠనావగాహన బోధనలో:

> “చదవడం” → “అర్థం చేసుకోవడం” → “ఆలోచించడం” → “ప్రశ్నించడం” → “విశ్లేషించడం” → “విమర్శించడం” → “అన్వయించడం” → “సృజించడం”

అనే అభ్యసన క్రమాన్ని అనుసరించడం సమర్థవంతమైన విధానం.

ముగింపు

పఠనావగాహన వ్యూహాలు విద్యార్థిని “చదివే వ్యక్తి” నుంచి “అర్థం చేసుకొని ఆలోచించే వ్యక్తి”గా, అక్కడి నుంచి “విశ్లేషించి, ప్రశ్నించి, స్వతంత్రంగా అభిప్రాయం వ్యక్తం చేసే వ్యక్తి”గా తీర్చిదిద్దే బోధనా సాధనాలు. NCF యొక్క నిర్మాణాత్మక అభ్యసనం, NEP–2020 యొక్క FLN మరియు సామర్థ్యాధారిత విద్య, SCERT యొక్క విద్యార్థి-కేంద్రిత మరియు పరిహార బోధనా విధానాలను సమన్వయపరచడం ద్వారా పఠనావగాహనను సమర్థవంతంగా అభివృద్ధి చేయవచ్చు.