నో-బ్యాగ్ డేస్

NEP–2020, NCF–2023 నేపథ్యంలో "10 నో-బ్యాగ్ డేస్" – భావన, అమలు, తెలుగు భాషోపాధ్యాయుని బోధనాశాస్త్ర (Pedagogical) పాత్ర
*– డా. సిద్దెంకి*

జాతీయ విద్యా విధానం–2020 (NEP–2020), జాతీయ పాఠ్యప్రణాళిక చట్రం–2023 (NCF–2023) భారతీయ విద్యావ్యవస్థను పాఠ్యపుస్తక కేంద్రిత బోధన నుంచి అనుభవ కేంద్రిత అభ్యసనానికి  మలుపుతిప్పే దిశగా రూపుదిద్దుకున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో ప్రవేశపెట్టిన "10 నో-బ్యాగ్ డేస్" భావన విద్యార్థులలో అంతర్గత సామర్థ్యాలను వెలికితీసే, జీవిత నైపుణ్యాలను పెంపొందించే, స్థానిక సమాజాన్ని తరగతి గదితో అనుసంధానించే వినూత్న విద్యా కార్యక్రమం.

పిల్లవాడు పుస్తకాన్ని మాత్రమే చదవడం కాదు; ప్రకృతిని చదవాలి, సమాజాన్ని చదవాలి, మనుషులను చదవాలి, వృత్తులను అర్థం చేసుకోవాలి, సంస్కృతిని అనుభవించాలి అనే తాత్విక దృక్పథమే నో-బ్యాగ్ డేస్‌కు ప్రాణం.

- నో-బ్యాగ్ డేస్ – భావన

"నో-బ్యాగ్ డేస్" అంటే విద్యార్థులు పాఠ్యపుస్తకాల సంచి లేకుండా పాఠశాలకు వచ్చి, అనుభవాత్మక (Experiential Learning), కార్యాచరణ ఆధారిత (Activity Based Learning), నైపుణ్యాధారిత (Skill Based Learning), ప్రాజెక్టు ఆధారిత (Project Based Learning), సమాజ అనుసంధాన (Community Connected Learning) కార్యక్రమాలలో పాల్గొనే విద్యా దినాలు.

ఇది "పాఠం నేర్పడం"కంటే "అభ్యసించే అవకాశాలను కల్పించడం"** అనే బోధనాశాస్త్ర సిద్ధాంతానికి ప్రతీక.

 NEP–2020 దృక్పథం: NEP–2020 ప్రకారం విద్య అనేది పరీక్షల కోసం కాకుండా జీవితానికి సిద్ధం చేసే ప్రక్రియ

అందుకే 6–8 తరగతుల విద్యార్థులకు సంవత్సరంలో కనీసం 10 రోజుల పాటు Bagless Days  నిర్వహించాలని సూచించింది.

ఈ రోజులలో విద్యార్థులు

* స్థానిక వృత్తులను పరిశీలించాలి.

* కళాకారులను కలవాలి.

* ప్రకృతిని అనుభవించాలి.

* సమాజంతో సంభాషించాలి.

* పరిశీలన చేయాలి.

* నివేదికలు తయారు చేయాలి.

ఇది "Learning by Doing" నుండి "Learning by Living" వరకు విస్తరించిన అభ్యసన ప్రక్రియ.

 NCF–2023 దృక్పథం NCF–2023 విద్యార్థి కేంద్రిత అభ్యసనాన్ని ప్రధానంగా ప్రతిపాదిస్తుంది.

అభ్యసనం నాలుగు గోడల మధ్య పరిమితం కాకూడదని పేర్కొంటుంది.

అందుకే నో-బ్యాగ్ డేస్ ద్వారా

* స్థానిక జ్ఞానం

* సాంస్కృతిక సంపద

* కళలు

* వృత్తి నైపుణ్యాలు

* పర్యావరణ అవగాహన

* సామాజిక బాధ్యత

* భాషా వినియోగం

వంటి అంశాలను సమగ్రంగా అభ్యసించాలనే లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించింది.

 నో-బ్యాగ్ డేస్ – బోధనాశాస్త్ర పరమైన ప్రాముఖ్యత

Pedagogyలో నాలుగు ప్రధాన సూత్రాలు ఉన్నాయి.

 1. అనుభవాత్మక అభ్యసనం (Experiential Learning)

పిల్లవాడు చూసినది జీవితాంతం గుర్తుంచుకుంటాడు.

విన్నది కొంతకాలం గుర్తుంటుంది.

చేసినది జీవిత నైపుణ్యంగా మారుతుంది.

అందుకే ప్రతి కార్యక్రమం అనుభవం ఆధారంగా ఉండాలి.

2. నిర్మాణాత్మక అభ్యసనం (Constructivism)

జ్ఞానాన్ని ఉపాధ్యాయుడు నింపడు.

విద్యార్థే తన అనుభవాలతో జ్ఞానాన్ని నిర్మించుకుంటాడు.

ఉపాధ్యాయుడు కేవలం మార్గదర్శి.

 3. సామాజిక అభ్యసనం (Social Learning)

సమాజమే గొప్ప పాఠ్యపుస్తకం.

గ్రామ పెద్దలు,

కుమ్మరి,

నేతకారుడు,

రైతు,

జానపద కళాకారుడు,

అందరూ విద్యార్థికి ఉపాధ్యాయులే.

4. బహుళ మేధస్సుల సిద్ధాంతం (Multiple Intelligence)

ప్రతి విద్యార్థి ఒకే విధంగా నేర్చుకోడు.

ఎవరికైనా

* కథ చెప్పడం వస్తుంది.

* పాట పాడడం వస్తుంది.

* చిత్రాలు గీయడం వస్తుంది.

* పరిశీలించడం వస్తుంది.

* నాయకత్వం వహించడం వస్తుంది.

నో-బ్యాగ్ డేస్ ఈ వైవిధ్యాన్ని గౌరవిస్తుంది.

 పాఠశాలలో కార్యక్రమాల నిర్వహణ

నో-బ్యాగ్ డేస్‌ను "పీరియడ్‌లేని రోజు"గా కాకుండా "అభ్యసనోత్సవం"గా నిర్వహించాలి.

భాషా కార్యకలాపాలు

* కథా వేదిక

* పదకేళి

* అంత్యాక్షరి

* ఆశుకవిత

* సంభాషణలు

* ఇంటర్వ్యూలు

* పత్రిక తయారీ

* స్థానిక పదాల సేకరణ

 కళా కార్యకలాపాలు

* చిత్రలేఖనం

* బొమ్మల తయారీ

* జానపద గేయాలు

* నాటికలు

 సమాజ అనుసంధానం

* గ్రామ సందర్శన

* రైతుతో సంభాషణ

* వృత్తి నిపుణులతో ఇంటర్వ్యూ

* పర్యావరణ పరిశీలన

జీవన నైపుణ్యాలు

* నాయకత్వం

* బృందపని

* సమస్య పరిష్కారం

* సంభాషణ

* సమయపాలన

తెలుగు భాషోపాధ్యాయుని Pedagogical పాత్ర

తెలుగు ఉపాధ్యాయుడు కేవలం భాష బోధకుడు కాదు.

* భాషా రూపశిల్పి,

* సృజనాత్మకతకు మార్గదర్శి,

* సంస్కృతి సంరక్షకుడు,

* అనుభవాల వ్యాఖ్యాత,

* విద్యార్థి అభ్యసనానికి సహయాత్రికుడు.

తెలుగు ఉపాధ్యాయుడు చేయవలసిన కార్యక్రమాలు

 కథను అనుభవంగా మార్చాలి.

కథ చదివించడం మాత్రమే కాదు; పాత్రధారణ, ప్రత్యామ్నాయ ముగింపులు, స్థానిక సందర్భాలతో పునర్నిర్మాణం చేయించాలి.

✓ భాషను జీవనంతో అనుసంధానించాలి.

గ్రామంలో వినిపించే సామెతలు, జాతీయాలు, జానపద గేయాలు, యాసా పదాలను సేకరింపజేసి భాషా వైవిధ్యాన్ని పరిచయం చేయాలి.

✓ పరిశీలనను రచనగా మలచాలి

గ్రామ సందర్శన అనంతరం "నేను చూసిన గ్రామం", "ఒక రైతుతో నా సంభాషణ", "మన ఊరి కళాకారుడు" వంటి రచనలు చేయించాలి.

✓ పఠనాన్ని ఆనందంగా మార్చాలి.

గ్రంథాలయ పఠనం, పుస్తక సమీక్ష, రచయితల పరిచయం, కవితా వేదికల ద్వారా చదవడాన్ని అలవాటుగా చేయాలి.

✓ మౌఖిక వ్యక్తీకరణకు అవకాశాలు కల్పించాలి.

ప్రతి విద్యార్థి మాట్లాడే, ప్రశ్నించే, వినే, అభిప్రాయం చెప్పే అవకాశాన్ని కల్పించాలి.

 మూల్యాంకనం

నో-బ్యాగ్ డేస్‌లో మార్కుల ఆధారిత పరీక్షలకు స్థానం లేదు.

మూల్యాంకనం ఈ అంశాలపై ఉండాలి.

* పాల్గొనడం

* పరిశీలన

* సహకారం

* సృజనాత్మకత

* సమస్య పరిష్కారం

* సంభాషణా నైపుణ్యం

* ప్రతిబింబాత్మక రచన (Reflective Writing)

* పోర్ట్‌ఫోలియో ముగింపు

"నో-బ్యాగ్ డేస్ అనేది పుస్తకాల సంచిని దించడం మాత్రమే కాదు; పిల్లల మనసులపై ఉన్న అభ్యసన భయాన్ని దించడం." ఇది విద్యను జీవనంతో అనుసంధానించే సృజనాత్మక విద్యా ఉద్యమం. ఈ కార్యక్రమం విజయవంతం కావాలంటే ఉపాధ్యాయుడు బోధకుడిగా కాకుండా అభ్యసన రూపకర్త (Learning Designer), సౌకర్యకర్త (Facilitator), సహ-అభ్యాసి (Co-Learner), పరిశోధకుడు (Reflective Practitioner)గా మారాలి. ముఖ్యంగా తెలుగు భాషోపాధ్యాయుడు భాషను జీవనానుభవాలతో మేళవిస్తూ విద్యార్థుల్లో భావవ్యక్తీకరణ, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, సృజనాత్మక రచన, సాంస్కృతిక చైతన్యాన్ని పెంపొందించినప్పుడే నో-బ్యాగ్ డేస్ యొక్క అసలు లక్ష్యం సాకారమవుతుంది.