సెప్టెంబర్ 5 — ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం
రచన: డా. సిద్దెంకి యాదగిరి
siddenky.blogspot.com
ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం – ఒక స్ఫూర్తిదాయక సందర్భం
భారతీయ సమాజంలో ఉపాధ్యాయుడికి ఉన్న స్థానం అత్యంత విశిష్టమైనది. ఒక తరగతి గదిలో ఉపాధ్యాయుడు చెప్పే పాఠం ఒక విద్యార్థి పరీక్షలో మార్కులు సాధించడానికి మాత్రమే ఉపయోగపడదు. అది అతని ఆలోచనా విధానాన్ని, వ్యక్తిత్వాన్ని, విలువలను, భవిష్యత్తును ప్రభావితం చేస్తుంది. అందుకే భారతీయ సంప్రదాయంలో “ఆచార్య దేవో భవ” అనే భావనకు ఎంతో ప్రాధాన్యం ఉంది.
ప్రతి సంవత్సరం సెప్టెంబర్ 5న భారతదేశంలో ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం జరుపుకుంటాం. ఈ రోజు భారతదేశపు ప్రముఖ తత్వవేత్త, విద్యావేత్త, భారత తొలి ఉపరాష్ట్రపతి, రెండవ రాష్ట్రపతి డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జన్మదినం.
డాక్టర్ రాధాకృష్ణన్ గొప్ప రాజకీయ నాయకుడిగా మాత్రమే కాదు, విద్యను మానవ వికాసానికి సాధనంగా భావించిన తత్వవేత్తగా భారతదేశ చరిత్రలో ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించారు.
ఆయన జన్మదినాన్ని ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకోవడం వెనుక ఒక గొప్ప సందేశం ఉంది. ఒక ఉపాధ్యాయుడి జీవితం తన విద్యార్థులకు ఆదర్శంగా ఉండాలి. జ్ఞానం సంపాదించడం, ఆ జ్ఞానాన్ని పంచడం, ప్రశ్నించడం, ఆలోచించడం, నైతిక విలువలను పాటించడం—ఇవన్నీ విద్యలో అంతర్భాగాలని రాధాకృష్ణన్ జీవితం మనకు తెలియజేస్తుంది.
సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జననం
డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ 1888 సెప్టెంబర్ 5న అప్పటి మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీలోని తిరుత్తణిలో జన్మించారు. ఆయన తల్లిదండ్రులు సర్వేపల్లి వీరస్వామి, సీతమ్మ.
సాధారణ కుటుంబ నేపథ్యం నుంచి వచ్చిన రాధాకృష్ణన్ తన అసాధారణమైన మేధస్సు, క్రమశిక్షణ, అధ్యయనాసక్తితో ఉన్నత స్థాయికి ఎదిగారు.
బాల్యంలోనే ఆయనకు చదువుపై అపారమైన ఆసక్తి ఏర్పడింది. పరిమితమైన వనరుల మధ్య కూడా విద్యను తన జీవిత లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు. పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేస్తూనే భారతీయ తత్వ సంప్రదాయాన్ని లోతుగా పరిశీలించారు.
అందుకే ఆయన ఆలోచనల్లో భారతీయ ఆధ్యాత్మికత, పాశ్చాత్య తాత్విక చింతన, మానవతావాదం కలగలిసి కనిపిస్తాయి.
విద్యాభ్యాసం
రాధాకృష్ణన్ తన ప్రాథమిక విద్యను తిరుత్తణి, తిరుపతిలో కొనసాగించారు. తరువాత మద్రాస్లోని క్రిస్టియన్ కాలేజీలో ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు.
తత్వశాస్త్రం ఆయనకు ప్రత్యేకమైన ఆసక్తి కలిగించిన విషయం. అదే తరువాత ఆయన జీవితానికి ప్రధాన దిశగా మారింది.
యువకుడిగా ఉన్నప్పుడే భారతీయ తత్వశాస్త్రం గురించి పాశ్చాత్య ప్రపంచంలో ఉన్న అపోహలను తొలగించాలనే సంకల్పం ఆయనలో ఏర్పడింది.
భారతీయ తత్వం కేవలం ఆధ్యాత్మిక విశ్వాసాల సమాహారం కాదని, అది లోతైన తాత్విక ఆలోచనకు ప్రతీక అని ప్రపంచానికి వివరించడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు.
ఉపాధ్యాయుడిగా రాధాకృష్ణన్
రాధాకృష్ణన్ జీవితంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అధ్యాయం ఉపాధ్యాయ జీవితం.
ఆయన మొదట తత్వశాస్త్ర అధ్యాపకుడిగా తన వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. వివిధ కళాశాలలు, విశ్వవిద్యాలయాల్లో తత్వశాస్త్రాన్ని బోధించారు.
ఆయనకు బోధన ఉద్యోగం కాదు. అది ఒక మేధో బాధ్యత.
విద్యార్థులు కేవలం పుస్తకాల్లోని విషయాలను కంఠస్థం చేయడం ఆయనకు నచ్చేది కాదు. వారు స్వతంత్రంగా ఆలోచించాలని, ప్రశ్నించాలని, తర్కించాలని ఆయన కోరుకున్నారు.
ఒక మంచి ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థికి సమాధానాలను మాత్రమే ఇవ్వకూడదు. సరైన ప్రశ్నలు అడిగే సామర్థ్యాన్ని కూడా కల్పించాలి అనే భావన ఆయన విద్యా తత్వంలో కనిపిస్తుంది.
రాధాకృష్ణన్ నిర్వహించిన ప్రముఖ పదవులు
రాధాకృష్ణన్ తన జీవితంలో అనేక అత్యున్నత పదవులను నిర్వహించారు. అయితే ప్రతి పదవినీ ఆయన జ్ఞానం, బాధ్యత, నైతికతతో నిర్వహించారు.
ముఖ్యమైన పదవులు
- మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ కాలేజీలో తత్వశాస్త్ర అధ్యాపకుడు
- మైసూరు విశ్వవిద్యాలయంలో తత్వశాస్త్ర ప్రొఫెసర్
- కలకత్తా విశ్వవిద్యాలయంలో తత్వశాస్త్ర ప్రొఫెసర్
- ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయ వైస్-చాన్సలర్
- బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం వైస్-చాన్సలర్
- ఆక్స్ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో Eastern Religions and Ethics ప్రొఫెసర్
- యునెస్కోలో భారత ప్రతినిధిగా సేవలు
- సోవియట్ యూనియన్లో భారత రాయబారి
- భారతదేశపు తొలి ఉపరాష్ట్రపతి
- భారతదేశపు రెండవ రాష్ట్రపతి
ఈ పదవులన్నింటికంటే ఆయనకు “ఉపాధ్యాయుడు” అనే గుర్తింపే ఎంతో ప్రీతికరమైనది.
భారత తొలి ఉపరాష్ట్రపతిగా
1952లో భారతదేశపు తొలి ఉపరాష్ట్రపతిగా రాధాకృష్ణన్ బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
ఉపరాష్ట్రపతిగా ఉన్న సమయంలో ఆయన రాజ్యసభకు ఛైర్మన్గా కూడా వ్యవహరించారు. సభా చర్చల్లో ఆయన చూపిన సంయమనం, పాండిత్యం, హాస్యచతురత ప్రత్యేకంగా గుర్తించబడతాయి.
వివిధ అభిప్రాయాలు కలిగిన వ్యక్తులు ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో పరస్పర గౌరవంతో చర్చించుకోవాలనే విలువను ఆయన ఆచరణలో చూపించారు.
భారత రెండవ రాష్ట్రపతిగా
1962లో డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ భారతదేశ రెండవ రాష్ట్రపతిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.
అత్యున్నత రాజ్యాంగ పదవిలో ఉన్నప్పటికీ ఆయనలోని ఉపాధ్యాయుడు మరుగునపడలేదు.
అందుకే ఆయన జన్మదినాన్ని వ్యక్తిగత పుట్టినరోజుగా జరుపుకోవాలని కొందరు కోరినప్పుడు, “నా జన్మదినాన్ని ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా జరుపుకుంటే నాకు మరింత ఆనందం” అనే భావాన్ని వ్యక్తం చేసినట్లు విస్తృతంగా పేర్కొనబడుతుంది.
అప్పటి నుంచి సెప్టెంబర్ 5 భారతదేశంలో ఉపాధ్యాయ దినోత్సవంగా గుర్తింపు పొందింది.
భారతరత్న
దేశానికి చేసిన విశిష్ట సేవలకు గుర్తింపుగా రాధాకృష్ణన్కు 1954లో భారతదేశ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం “భారతరత్న” లభించింది.
అనేక పురస్కారాలు, గౌరవాలు ఆయనను వరించినా, ఆయన నిజమైన గౌరవం విద్యార్థుల హృదయాల్లో నిలిచిన గురువుగా ఉండటమే.
రాధాకృష్ణన్ ఆచరణ – ఆయన ప్రత్యేకత
రాధాకృష్ణన్ జీవితం మనకు ఒక ముఖ్యమైన విషయం నేర్పుతుంది:
“పదవి మనిషికి గొప్పతనాన్ని ఇవ్వదు; మనిషి తన ఆలోచనలతో పదవికి గొప్పతనాన్ని ఇస్తాడు.”
అత్యున్నత పదవులు చేపట్టినప్పటికీ ఆయనలో అహంకారం కనిపించలేదు. జ్ఞానం పెరిగే కొద్దీ వినయం పెరగాలని ఆయన జీవితం సూచిస్తుంది.
ఆయనకు విద్య అంటే ఉద్యోగం పొందడానికి ఉపయోగపడే సాధనం మాత్రమే కాదు.
విద్య = జ్ఞానం + ఆలోచన + నైతికత + మానవత్వం.
రాధాకృష్ణన్ రచనలు
డాక్టర్ రాధాకృష్ణన్ గొప్ప రచయిత కూడా. భారతీయ తత్వశాస్త్రాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో ఆయన రచనలు విశేష పాత్ర పోషించాయి.
ఆయన ప్రముఖ రచనలు:
- Indian Philosophy – Volume I
- Indian Philosophy – Volume II
- The Philosophy of Rabindranath Tagore
- The Reign of Religion in Contemporary Philosophy
- The Hindu View of Life
- An Idealist View of Life
- Eastern Religions and Western Thought
- East and West in Religion
- The Principal Upanishads
- Recovery of Faith
- Religion and Society
- Gautama the Buddha
- The Bhagavadgita
- The Dhammapada
- Eastern and Western Philosophy
ఈ రచనల్లో భారతీయ తత్వం, హిందూ తత్వం, ఉపనిషత్తులు, భగవద్గీత, మతం, నైతికత, మానవ జీవితం, తూర్పు–పడమర తాత్విక సంబంధాలు వంటి అంశాలను ఆయన విశ్లేషించారు.
భారతీయ తత్వాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం
రాధాకృష్ణన్ చేసిన అత్యంత గొప్ప కృషిలో ఒకటి భారతీయ తత్వశాస్త్రాన్ని అంతర్జాతీయ మేధో ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడం.
ఆ కాలంలో భారతీయ తత్వాన్ని పాశ్చాత్య ప్రపంచంలోని కొంతమంది కేవలం మతపరమైన విశ్వాసాలుగా మాత్రమే చూసేవారు.
రాధాకృష్ణన్ భారతీయ తత్వ సంప్రదాయంలోని తర్కం, ఆత్మపరిశీలన, నైతికత, మానవతా దృక్పథం వంటి అంశాలను వివరించారు.
ఆయన రచనలు భారతీయ తత్వాన్ని ప్రపంచ విశ్వవిద్యాలయాల్లో చర్చించడానికి దోహదపడ్డాయి.
రాధాకృష్ణన్ విద్యా తత్వం
రాధాకృష్ణన్ దృష్టిలో విద్య యొక్క అంతిమ లక్ష్యం కేవలం పరీక్షల్లో మంచి మార్కులు సాధించడం కాదు.
విద్య మనిషిని సంపూర్ణ వ్యక్తిగా తీర్చిదిద్దాలి.
విద్యార్థిలో:
- ఆలోచనా శక్తి
- విచక్షణ
- నైతిక విలువలు
- సృజనాత్మకత
- మానవత్వం
- ప్రజాస్వామిక దృక్పథం
- సహనం
- సామాజిక బాధ్యత
వంటి లక్షణాలు అభివృద్ధి చెందాలి.
అందువల్ల నేటి విద్యా వ్యవస్థలో కూడా రాధాకృష్ణన్ ఆలోచనలకు ఎంతో ప్రాసంగికత ఉంది.
ప్రసిద్ధ సూక్తులు – రాధాకృష్ణన్ ఆలోచనా స్ఫూర్తి
రాధాకృష్ణన్కు ఆపాదించబడే ప్రసిద్ధ సూక్తుల్లో కొన్ని:
“Teachers should be the best minds in the country.”
అర్థం:
“ఉపాధ్యాయులు దేశంలో అత్యుత్తమ మేధస్సు కలిగినవారై ఉండాలి.”
ఈ మాట ఉపాధ్యాయుడి బాధ్యతను స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది.
ఉపాధ్యాయుడు నిరంతరం నేర్చుకునే వ్యక్తి కావాలి. ప్రపంచం మారుతున్నప్పుడు ఉపాధ్యాయుడు కూడా తన జ్ఞానాన్ని, బోధనా పద్ధతులను నవీకరించుకోవాలి.
“The end-product of education should be a free creative man, who can battle against historical circumstances and adversities of nature.”
భావం:
విద్య యొక్క అంతిమ ఫలితం స్వేచ్ఛగా ఆలోచించగల, సృజనాత్మకంగా వ్యవహరించగల, జీవితంలోని ప్రతికూల పరిస్థితులను ఎదుర్కోగల మనిషిని తయారు చేయడం.
ఈ భావన నేటి విద్యకు అత్యంత అవసరం.
“Knowledge gives us power, love gives us fullness.”
భావం:
జ్ఞానం మనకు శక్తిని ఇస్తుంది; ప్రేమ మన జీవితాన్ని సంపూర్ణం చేస్తుంది.
విద్యార్థి జ్ఞానవంతుడిగా ఎదగడం ఎంత ముఖ్యమో, మానవత్వంతో ఉండటం కూడా అంతే ముఖ్యమని ఈ భావన తెలియజేస్తుంది.
“విద్య”కు రాధాకృష్ణన్ దృష్టిలో నిర్వచనం
రాధాకృష్ణన్ విద్యను కేవలం సమాచారాన్ని అందించే ప్రక్రియగా చూడలేదు.
ఆయన ఆలోచనల ఆధారంగా విద్యను ఇలా నిర్వచించవచ్చు:
“మనిషిలోని మేధో, నైతిక, ఆధ్యాత్మిక, సృజనాత్మక శక్తులను వెలికితీసి, అతన్ని బాధ్యతాయుతమైన మానవుడిగా తీర్చిదిద్దే ప్రక్రియే విద్య.”
అంటే విద్యార్థి పుస్తకాన్ని చదవడమే విద్య కాదు.
పుస్తకాన్ని చదివి ఆలోచించడం విద్య.
ఆలోచించి ప్రశ్నించడం విద్య.
ప్రశ్నించి సత్యాన్ని అన్వేషించడం విద్య.
సత్యాన్ని తెలుసుకుని జీవితంలో ఆచరించడం విద్య.
“ఉపాధ్యాయుడు”కు నిర్వచనం
రాధాకృష్ణన్ జీవితం ఆధారంగా ఉపాధ్యాయుడిని ఇలా నిర్వచించవచ్చు:
“విద్యార్థికి జ్ఞానాన్ని అందించడమే కాకుండా, అతనిలో ఆలోచనా శక్తిని, విలువలను, సృజనాత్మకతను, మానవత్వాన్ని మేల్కొలిపే వ్యక్తి ఉపాధ్యాయుడు.”
అందుకే మంచి ఉపాధ్యాయుడు ఒక బోధకుడు మాత్రమే కాదు—మార్గదర్శి, తత్వవేత్త, ప్రేరణదాత, వ్యక్తిత్వ నిర్మాత.
విద్యార్థులు రాధాకృష్ణన్ నుంచి ఏమి నేర్చుకోవాలి?
ఇది ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం సందర్భంగా ప్రతి విద్యార్థి ఆలోచించాల్సిన ప్రధాన ప్రశ్న.
రాధాకృష్ణన్ జీవితాన్ని చదివి కేవలం ఆయన పదవులను తెలుసుకోవడం సరిపోదు.
ఆయన నుంచి మనం ఏమి నేర్చుకోవాలి?
1. చదువుపై ప్రేమ
రాధాకృష్ణన్ జీవితంలో మొదటి స్ఫూర్తి చదువుపై ఆసక్తి.
పరిమిత అవకాశాల మధ్య కూడా ఆయన ఉన్నత విద్యను అభ్యసించారు.
విద్యార్థులు కూడా “నాకు సౌకర్యాలు లేవు” అనే కారణం కంటే, “నాకు ఉన్న అవకాశాలను ఎలా ఉపయోగించుకోవాలి?” అని ఆలోచించాలి.
2. జీవితాంతం నేర్చుకోవాలి
విద్య ఒక నిర్దిష్ట వయస్సుతో ముగిసిపోదు.
రాధాకృష్ణన్ గొప్ప ప్రొఫెసర్ అయిన తరువాత కూడా చదువుతూనే ఉన్నారు. ప్రపంచ తత్వశాస్త్రాన్ని అధ్యయనం చేశారు.
అందువల్ల విద్యార్థి గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం:
“పరీక్ష పూర్తయితే చదువు పూర్తయినట్లు కాదు.”
జీవితం మొత్తం నేర్చుకునే ప్రక్రియే.
3. ప్రశ్నించే ధైర్యం
నిజమైన విద్యార్థి కేవలం వినేవాడు కాదు.
“ఎందుకు?”
“ఎలా?”
“ఇలా కాకుండా మరో విధంగా సాధ్యమా?”
అని ప్రశ్నించేవాడు.
ప్రశ్నించడం అజ్ఞానానికి గుర్తు కాదు.
ప్రశ్నించడం జ్ఞానాన్వేషణకు మొదటి మెట్టు.
4. విమర్శనాత్మక ఆలోచన
సమాజంలో వినిపించే ప్రతి విషయాన్ని ఆలోచించకుండా నమ్మడం విద్య కాదు.
సమాచారాన్ని పరిశీలించడం, ఆధారాలను చూడడం, తర్కించడం, సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం అవసరం.
నేటి డిజిటల్ యుగంలో, ముఖ్యంగా AI మరియు సోషల్ మీడియా కాలంలో, ఈ లక్షణం విద్యార్థులకు మరింత అవసరం.
5. భారతీయ సంస్కృతిపై అవగాహన
రాధాకృష్ణన్ భారతీయ తత్వ సంప్రదాయాన్ని ప్రపంచానికి పరిచయం చేశారు.
అదే సమయంలో పాశ్చాత్య తత్వశాస్త్రాన్ని కూడా అధ్యయనం చేశారు.
అందువల్ల విద్యార్థి:
“మన సంప్రదాయాన్ని తెలుసుకోవాలి; ప్రపంచ జ్ఞానాన్ని కూడా స్వీకరించాలి.”
అనే సమతుల్య దృక్పథాన్ని అలవర్చుకోవాలి.
6. భిన్న అభిప్రాయాలను గౌరవించడం
విద్య మనలో సహనాన్ని పెంచాలి.
మన అభిప్రాయం మాత్రమే నిజం అని భావించడం కంటే, ఇతరుల అభిప్రాయాలను వినడం, అర్థం చేసుకోవడం, అవసరమైతే మన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకోవడం కూడా జ్ఞాన లక్షణమే.
7. జ్ఞానంతో పాటు మానవత్వం
అత్యధిక మార్కులు సాధించినా మానవత్వం లేకపోతే విద్య అసంపూర్ణం.
ఒక విద్యార్థి:
మంచి మార్కులు + మంచి మనసు + మంచి ప్రవర్తన
కలిగినప్పుడే సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వాన్ని సాధిస్తాడు.
8. పదవిని కాదు – బాధ్యతను గౌరవించాలి
రాధాకృష్ణన్ దేశ అత్యున్నత పదవుల్లో పనిచేశారు.
కానీ ఆయనను చిరస్మరణీయుడిని చేసింది కేవలం రాష్ట్రపతి పదవి కాదు.
ఆయన జ్ఞానం, రచనలు, బోధన, ఆలోచనా విధానం.
అందువల్ల విద్యార్థులు పదవుల కోసం మాత్రమే కాకుండా సామర్థ్యం కోసం చదవాలి.
9. క్రమశిక్షణ
ప్రతిభకు క్రమశిక్షణ తోడైతేనే విజయం సాధ్యమవుతుంది.
రోజువారీ జీవితంలో:
- సమయపాలన
- పఠనం
- లక్ష్య నిర్ధారణ
- పనిని పూర్తి చేయడం
- బాధ్యతాయుత ప్రవర్తన
వంటి లక్షణాలను అలవర్చుకోవాలి.
10. వైఫల్యాలను ఎదుర్కోవాలి
జీవితంలో సమస్యలు తప్పవు.
కానీ సమస్యలను చూసి వెనుకడుగు వేయకూడదు.
ప్రతికూల పరిస్థితులు మనల్ని బలహీనులను చేయడానికి కాకుండా, మరింత బలమైన వ్యక్తులుగా తీర్చిదిద్దడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి.
ఈ దృక్పథం విద్యార్థి జీవితానికి ఎంతో అవసరం.
నేటి విద్యార్థికి రాధాకృష్ణన్ ఎందుకు అవసరం?
ఇది డిజిటల్ యుగం.
విద్యార్థి చేతిలో స్మార్ట్ఫోన్ ఉంది. ప్రపంచ జ్ఞానం ఒక్క క్లిక్ దూరంలో ఉంది. కృత్రిమ మేధస్సు, ఇంటర్నెట్, డిజిటల్ పుస్తకాలు, ఆన్లైన్ కోర్సులు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
కానీ సమాచారం పెరగడం = జ్ఞానం పెరగడం కాదు.
సమాచారాన్ని విశ్లేషించి, నిజానిజాలను గుర్తించి, సరైన నిర్ణయం తీసుకునే విచక్షణ అవసరం.
అందుకే రాధాకృష్ణన్ విద్యా తత్వం నేటికీ ప్రాసంగికం.
ఉపాధ్యాయుడు – విద్యార్థి సంబంధం
ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థికి కేవలం పాఠ్యాంశాన్ని బోధించే వ్యక్తి కాదు.
అతను విద్యార్థి:
- ఆలోచనలకు దిశ చూపాలి.
- సందేహాలకు సమాధానాలు వెతికేలా చేయాలి.
- ప్రతిభను గుర్తించాలి.
- తప్పులను సరిదిద్దాలి.
- ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంచాలి.
- విలువలను నేర్పాలి.
- సమాజం పట్ల బాధ్యతను కల్పించాలి.
అదే నిజమైన గురుత్వం.
సావిత్రిబాయి ఫూలేను కూడా స్మరించుకోవాలి
ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం సందర్భంగా సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ను స్మరించడంతో పాటు భారతదేశంలో విద్యా హక్కు కోసం పోరాడిన మహాత్మా జ్యోతిరావు ఫూలే, సావిత్రిబాయి ఫూలే వంటి మహనీయులను కూడా గుర్తు చేసుకోవాలి.
సావిత్రిబాయి ఫూలే బాలికల విద్య కోసం ఎన్నో సామాజిక అవరోధాలను ఎదుర్కొన్నారు. విద్య సమాజంలోని అణగారిన వర్గాలకు చేరాలని ఆమె కృషి చేశారు.
అందువల్ల భారతీయ విద్యా చరిత్రలో రెండు ముఖ్యమైన సందేశాలను మనం గుర్తించవచ్చు:
జ్ఞానాన్ని ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లిన తాత్విక ఉపాధ్యాయుడు – రాధాకృష్ణన్.
విద్యను సామాజిక సమానత్వానికి సాధనంగా మలిచిన పాఠశాల ఉద్యమకారిణి – సావిత్రిబాయి ఫూలే.
ఈ రెండు స్ఫూర్తులు నేటి విద్యకు అత్యంత అవసరం.
ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం మనకు ఇచ్చే సందేశం
ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం అంటే కేవలం పూలమాలలు, శుభాకాంక్షలు, బహుమతులు, కార్యక్రమాలు కాదు.
ఇది ఒక ఆత్మపరిశీలన దినం.
ఉపాధ్యాయుడు తనను తాను ప్రశ్నించుకోవాలి:
నేను నా విద్యార్థుల్లో ఆలోచనను పెంచుతున్నానా?
వారిలో ప్రశ్నించే ధైర్యాన్ని కల్పిస్తున్నానా?
ప్రతి విద్యార్థిని సమానంగా చూస్తున్నానా?
వారి ప్రతిభను గుర్తిస్తున్నానా?
నా జ్ఞానాన్ని నేను నిరంతరం నవీకరించుకుంటున్నానా?
అలాగే విద్యార్థి తనను తాను ప్రశ్నించుకోవాలి:
నేను నిజంగా నేర్చుకుంటున్నానా?
నేను ప్రశ్నిస్తున్నానా?
నేను చదివినదాన్ని ఆచరిస్తున్నానా?
నా జ్ఞానాన్ని సమాజానికి ఉపయోగిస్తున్నానా?
ముగింపు
సెప్టెంబర్ 5 కేవలం ఒక తేదీ కాదు.
అది గురువును గౌరవించే రోజు.
జ్ఞానాన్ని గౌరవించే రోజు.
విద్య విలువను గుర్తుచేసుకునే రోజు.
మన విద్యా ప్రయాణాన్ని పునఃపరిశీలించుకునే రోజు.
డాక్టర్ సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్ జీవితం మనకు ఒక గొప్ప సందేశాన్ని అందిస్తుంది:
చదువు మనిషిని జ్ఞానవంతుడిని చేయాలి.
జ్ఞానం మనిషిని వినయవంతుడిని చేయాలి.
వినయం మనిషిలో మానవత్వాన్ని పెంచాలి.
మానవత్వం సమాజాన్ని మెరుగుపరచాలి.
అదే విద్య యొక్క అసలైన పరమార్థం.
రాధాకృష్ణన్ ఉపాధ్యాయుడిగా ప్రారంభించి దేశ అత్యున్నత రాజ్యాంగ పదవిని అలంకరించారు. కానీ ఆయన జీవితానికి అసలైన గౌరవం పదవుల్లో లేదు. జ్ఞానాన్ని జీవితంగా మార్చుకోవడంలో ఉంది.
అందుకే నేటి విద్యార్థి ఆయన నుంచి చదువుపై ప్రేమ, నిరంతర అధ్యయనం, ప్రశ్నించే ధైర్యం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, క్రమశిక్షణ, సహనం, మానవత్వం, దేశభక్తి, సామాజిక బాధ్యత వంటి విలువలను నేర్చుకోవాలి.
ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం నాడు గురువుకు పూలు ఇవ్వడం కంటే, గురువు చెప్పిన మంచి మాటను జీవితంలో ఆచరించడం గొప్ప గురుదక్షిణ.
“గురువును గౌరవించడం అంటే ఆయన పాదాలకు నమస్కరించడం మాత్రమే కాదు; ఆయన చూపిన జ్ఞాన మార్గంలో నడవడం.”
సర్వేపల్లి రాధాకృష్ణన్కు ఘన నివాళులు.
దేశంలోని ఉపాధ్యాయులందరికీ హృదయపూర్వక ఉపాధ్యాయ దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు.
— డా. సిద్దెంకి యాదగిరి
siddenky.blogspot.com
