సమగ్ర వృత్యంతర ఉపాధ్యాయ శిక్షణ - లక్ష్యాలు

సమగ్ర వృత్యంతర ఉపాధ్యాయ శిక్షణ - లక్ష్యాలు 

బోధనాభ్యసన ప్రక్రియల నిర్వహణ – అవరోధాలు 

RTE–2009, NCF–2011, NEP–2020, NCF–2023 దృక్పథంలో బోధనాభ్యసన ప్రక్రియలు – 5 ముఖ్యాంశాలు

• విద్యార్థి కేంద్రిత బోధన: RTE–2009, NCF–2011, NEP–2020, NCF–2023 ప్రకారం బోధన విద్యార్థి అవసరాలు, అనుభవాలు, సామర్థ్యాలు, అభ్యసన ఫలితాల ఆధారంగా ఉండాలి.

• అనుభవాత్మక, సామర్థ్యాధారిత అభ్యసనం: "చేసి నేర్చుకోవడం" (Learning by Doing), సమస్యా పరిష్కారం, విమర్శనాత్మక ఆలోచన, 21వ శతాబ్దపు నైపుణ్యాల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి.

• సమ్మిళిత మరియు భిన్నీకృత బోధన: ప్రతి విద్యార్థి అభ్యసన స్థాయిని గుర్తించి, ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులతో సహా అందరికీ సమాన అవకాశాలు కల్పించే బోధనా వ్యూహాలు అమలు చేయాలి.

• నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం: కేవలం పరీక్షలకే పరిమితం కాకుండా పరిశీలన, ప్రాజెక్టులు, పోర్ట్‌ఫోలియో, స్వీయ మరియు సహవిద్యార్థి మూల్యాంకనం ద్వారా అభ్యసనాన్ని నిరంతరం అంచనా వేయాలి.

• ఉపాధ్యాయ వృత్తి నైపుణ్యాభివృద్ధి: డిజిటల్ వనరుల వినియోగం, ప్రతిబింబాత్మక బోధన (Reflective Teaching), Action Research, Professional Learning Communities (PLCs) ద్వారా ఉపాధ్యాయులు నిరంతరం తమ బోధనా సామర్థ్యాలను మెరుగుపరుచుకోవాలి.

రెమిడీయల్ టీచింగ్ (Remedial Teaching)

• పరిహార విద్య (Remedial Education) అనేది విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాలను నిర్ధారించి, వాటిని సరిదిద్దేందుకు వ్యక్తిగత లేదా చిన్న బృందాల స్థాయిలో అందించే ప్రత్యేక బోధనా ప్రక్రియ.

• రెమిడీయల్ టీచింగ్ ప్రధాన ఉద్దేశ్యం విద్యార్థులు కనీస అభ్యసన ఫలితాలు (Learning Outcomes) సాధించేలా చేయడం, పఠన–లేఖన–గణన నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం.

• రెమిడీయల్ టీచింగ్ ప్రధాన రకాలు: వ్యక్తిగత బోధన (Individual Remediation), చిన్న బృందాల బోధన (Small Group Remediation), సహచర బోధన (Peer Tutoring), ICT/డిజిటల్ ఆధారిత బోధన (Technology-assisted Remediation), నైపుణ్య-నిర్దిష్ట బోధన (Skill-based Remediation).

• సమర్థవంతమైన రెమిడీయల్ టీచింగ్ దశలు: నిర్ధారణ పరీక్ష (Diagnostic Assessment) → ప్రణాళిక రూపొందించడం → తగిన TLM వినియోగం → ప్రత్యేక బోధన → నిరంతర సాధన → మూల్యాంకనం మరియు అభిప్రాయం (Feedback).

• NEP–2020, NCF–2023 దృక్పథంలో రెమిడీయల్ టీచింగ్ ప్రతి విద్యార్థి తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందేలా చేసే సామర్థ్యాధారిత (Competency-based), సమ్మిళిత (Inclusive), అభ్యసన ఫలితాల (Learning Outcomes) ఆధారిత బోధనా వ్యూహంగా గుర్తించబడింది.

అభ్యాస పుస్తకం – వినియోగం :

అభ్యాస పుస్తకాల లక్ష్యం: విద్యార్థుల అభ్యసన లోటును తగ్గించి, భాషా నైపుణ్యాలు, అభ్యసన ఫలితాలు (Learning Outcomes), స్వీయ అభ్యాసం, ఆలోచన, విశ్లేషణ, సృజనాత్మకతను అభివృద్ధి చేయడం.

• నిర్మాణం: ప్రతి పాఠానికి అవగాహన–ప్రతిస్పందన, స్వీయరచన, సృజనాత్మకత/ప్రశంస, భాషాంశాలు వంటి అభ్యాస పత్రాలతో పాటు ఒక పునఃశ్చరణ అభ్యాస పత్రం రూపొందించబడింది.

• వినియోగ విధానం: పాఠం బోధనతో పాటు ప్రతిరోజూ అవసరానికి అనుగుణంగా ఒక అభ్యాస పత్రాన్ని చేయించి, చర్చలు, సూచనలు, ఇంటిపని ద్వారా విద్యార్థుల స్వీయ సాధనకు అవకాశం కల్పించాలి.

• ఉపాధ్యాయుని పాత్ర: విద్యార్థుల అభ్యాస స్థాయిని నిరంతరం పరిశీలించి, వ్యక్తిగత మార్గదర్శకత్వం అందిస్తూ, జంట/సమూహ అభ్యసనం, తగిన బోధనా వ్యూహాలు, స్థానిక వనరులు, అవసరమైన TLMలను ఉపయోగించాలి.

• ఫలితాలు: అభ్యాస పుస్తకాల ద్వారా నిరంతర సాధన అలవడి, భాషపై పట్టు, ఆత్మవిశ్వాసం, సామర్థ్యాధారిత అభ్యసనం పెరుగడంతో పాటు వెనుకబడిన విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాల నివారణకు సమర్థవంతంగా దోహదపడుతుంది.

సామర్థ్యాల సాధన – అభ్యసనాభివృద్ధి : 

• సామర్థ్యాల సాధన లక్ష్యం: భాషా బోధన ద్వారా విద్యార్థుల్లో వినడం–మాట్లాడడం, చదవడం–అవగాహన, స్వీయరచన, సృజనాత్మకత, పదజాలం, వ్యాకరణం వంటి ప్రధాన భాషా సామర్థ్యాలను పెంపొందించి అభ్యసన ఫలితాలు సాధించడం.

• ప్రధాన భాషా సామర్థ్యాలు: (1) వినడం–మాట్లాడడం, (2) ధారాళంగా చదివి అర్థం చేసుకొని ప్రతిస్పందించడం, (3) స్వీయరచన, (4) సృజనాత్మక వ్యక్తీకరణ, (5) పదజాలం–వ్యాకరణ వినియోగం ద్వారా భాషా ప్రావీణ్యం పెంపొందించడం.

• అభ్యసనాభివృద్ధి కార్యక్రమం: తరగతి స్థాయి అభ్యసన ఫలితాలు సాధించలేని విద్యార్థులకు చదవడం, అవగాహన, లిఖిత వ్యక్తీకరణ వంటి మౌలిక సామర్థ్యాలను బలోపేతం చేసే ముందస్తు సంసిద్ధత కార్యక్రమం.

• అమలు విధానం: ప్రారంభ, మధ్యంతర, అంత్య పరీక్షల ద్వారా విద్యార్థుల స్థాయిని గుర్తించి, ప్రత్యేక పీరియడ్లు, కార్యకలాపాలు, నిరంతర సాధన, వ్యక్తిగత మార్గదర్శకత్వంతో మౌలిక నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడం.

• ఆశించిన ఫలితం: మౌలిక సామర్థ్యాలు బలపడినప్పుడు మాత్రమే విద్యార్థులు తరగతి స్థాయి అభ్యసన ఫలితాలు, భాషా సామర్థ్యాలు సాధించి ఆత్మవిశ్వాసంతో సృజనాత్మకంగా భాషను వివిధ సందర్భాల్లో సమర్థవంతంగా వినియోగించగలుగుతారు.

  ICT భాషా బోధనలో సాంకేతిక వనరుల వినియోగం

  • సాంకేతిక వనరుల వినియోగం ద్వారా భాషా బోధనను విద్యార్థి కేంద్రితంగా, ఆసక్తికరంగా, అనుభవాత్మకంగా తీర్చిదిద్దుతూ వినడం, మాట్లాడడం, చదవడం, రాయడం (LSRW) నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయవచ్చు.

  • IFP, DIKSHA, QR కోడ్‌లు, ఈ-పుస్తకాలు, వీడియోలు, Google Classroom, Quizizz, AI సాధనాలు వంటి డిజిటల్ వనరులు బోధనను మరింత ప్రభావవంతంగా, సృజనాత్మకంగా మార్చుతాయి.

  • NEP–2020, NCF–2023 సూచించిన సామర్థ్యాధారిత, అనుభవాత్మక, సమ్మిళిత విద్య అమలులో సాంకేతిక వనరులు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.

  • తక్షణ మూల్యాంకనం, స్వయం అభ్యసనం, వ్యక్తిగత ఫీడ్‌బ్యాక్, డిజిటల్ కంటెంట్ వినియోగం ద్వారా విద్యార్థుల అభ్యసన నాణ్యతను మెరుగుపరచవచ్చు.

  • సాంకేతికత ఉపాధ్యాయునికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు సహాయక సాధనం మాత్రమే. ప్రణాళికాబద్ధంగా, పాఠ్య లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా వినియోగించినప్పుడే ఉత్తమ అభ్యసన ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయి

  • పఠనావగాహన వ్యూహాలు 

  • ధారాళ పఠనానికి ప్రాధాన్యం: విద్యార్థులు సరైన ఉచ్చారణ, వేగం, భావవ్యక్తీకరణతో చదవడం అలవర్చేందుకు వ్యక్తిగత, జంట, గుంపు, పాత్రధారణ పఠన వ్యూహాలను అమలు చేయాలి.

  • • అవగాహనాభివృద్ధి: పూర్వజ్ఞానాన్ని చైతన్యపరచడం, శీర్షిక–చిత్రాల ఆధారంగా ఊహించడం, ప్రశ్నించుకుంటూ చదవడం, ముఖ్యాంశాలను గుర్తించి సంక్షిప్తీకరించడం ద్వారా పఠనావగాహన పెంపొందించాలి.

    • విద్యార్థి కేంద్రిత బోధన: చదవడంలో వెనుకబడిన విద్యార్థులకు అక్షరాల నుంచి పదాలు, పదాల నుంచి వాక్యాల వరకు దశలవారీగా ప్రత్యేక శిక్షణ అందించాలి.

    • గ్రంథాలయ, స్థానిక వనరుల వినియోగం: కథలు, పత్రికా కథనాలు, జానపద సాహిత్యం, సమకాలీన రచనలను చదివించడం ద్వారా ఆసక్తి, అవగాహన, విమర్శనాత్మక ఆలోచనను పెంపొందించాలి.

    • నిరంతర మూల్యాంకనం: మౌఖిక, లిఖిత ప్రశ్నలు, పునఃపఠనం, చర్చలు, స్వీయ ప్రతిస్పందనల ద్వారా విద్యార్థుల పఠనావగాహనను నిరంతరం అంచనా వేసి మెరుగుపరచాలి.

  • పాఠశాల గ్రంథాలయ నిర్వహణ 

    • పఠన సంస్కృతి వికాసం: గ్రంథాలయం విద్యార్థుల్లో పుస్తక పఠన అలవాటును పెంపొందించి, భాషా నైపుణ్యాలు, పదసంపద, సాహిత్యాభిరుచిని అభివృద్ధి చేస్తుంది.

    • బాలస్నేహపూర్వక గ్రంథాలయం: విద్యార్థుల వయస్సు, పఠన స్థాయికి అనుగుణంగా కథలు, జీవిత చరిత్రలు, విజ్ఞాన పుస్తకాలను అందుబాటులో ఉంచి ఆకర్షణీయమైన పఠన వాతావరణం కల్పించాలి.

    • నిర్ధారిత గ్రంథాలయ పీరియడ్: ప్రతి తరగతికి వారానికి కనీసం ఒక గ్రంథాలయ పీరియడ్ కేటాయించి, పఠనం, పుస్తక సమీక్ష, కథా వివరణ వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహించాలి.

    • సమిష్టి భాగస్వామ్యం: ప్రధానోపాధ్యాయులు, భాషా ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, సమాజం కలిసి గ్రంథాలయ వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించి, ఇంటి పఠన సంస్కృతిని కూడా పెంపొందించాలి.

    • సమర్థవంతమైన నిర్వహణ: పుస్తకాల వర్గీకరణ, నమోదు, జారీ–తిరిగి స్వీకరణ, పరిశుభ్రత, కొత్త పుస్తకాల సమీకరణతో పాటు విద్యార్థుల పఠన పురోగతిని నిరంతరం పర్యవేక్షించాలి.

    • పాఠశాల సముదాయ సమావేశాలు – బలోపేతం 

    • వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి: ఉపాధ్యాయుల బోధనా నైపుణ్యాలు, అనుభవాల పంచుకోవడం, ఉత్తమ బోధనా పద్ధతుల పరస్పర మార్పిడికి పాఠశాల సముదాయ సమావేశాలు సమర్థవంతమైన వేదికగా పనిచేస్తాయి.

    • వనరుల భాగస్వామ్యం: పాఠశాలల మధ్య గ్రంథాలయాలు, ప్రయోగశాలలు, ICT వనరులు, బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) వంటి వనరులను పంచుకొని విద్యా నాణ్యతను మెరుగుపరుస్తాయి.

    • NEP–2020 & NCF–2023 అమలు: జాతీయ విద్యా విధానం–2020, జాతీయ పాఠ్యప్రణాళికా చట్రం–2023 ప్రకారం సహకార అభ్యసనం, డిజిటల్ బోధన, సమగ్ర మూల్యాంకనం, వినూత్న బోధనా విధానాల అమలుకు దోహదపడతాయి.

    • విద్యార్థుల అభ్యసనాభివృద్ధి: అభ్యసన స్థాయుల విశ్లేషణ, వెనుకబడిన విద్యార్థులకు ప్రత్యేక కార్యాచరణ, మాదిరి పాఠాలు, ప్రశ్నపత్రాల రూపకల్పన, ఉత్తమ ఆచరణల పంచుకోవడం ద్వారా అభ్యసన ఫలితాలను మెరుగుపరుస్తాయి.

    • సమన్వయం & పర్యవేక్షణ: సంవత్సరానికి ఆరు సమావేశాలను ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్వహిస్తూ, ప్రధానోపాధ్యాయులు, విషయ నిపుణులు, MEO మరియు విద్యాశాఖ అధికారులు సమన్వయంతో పర్యవేక్షించి నాణ్యమైన విద్య సాధనకు కృషి చేస్తారు.

    • బొమ్మల ఆధారిత విద్యాబోధన (Toy-Based Education) & "10 No-Bag Days" 

    • అనుభవాత్మక అభ్యసనం: NEP–2020, NCF–2023 ప్రకారం 10 No-Bag Days ద్వారా విద్యార్థులు పుస్తకాలకే పరిమితం కాకుండా బొమ్మలు, ఆటలు, కార్యాచరణలు, స్థానిక వనరులు, సమాజ అనుభవాల ద్వారా నేర్చుకునే అవకాశాలు కల్పించాలి.

    • బొమ్మల ఆధారిత భాషాబోధన: కథ చెప్పడం, పాత్రధారణ, బొమ్మలతో సంభాషణలు, పదకేళి, చిత్రాల ఆధారంగా కథలు–వ్యాసాలు రాయించడం ద్వారా వినడం, మాట్లాడడం, చదవడం, రాయడం నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయాలి.

    • తెలుగు భాషోపాధ్యాయుని పాత్ర: భాషను జీవనానుభవాలతో అనుసంధానిస్తూ స్థానిక సంస్కృతి, జానపదం, యాసా పదాలు, పరిశీలన, స్వీయరచన, సృజనాత్మక వ్యక్తీకరణకు అవకాశాలు కల్పించే Facilitator మరియు Learning Designerగా వ్యవహరించాలి.

    • జీవన నైపుణ్యాల వికాసం: గ్రామ సందర్శనలు, వృత్తి నిపుణులతో సంభాషణలు, కళా–సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, బృందపని, సమస్య పరిష్కారం, నాయకత్వం వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా విద్యార్థుల్లో జీవన నైపుణ్యాలు, సామాజిక బాధ్యత పెంపొందించాలి.

    • సమగ్ర మూల్యాంకనం: మార్కుల ఆధారిత పరీక్షలకు బదులుగా పాల్గొనడం, సృజనాత్మకత, పరిశీలన, సహకారం, మౌఖిక వ్యక్తీకరణ, ప్రతిబింబాత్మక రచన (Reflective Writing), పోర్ట్‌ఫోలియో వంటి అంశాల ఆధారంగా విద్యార్థుల అభ్యసనాన్ని మూల్యాంకనం చేయాలి.

    • బడి పిల్లల భద్రత 

    • సురక్షిత పాఠశాల వాతావరణం: భౌతిక, వ్యక్తిగత, భావోద్వేగ, సామాజిక, సైబర్ భద్రతను కల్పించడం ద్వారా విద్యార్థుల అభ్యసనానికి అనుకూలమైన వాతావరణాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి.

    • పిల్లల రక్షణపై అవగాహన: Safe Touch, Unsafe Touch, Confusing Touch, POCSO చట్టం, సైబర్ నేరాలు, మాదకద్రవ్యాల ప్రమాదాలపై విద్యార్థులకు నిరంతరం అవగాహన కల్పించాలి.

    • ఉపాధ్యాయులు–తల్లిదండ్రుల భాగస్వామ్యం: పిల్లల భద్రత కోసం ప్రధానోపాధ్యాయులు, ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, పాఠశాల నిర్వహణ కమిటీలు, స్థానిక సమాజం సమన్వయంతో పనిచేయాలి.

    • భావోద్వేగ, సామాజిక రక్షణ: బెదిరింపులు (Bullying), వివక్ష, మానసిక వేధింపులు, పరీక్షల ఒత్తిడి వంటి సమస్యలను గుర్తించి కౌన్సిలింగ్, మార్గదర్శకత్వం ద్వారా పరిష్కరించాలి.

    • సైబర్ భద్రతా నైపుణ్యాలు: బలమైన పాస్‌వర్డ్‌లు, వ్యక్తిగత సమాచార గోప్యత, అనుమానాస్పద లింకులను నివారించడం, బాధ్యతాయుతమైన సోషల్ మీడియా వినియోగంపై విద్యార్థులకు శిక్షణ ఇవ్వాలి.

    • సమ్మిళిత విద్య 

    • సమ్మిళిత విద్య ప్రతి విద్యార్థికి సమాన అవకాశాలు కల్పించే హక్కు ఆధారిత విద్యా విధానం.
    • RPwD Act–2016, NEP–2020, సమగ్ర శిక్ష మార్గదర్శకాల ప్రకారం ప్రత్యేక అవసరాలు గల విద్యార్థులకు నాణ్యమైన విద్య అందించాలి.
    • UDL, IEP, Assistive Technology వంటి విధానాల ద్వారా విద్యార్థుల అవసరాలకు అనుగుణంగా బోధన, మూల్యాంకనం నిర్వహించాలి.
    • ఉపాధ్యాయులు, తల్లిదండ్రులు, ప్రత్యేక విద్యావేత్తలు, పాఠశాల నిర్వహణ పరస్పర సమన్వయంతో విద్యార్థి అభివృద్ధికి సహకరించాలి.
    • సానుకూల తరగతి గది వాతావరణం, పీర్-బడ్డీ వ్యవస్థ, వివక్ష రహిత బోధన ద్వారా ప్రతి విద్యార్థి పూర్తి సామర్థ్యాన్ని అభివృద్ధి చేసుకునే అవకాశం కల్పించాలి.

    సమగ్ర ప్రగతి పత్రం (HPC) 

    • సమగ్ర మూల్యాంకనం: విద్యార్థి మార్కులతో పాటు జ్ఞానం, నైపుణ్యాలు, విలువలు, సృజనాత్మకత, సామాజిక-భావోద్వేగ వికాసాన్ని సమగ్రంగా అంచనా వేస్తుంది.
    • బహుముఖ మూల్యాంకనం: ఉపాధ్యాయులు, విద్యార్థి (Self Assessment), సహ విద్యార్థులు (Peer Assessment), తల్లిదండ్రులు కలిసి విద్యార్థి అభివృద్ధిని సమీక్షిస్తారు.
    • NEP-2020 అమలు: 5+3+3+4 విద్యా నిర్మాణానికి అనుగుణంగా నిరంతర సమగ్ర మూల్యాంకనం (CCE) విధానాన్ని బలోపేతం చేస్తుంది.
    • సమగ్ర అభివృద్ధిపై దృష్టి: అకడమిక్ ప్రగతితో పాటు ఆరోగ్యం, హాజరు, సహపాఠ్య కార్యక్రమాలు, జీవన నైపుణ్యాలు, నాయకత్వ లక్షణాలను కూడా నమోదు చేస్తుంది.
    • తెలంగాణ అమలు: NCERT–PARAKH రూపొందించిన 56 పేజీల నమూనాను తెలంగాణ ప్రభుత్వం పాఠశాలల అవసరాలకు అనుగుణంగా 8 పేజీల సమగ్ర ప్రగతి పత్రంగా అమలు చేస్తోంది.

    .

    స్వీయ రచన 

    • స్వీయ వ్యక్తీకరణ: విద్యార్థులు తమ అనుభవాలు, ఆలోచనలు, భావాలను స్వతంత్రంగా, దోషరహితంగా వ్యక్తీకరించే ప్రక్రియే స్వీయ రచన.
    • భాషా నైపుణ్యాల వికాసం: పదజాలం, వాక్య నిర్మాణం, పేరా రచన, భావవ్యక్తీకరణ, సృజనాత్మక ఆలోచనలను అభివృద్ధి చేస్తుంది.
    • నిరంతర సాధన అవసరం: ధ్వని–అక్షర గుర్తింపు, పద నిర్మాణం, వాక్య నిర్మాణం, కథా రచన, మైండ్ మ్యాపింగ్ వంటి కార్యకలాపాల ద్వారా స్వీయ రచన మెరుగుపడుతుంది.
    • తరగతి గది వ్యూహాలు: చర్చ, మైండ్ మ్యాపింగ్, నమూనా వాక్యాలు, ఎడిటింగ్, పునర్రచన, ఇంటి పనుల ద్వారా విద్యార్థుల్లో రచనా సామర్థ్యాన్ని పెంపొందించాలి.
    • పరీక్షల్లో ప్రయోజనం: స్వీయ రచనపై పట్టు సాధించిన విద్యార్థులు ప్రశ్న స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకొని, క్రమబద్ధమైన, సమగ్ర సమాధానాలు రాసి మెరుగైన మార్కులు సాధించగలుగుతారు. 

రెమిడీయల్ టీచింగ్ (Remedial Teaching)

అభ్యసన లోపాల నివారణకు సమర్థవంతమైన బోధనా వ్యూహం

ప్రతి తరగతి గదిలోని విద్యార్థులందరూ ఒకే స్థాయిలో నేర్చుకోరు. కొందరు విద్యార్థులు బోధించిన అంశాలను వెంటనే అర్థం చేసుకొని నేర్చుకుంటే, మరికొందరు వివిధ కారణాల వల్ల అభ్యసనంలో వెనుకబడతారు. పూర్వజ్ఞానం లోపించడం, పఠన-లేఖన నైపుణ్యాల కొరత, భాషా సమస్యలు, కుటుంబ పరిస్థితులు, ఆరోగ్య సమస్యలు, పాఠశాలకు సక్రమంగా హాజరు కాకపోవడం వంటి అనేక కారణాల వల్ల అభ్యసన లోపాలు ఏర్పడతాయి. ఇటువంటి విద్యార్థులను తిరిగి అభ్యసన ప్రధాన స్రవంతిలోకి తీసుకురావడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన బోధనా విధానమే రెమిడీయల్ టీచింగ్ (Remedial Teaching).

రెమిడీయల్ టీచింగ్ అనేది విద్యార్థుల అభ్యసనలో ఉన్న లోపాలను గుర్తించి, వాటిని సరిదిద్దేందుకు రూపొందించిన ప్రత్యేక బోధనా కార్యక్రమం. ఇది విద్యార్థుల్లో కనీస అభ్యసన సామర్థ్యాలను పెంపొందించడమే కాకుండా, ఆయా తరగతికి నిర్దేశించిన అభ్యసన ఫలితాలు (Learning Outcomes) సాధించేలా చేస్తుంది.

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్ – నిర్వచనం

విద్యార్థులలోని అభ్యసన లోపాలు, బలహీనతలను గుర్తించి, వాటిని సరిదిద్దేందుకు వ్యక్తిగత లేదా చిన్న సమూహాల స్థాయిలో ప్రణాళికాబద్ధంగా నిర్వహించే ప్రత్యేక బోధనా ప్రక్రియను రెమిడీయల్ టీచింగ్ అంటారు.

ఇది సాధారణ బోధనకు ప్రత్యామ్నాయం కాదు; సాధారణ బోధనకు అనుబంధంగా నిర్వహించే సహాయక బోధనా కార్యక్రమం.

---

ఆలోచించి – చర్చించండి

1. రెమిడీయల్ టీచింగ్ అంటే ఏమిటి?

2. రెమిడీయల్ టీచింగ్ ఎందుకు అవసరం?

3. విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాలను ఎలా గుర్తించాలి?

4. రెమిడీయల్ టీచింగ్‌లో అనుసరించవలసిన వ్యూహాలు ఏమిటి?

5. రెమిడీయల్ టీచింగ్‌లో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర ఏమిటి?

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్ అవసరం

ప్రతి విద్యార్థి అభ్యసన సామర్థ్యం ఒకే విధంగా ఉండదు. ఒకే బోధనా పద్ధతి అందరికీ సమానంగా ఉపయోగపడదు. అందువల్ల విద్యార్థుల వ్యక్తిగత అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని ప్రత్యేక బోధన అవసరమవుతుంది.

రెమిడీయల్ టీచింగ్ అవసరమయ్యే ప్రధాన కారణాలు:

• అభ్యసన లోపాలను గుర్తించడం.

• కనీస అభ్యసన స్థాయిలు సాధించేలా చేయడం.

• చదవడం, రాయడం, మాట్లాడడం, గణించడం వంటి ప్రాథమిక నైపుణ్యాలను అభివృద్ధి చేయడం.

• విద్యార్థుల్లో ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం.

• పాఠశాల మానివేతను నివారించడం.

• విద్యార్థులను తరగతి స్థాయి అభ్యసన ఫలితాలకు చేర్చడం.

• సమగ్ర, సమాన విద్యను అందించడం.

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్ లక్ష్యాలు

• విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాలను గుర్తించడం.

• కనీస అభ్యసన స్థాయిలను సాధించేలా చేయడం.

• అభ్యసన ఫలితాల సాధనకు దోహదపడడం.

• విద్యార్థుల వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణంగా బోధన అందించడం.

• విద్యార్థుల్లో అభ్యసన ఆసక్తిని పెంపొందించడం.

• ఆత్మవిశ్వాసాన్ని పెంపొందించడం.

• తరగతి స్థాయి సామర్థ్యాలను సాధించేలా చేయడం.

• ప్రతి విద్యార్థి పురోగతిని నిరంతరం పరిశీలించడం.

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్ వ్యూహాలు

1. అభ్యసన స్థాయి నిర్ధారణ (Diagnostic Assessment)

రెమిడీయల్ టీచింగ్ ప్రారంభించే ముందు విద్యార్థులు ఏ అంశాల్లో వెనుకబడుతున్నారో గుర్తించాలి.

దీనికోసం—

• మౌఖిక పరీక్షలు

• లిఖిత పరీక్షలు

• పరిశీలన

• తరగతి గది కార్యకలాపాలు

• వర్క్‌షీట్లు

• పఠన పరీక్షలు

ద్వారా విద్యార్థుల అభ్యసన స్థాయిని అంచనా వేయాలి.

---

2. ప్రణాళిక రూపొందించడం

గుర్తించిన లోపాల ఆధారంగా ప్రత్యేక కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలి.

విద్యార్థులను మూడు స్థాయిలుగా విభజించవచ్చు.

• అధిక సామర్థ్యం గల విద్యార్థులు

• మధ్యస్థాయి విద్యార్థులు

• అభ్యసనంలో వెనుకబడిన విద్యార్థులు

ప్రతి వర్గానికి వేర్వేరు బోధనా వ్యూహాలను రూపొందించాలి.

---

3. బోధనాభ్యసన సామగ్రి (TLM) తయారీ

విద్యార్థుల అవసరాలకు అనుగుణంగా సరళమైన, ఆకర్షణీయమైన బోధనోపకరణాలను తయారు చేయాలి.

ఉదాహరణలు:

• వర్ణమాల చార్టులు

• గుణింతాల పట్టికలు

• ఒత్తుల కార్డులు

• పదాల కార్డులు

• చిత్రాలు

• ఫ్లాష్ కార్డులు

• కథా చిత్రాలు

• పదబంధాల చార్టులు

• భాషా ఆటలు

• డిజిటల్ వీడియోలు

• ఆడియో వనరులు

---

4. ప్రత్యేక బోధన నిర్వహించడం

విద్యార్థులను చిన్న చిన్న బృందాలుగా విభజించి ప్రత్యేక బోధన అందించాలి.

బోధనలో—

• సరళమైన భాషను ఉపయోగించాలి.

• చిన్న చిన్న దశలలో బోధించాలి.

• ఎక్కువ ఉదాహరణలు ఇవ్వాలి.

• ఆటల ద్వారా నేర్పించాలి.

• కథల ద్వారా భావనలను వివరించాలి.

• తోటి విద్యార్థుల సహకారాన్ని ఉపయోగించాలి.

• పునరావృత సాధన చేయించాలి.

భాషా బోధనలో:

• ధ్వని గుర్తింపు

• అక్షర గుర్తింపు

• గుణింతాలు

• ఒత్తులు

• పద నిర్మాణం

• వాక్య నిర్మాణం

• పఠనం

• భావగ్రహణం

• రచన

వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక సాధన కల్పించాలి.

---

5. నిరంతర సాధన

ఒకసారి బోధించడం మాత్రమే సరిపోదు.

• ప్రతిరోజూ సాధన

• వర్క్‌షీట్లు

• ఇంటి పనులు

• పఠనాభ్యాసం

• పదసంపద అభివృద్ధి

• జంటగా అభ్యసనం

• సమూహ కృత్యాలు

ద్వారా అభ్యసనాన్ని బలోపేతం చేయాలి.

---

6. నిరంతర మూల్యాంకనం

రెమిడీయల్ టీచింగ్ అనంతరం విద్యార్థుల పురోగతిని నిరంతరం అంచనా వేయాలి.

దీనికోసం—

• చిన్న పరీక్షలు

• మౌఖిక ప్రశ్నలు

• పరిశీలన

• పనితీరు ఆధారిత మూల్యాంకనం

• ప్రాజెక్టులు

• కృత్యాలు

వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించాలి.

పురోగతి కనిపించనట్లయితే మరింత ప్రత్యేక బోధన అందించాలి.

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్‌లో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర

రెమిడీయల్ టీచింగ్ విజయవంతం కావడంలో ఉపాధ్యాయుని పాత్ర అత్యంత కీలకమైనది.

ఉపాధ్యాయుడు—

• విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాలను గుర్తించాలి.

• నిర్ధారణ పరీక్షలు నిర్వహించాలి.

• వ్యక్తిగత అవసరాలకు అనుగుణంగా బోధన ప్రణాళిక రూపొందించాలి.

• తగిన బోధనోపకరణాలు సిద్ధం చేయాలి.

• విద్యార్థులను ప్రోత్సహించాలి.

• భయరహిత అభ్యసన వాతావరణాన్ని కల్పించాలి.

• తల్లిదండ్రులతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరపాలి.

• విద్యార్థుల పురోగతిని నమోదు చేయాలి.

• అవసరమైతే వ్యూహాలను మార్చాలి.

---

విద్యార్థుల పాత్ర

రెమిడీయల్ టీచింగ్‌లో విద్యార్థుల భాగస్వామ్యం కూడా ఎంతో ముఖ్యమైనది.

విద్యార్థులు—

• క్రమం తప్పకుండా హాజరు కావాలి.

• ఉపాధ్యాయుని సూచనలు పాటించాలి.

• సందేహాలను వెంటనే నివృత్తి చేసుకోవాలి.

• సాధన కార్యక్రమాల్లో చురుకుగా పాల్గొనాలి.

• ఇంటి వద్ద కూడా అభ్యాసం కొనసాగించాలి.

• తోటి విద్యార్థులతో కలిసి నేర్చుకోవాలి.

---

రెమిడీయల్ టీచింగ్ వల్ల కలిగే ప్రయోజనాలు

• అభ్యసన లోపాలు తగ్గుతాయి.

• పఠన, లేఖన నైపుణ్యాలు మెరుగుపడతాయి.

• విద్యార్థుల్లో ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతుంది.

• తరగతి స్థాయి అభ్యసన ఫలితాలు సాధించగలుగుతారు.

• పాఠశాల మానివేత తగ్గుతుంది.

• ప్రతి విద్యార్థి తన సామర్థ్యానికి అనుగుణంగా అభివృద్ధి చెందుతాడు.

• నాణ్యమైన, సమగ్ర విద్య సాధ్యమవుతుంది.

---

ముగింపు

రెమిడీయల్ టీచింగ్ అనేది వెనుకబడిన విద్యార్థులకు మాత్రమే కాకుండా, ప్రతి విద్యార్థి తన పూర్తి సామర్థ్యాన్ని సాధించేలా మార్గనిర్దేశం చేసే సమర్థవంతమైన బోధనా ప్రక్రియ. ఉపాధ్యాయుడు విద్యార్థుల అభ్యసన లోపాలను శాస్త్రీయంగా గుర్తించి, వారి అవసరాలకు అనుగుణంగా ప్రత్యేక బోధన అందించినప్పుడు మాత్రమే ఆశించిన అభ్యసన ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయి. జాతీయ విద్యా విధానం–2020 (NEP–2020), NCF–2023 ప్రతిపాదించిన సమగ్ర, సమాన, నాణ్యమైన విద్య లక్ష్యాల సాధనలో రెమిడీయల్ టీచింగ్ కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అందువల్ల ప్రతి ఉపాధ్యాయుడు తన తరగతిలో రెమిడీయల్ టీచింగ్‌ను ప్రణాళికాబద్ధంగా అమలు చేయడం అత్యవసరం.

అదనపు సమాచారం 

పరిహార విద్య అంటే ఏమిటి? | పరిహార బోధన మరియు విద్యార్థులు

రెమిడీయాల్ టీచింగ్ రకాలు

 HS TEL Handout july 2026 - 

క్ర. సం.	రోజు	సెషన్	కోర్స్ text links	లింక్స్
1	1	1	శిక్షణ లక్ష్యాలు	ppt
2	1	2	బోధనాభ్యసన ప్రక్రియలు - నిర్వహణ అవరోధాలు వ్యూహాలు	ppt
3	1	3	రెమిడీయల్ టీచింగ్	ppt
4		4	అభ్యాస పుస్తకాల వినియోగం	ppt
5	1	5	సామర్థ్యాల సాధన- అభ్యసనాభివృద్ధి	ppt
6	2	1	భాషాబోధనలో సాంకేతిక వనరుల వినియోగం	ppt
			అదనపు సాంకేతిక వనరులు	ppt
7	2	2	పఠనావగాహన వ్యూహాలు	ppt
8	2	3	గ్రంథాలయ నిర్వహణ- ఉత్తమ సాధనలు	ppt
9	2	4	పాఠశాల సముదాయ సమావేశాలు బలోపేతం	ppt
10	2	5.1	బొమ్మల ఆధారిత (టాయ్ టేస్ట్) అభ్యసనం	ppt
11	2	5.2	10 నో బ్యాగ్స్ డేస్	ppt
12	3	1	బడిపిల్లల భద్రత	ppt
13	3	2	సమ్మిళిత విద్య	ppt
14	3	3	సమగ్ర ప్రగతిపత్రం (హెచ్సీన్) HPC	ppt
15	3	4	స్వీయరచన అభివృద్ధి వ్యూహాలు	ppt
integreted inservice training 2026 అన్ని లింక్స్				ppt
బడి భద్రత, పోక్సో, human ట్రాఫిక్, mental హెల్త్... ప్రజ్వల ngo				ppt

TGSCERT సౌజన్యం తో ....

(పై లంకె లలో అన్నీ అంశాలు పొందుపరుచనైనది. లింక్ నొక్కి అందులోకి ప్రవేశించగలరు. 

https://siddenky.blogspot.com/ ,  

TeluguSIRI - Dr. Siddenky యూట్యూబ్ చానెల్ పై మీ అభిప్రాయం రాయండి.  మీ అభిప్రాయమే కొండంత అండ. 

సవరణలు అవసరం ఉన్నచోట తప్పక చేస్తాము.)

HS TEL Handout july 2026 -