7వ ప్రాజెక్టు సంఖ్య – 3

www.siddenky.blogspot.com

ప్రాజెక్టు సంఖ్య – 3

ప్రాజెక్టు పేరు: శతక పద్యాలు – వివిధ అంశాలు

ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ______________________

తరగతి: 7వ తరగతి  సెక్షన్: ( )  క్రమసంఖ్య: ( )

1. శతకాల వివరాల పట్టిక

క్రమ సంఖ్య	శతకం	మకుటం	కవి పేరు
1	సుమతీ శతకం	సుమతీ	బద్దెన
2	వేమన శతకం	విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ	వేమన
3	దాశరథీ శతకం	దాశరథీ కరుణాపయోనిధీ	కంచర్ల గోపన్న (భక్త రామదాసు)
4	శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం	శ్రీకాళహస్తీశ్వరా	ధూర్జటి
5	భాస్కర శతకం	భాస్కరా	మారన వెంకయ్య
6	కుమారీ శతకం	కుమారీ	పక్కి వెంకట నరసింహ కవి

---

2. సమాచార సేకరణ విధానం

మా పాఠశాల గ్రంథాలయాన్ని సందర్శించి వివిధ శతకాల పుస్తకాలను పరిశీలించాను. తెలుగు ఉపాధ్యాయుల సహాయంతో శతకాల పేర్లు, మకుటాలు, కవుల వివరాలను సేకరించాను. గ్రంథాలయ పుస్తకాలతో పాటు తెలుగు సాహిత్య గ్రంథాలను కూడా పరిశీలించి సమాచారాన్ని పట్టిక రూపంలో నమోదు చేసుకున్నాను.

---

3. సంక్షిప్త వివరణ 

తెలుగు సాహిత్యంలో శతకం ఒక ప్రముఖ కవితా ప్రక్రియ. సాధారణంగా ఒకే మకుటంతో నూరు పద్యాల సమాహారాన్ని శతకం అంటారు. ప్రతి పద్యం చివర ఒకే మకుటం రావడం శతక ప్రక్రియ ప్రత్యేకత. శతకాల ద్వారా నీతి, భక్తి, సామాజిక విలువలు, మానవత, సద్గుణాలు, ధర్మం, వ్యక్తిత్వ వికాసం వంటి అనేక అంశాలు ప్రజలకు సులభంగా చేరాయి. సుమతీ శతకం నీతి బోధనకు ప్రసిద్ధి చెందింది. వేమన శతకం సామాజిక చైతన్యం, మానవతా విలువలను ప్రతిబింబిస్తుంది. దాశరథీ శతకం శ్రీరామునిపై భక్తిని తెలియజేస్తుంది. శ్రీకాళహస్తీశ్వర శతకం పరమశివుని మహిమను కీర్తిస్తుంది. భాస్కర శతకం సత్ప్రవర్తన, నీతి, జీవన విలువలను బోధిస్తుంది. కుమారీ శతకం బాలికలకు మంచి నడవడి, సంస్కారం, కుటుంబ విలువలను తెలియజేస్తుంది. శతక పద్యాలు సరళమైన భాషలో ఉండడం వల్ల విద్యార్థులు సులభంగా అర్థం చేసుకొని జీవితంలో ఆచరించగలుగుతారు. తెలుగు భాషా సౌందర్యాన్ని, సంస్కృతిని, సాహిత్య వైభవాన్ని తెలుసుకోవడానికి శతకాలు ఎంతో ఉపయోగపడతాయి.

---

4. నేర్చుకున్న అంశాలు 

శతకం అంటే ఏమిటి, మకుటం ప్రాముఖ్యత ఏమిటి, ప్రముఖ శతకాలు మరియు వాటి కవుల గురించి తెలుసుకున్నాను. శతక పద్యాల ద్వారా నీతి, భక్తి, మానవతా విలువలు, మంచి నడవడి వంటి అంశాలను నేర్చుకున్నాను. తెలుగు సాహిత్య సంపదపై మరింత ఆసక్తి పెరిగింది.

---

5. ప్రదర్శన

సేకరించిన సమాచారాన్ని పట్టిక రూపంలో చార్ట్ పేపర్‌పై అందంగా తయారు చేసి, శతకాల పేర్లు, మకుటాలు, కవుల చిత్రాలతో పాటు ప్రదర్శించాను. ప్రతి శతకం ప్రత్యేకతను సహవిద్యార్థులకు వివరించి, కొన్ని ప్రసిద్ధ పద్యాలను చదివి వినిపించాను. దీంతో శతక సాహిత్యంపై అందరికీ మంచి అవగాహన ఏర్పడింది.

7వ ప్రాజెక్టు సంఖ్య – 2

www.siddenky.blogspot.com

ప్రాజెక్టు సంఖ్య – 2

ప్రాజెక్టు పేరు: ఒంటరి వృద్ధులు – సంతోషం

ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ____________________
తరగతి: 7వ తరగతి
సెక్షన్: ( )
క్రమసంఖ్య: ( )

---

2. సమాచార సేకరణ విధానం (సుమారు 60 పదాలు)

మా గ్రామంలో నివసిస్తున్న ఇద్దరు ఒంటరి వృద్ధులను ప్రత్యక్షంగా కలిశాను. వారితో స్నేహపూర్వకంగా మాట్లాడి వారి దైనందిన జీవితం, ఇష్టాలు, సంతోషాన్ని కలిగించే పనుల గురించి ప్రశ్నించాను. వారి సమాధానాలను నోట్‌బుక్‌లో నమోదు చేసుకున్నాను. అలాగే కుటుంబ సభ్యులు, పొరుగువారి అభిప్రాయాలను కూడా తెలుసుకొని సమాచారాన్ని సేకరించాను.

---

3. సంక్షిప్త వివరణ 

మా ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న ఇద్దరు ఒంటరి వృద్ధులను కలిసి మాట్లాడాను. వారితో మాట్లాడినప్పుడు వృద్ధులకు పెద్ద పెద్ద బహుమతుల కంటే చిన్న చిన్న ప్రేమాభిమానాలే ఎక్కువ ఆనందాన్ని ఇస్తాయని తెలుసుకున్నాను. ప్రతిరోజూ కుటుంబ సభ్యులు, పిల్లలు, మనవలు వారితో కొంతసేపు మాట్లాడడం వారికి ఎంతో సంతోషాన్ని కలిగిస్తుంది. వారి ఆరోగ్యం గురించి అడిగి తెలుసుకోవడం, సమయానికి భోజనం అందించడం, మందులు వేయడంలో సహాయం చేయడం, ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్లడం వంటి పనులు వారికి భరోసాను కలిగిస్తాయి. పండుగలు, కుటుంబ వేడుకలు, శుభకార్యాలలో వారిని భాగస్వాములను చేయడం వల్ల తాము కుటుంబానికి అవసరమైన వారమనే భావన కలుగుతుంది. పాత జ్ఞాపకాలను పంచుకునే అవకాశం కల్పించడం, వారి అనుభవాలను ఆసక్తిగా వినడం వారికి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. పత్రికలు చదివి వినిపించడం, భక్తి గీతాలు వినిపించడం, దేవాలయానికి లేదా పార్కుకు తీసుకెళ్లడం వంటి చిన్న సహాయాలు కూడా వారి మనసును ఉల్లాసపరుస్తాయి. ముఖ్యంగా ప్రేమగా పలకరించడం, గౌరవంగా మాట్లాడడం, ఒంటరితనం పోగొట్టేలా సమయం కేటాయించడం వృద్ధులకు నిజమైన సంతోషాన్ని అందిస్తాయని ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా తెలుసుకున్నాను. వృద్ధులను గౌరవించడం, వారి భావాలను అర్థం చేసుకోవడం ప్రతి కుటుంబ సభ్యుడి బాధ్యత అని నాకు స్పష్టమైంది.

---

4. నేర్చుకున్న అంశాలు 

వృద్ధులను గౌరవించడం మన సంస్కృతిలో ముఖ్యమైన విలువ అని తెలుసుకున్నాను. వారికి డబ్బు కంటే ప్రేమ, ఆప్యాయత, ఆదరణ ఎక్కువ సంతోషాన్ని ఇస్తాయని గ్రహించాను. వారి అనుభవాలు మనకు జీవిత పాఠాలు నేర్పుతాయని తెలుసుకున్నాను. ఒంటరి వృద్ధులతో సమయం గడపడం కూడా ఒక గొప్ప సామాజిక సేవ అని అర్థమైంది.

---

5. ప్రదర్శన 

ఈ ప్రాజెక్టును తరగతి గదిలో చార్ట్, చిత్రాలు మరియు ముఖ్యాంశాలతో ప్రదర్శించాను. వృద్ధులకు సంతోషం కలిగించే పనులను సహవిద్యార్థులకు వివరించాను. వారి పట్ల గౌరవం, ప్రేమ, సహాయం చూపాల్సిన అవసరాన్ని తెలియజేశాను. అందరూ తమ పరిసరాల్లోని వృద్ధులను పలకరించి వారికి తోడుగా ఉండాలని సూచించాను.

భాస్కర శతకం 

---

1. పద్యం

ఒక్కఁడె చాలు నిశ్చల బలోన్నతుఁ డెంతటి కార్యమైనఁ దాఁ
జక్క నొనర్పఁ గౌరవు లసంఖ్యులు పట్టఁ గజేనుకోటులం
జిక్కఁగ నీక తత్ప్రబల సేన ననేక శిలీముఖంబులన్
మొక్కవడంగఁ జేసి తుదముట్టఁడె యొక్క కిరీటి భాస్కరా! []

భావం

దృఢమైన సంకల్పం, శక్తి కలిగిన ఒక్కరు చాలు ఎంత పెద్ద కష్టమైనా లేదా గొప్ప కార్యమైనా చక్కగా పూర్తి చేయడానికి.
కౌరవులు ఎంతోమంది సైన్యంతో గోగ్రహణం సమయంలో ఆవులను తోలుకుపోతుంటే, అర్జునుడు ఒక్కడే వాళ్లందరినీ ఎదిరించి ఓడించి గోవులను కాపాడలేదా? 

శ్రీగల భాగ్యశాలిఁగడుఁ జేరఁగ వత్తురు తారు దారె దూ
రాగమన ప్రయాసమున కాదట నోర్చియునైన నిల్వ ను
ద్యోగము చేసి; రత్ననిల యుండని కాదె సమస్త వాహినుల్
సాగరు జేరుటెల్ల ముని సన్నుత మద్గురుమూర్తి భాస్కరా!

భావం

ఓ సూర్యభగవానుడా! సముద్రంలో అమూల్యమైన రత్నాలు ఉన్నందున నదులన్నీ ఎంతో దూరం ప్రయాణించి అలసటను భరించి అయినా సముద్రంలోనే కలుస్తాయి. అదే విధంగా ఆపదలో ఉన్నవారు తమ కష్టాలను తొలగించగలిగే సంపన్నులను, సామర్థ్యవంతులను ఆశ్రయిస్తారు. ఇది సహజమైన లోకధర్మం.

ప్రతిపదార్థం

• ముని సన్నుత – మునులచే ప్రశంసింపబడినవాడు.

• సద్గురుమూర్తి – గురువుతో సమానమైనవాడు.

• భాస్కరా – ఓ సూర్యభగవానుడా!

• దూరాగమన ప్రయాసము – దూర ప్రయాణం వల్ల కలిగిన అలసట.

• ఓర్చియున్ – భరించి.

• ఉద్యోగము చేసి – శ్రమించి, ప్రయత్నించి.

• శ్రీగల భాగ్యశాలి – ధనవంతుడు.

• సమస్త వాహినులు – నదులన్నీ.

• రత్ననిలయుడు – రత్నాల నిలయమైన సముద్రుడు.

వివరణ

ఆపదలో ఉన్నప్పుడు మనకు సహాయం చేయగల వ్యక్తినే ఆశ్రయించాలి. మనలాగే ఇబ్బందుల్లో ఉన్నవారిని ఆశ్రయించడం వల్ల ప్రయోజనం ఉండదు. నదులు సముద్రాన్ని చేరినట్లే, విద్యలో సందేహాలు వచ్చినప్పుడు పండితులను సంప్రదిస్తేనే సరైన జ్ఞానం లభిస్తుంది.

---

2. పద్యం

కట్టడ దప్పి తాము చెడు కార్యము చేయుచునుండిరేని దో
బుట్టిన వారినైన విడిపోవుట కార్యము; దౌర్మదాంధ్యమున్
దొట్టిన రావణాసురునితో నెడబాసి విభీషణాఖ్యుడా
పట్టున రాము జేరి చిరపట్టము గట్టుకొనండె భాస్కరా!

భావం

తప్పుదారిలో నడుస్తూ చెడు పనులు చేసే వ్యక్తి సొంత సోదరుడైనా అతనిని విడిచిపెట్టడం శ్రేయస్కరం. రావణుడు అధర్మమార్గాన్ని అనుసరించగా, విభీషణుడు అతన్ని విడిచి శ్రీరాముని ఆశ్రయించి లంకకు రాజయ్యాడు.

ప్రతిపదార్థం

• కట్టడ దప్పి – దారి తప్పి.

• చెడు కార్యము – దుష్కార్యం.

• తోబుట్టినవారు – సోదరులు.

• విడిపోవుట – దూరమవడం.

• దౌర్మదాంధ్యము – అహంకారంతో కూడిన దుర్మార్గం.

• ఎడబాసి – విడిచి.

• చిరపట్టము – శాశ్వత రాజ్యం.

వివరణ

కుటుంబ సభ్యుడైనా అధర్మాన్ని అనుసరిస్తే అతనిని సమర్థించడం సరికాదు. చెడును విడిచి ధర్మాన్ని ఆశ్రయించినవారికే శాశ్వతమైన మేలు కలుగుతుంది.

---

3. పద్యం

పలుమరు సజ్జనుండు ప్రియభాషల పల్కు కఠోర వాక్యముల్
పలుక డొకానొకప్పుడవి పల్కిన గీడును గాదు నిక్కమే
చలువకు వచ్చి మేఘుడొక జాడను దా వడగండ్ల రాల్పినన్
శిలలగునౌట వేగిరమె శీతల నీరము గాక భాస్కరా!

భావం

మంచివారు ఎల్లప్పుడూ మధురంగా మాట్లాడతారు. అవసరమైనప్పుడు మాత్రమే కఠినంగా మాట్లాడినా, వారి మాటలు చివరకు మేలు చేస్తాయి. మేఘం వడగళ్లను కురిపించినా అవి చివరికి నీరుగా మారి ఉపయోగపడినట్లే.

ప్రతిపదార్థం

• సజ్జనుడు – మంచివాడు.

• ప్రియభాషలు – మధురమైన మాటలు.

• కఠోరవాక్యములు – గట్టి మాటలు.

• చలువకు – చల్లదనం కోసం.

• వడగండ్లు – మంచుగడ్డలు.

• శీతలనీరు – చల్లని నీరు.

వివరణ

సజ్జనుల కఠినమైన మాటలు కూడా మన మేలుకోసమే ఉంటాయి. వాటిని కోపంగా కాకుండా సలహాగా స్వీకరిస్తే మనకు ప్రయోజనం కలుగుతుంది.

---

4. పద్యం

అలఘు గుణ ప్రసిద్ధుడగు నట్టి ఘనుండొక డిష్టుడై తనన్
వలచి యొకించు కేమిడిన వానికి మిక్కిలి మేలు చేయగా
తెలిసి కుచేలుడొక్క కొణిదెం డటుకుల్ దనకిచ్చిన మహా
ఫలదుడు కృష్ణుడత్యధిక భాగ్యము నాతనికిడె భాస్కరా!

భావం

ఉన్నత గుణాలు కలిగిన మహానుభావులు చిన్న కానుకను కూడా ప్రేమతో స్వీకరిస్తారు. కుచేలుడు ఇచ్చిన కొద్దిపాటి అటుకులకు ప్రతిగా శ్రీకృష్ణుడు అపారమైన సంపదను ప్రసాదించాడు.

ప్రతిపదార్థం

• అలఘు గుణ ప్రసిద్ధుడు – గొప్ప గుణాలు కలవాడు.

• ఘనుడు – మహానుభావుడు.

• ఇష్టుడు – స్నేహితుడు.

• కొణిదెడు అటుకులు – కొద్దిపాటి అటుకులు.

• మహాఫలదుడు – గొప్ప ఫలితాలను ఇచ్చేవాడు.

వివరణ

సహాయం విలువ దాని పరిమాణంలో కాదు, మనసులో ఉంటుంది. నిజమైన స్నేహం, ప్రేమతో ఇచ్చిన చిన్న కానుకను కూడా గొప్పవారు ఎంతో విలువైనదిగా భావిస్తారు.

---

5. పద్యం

ఎడపక దుర్జనుండొరుల కెంతయు గీడొనరించును గాని యే
యెడలను మేలు సేయడొక యించుకయైనను; జీడపుర్వు తా
జెడదిను నింతెకాక పుడిసెండు జలంబిడి పెంచనేర్చునే
పొడవగుచున్న పుష్ప ఫలభూరుహ మొక్కటిైనె న భాస్కరా!

భావం

దుర్జనులు ఎల్లప్పుడూ ఇతరులకు హాని చేస్తారు. వారికి మంచి చేయాలనే భావన ఉండదు. చీడపురుగు చెట్టుకు నీళ్లు పోయకుండా దానిని నాశనం చేసినట్లే దుర్మార్గులు సమాజానికి హాని కలిగిస్తారు.

ప్రతిపదార్థం

• దుర్జనుడు – చెడ్డవాడు.

• గీడు – హాని.

• జీడపురుగు – చెట్లను నాశనం చేసే పురుగు.

• పుడిసెండు – కొద్దిపాటి.

• భూరుహము – చెట్టు.

వివరణ

దుర్జనుల సహవాసం ఎప్పుడూ ప్రమాదకరం. వారు తమకు మాత్రమే కాదు, ఇతరుల అభివృద్ధికీ అడ్డంకిగా మారుతారు. అందువల్ల అలాంటి వారిని దూరంగా ఉంచడం మంచిది.

---

6. పద్యం

తెలియని కార్యమెల్ల గడతేర్చుటకొక్క వివేకి జేకొనన్
వలయునట్లైన దిద్దుకొనవచ్చు బ్రయోజన మాంద్యమేమియుం
గలుగదు ఫాలమందు దిలకంబిడునప్పుడు చేతనద్దమున్
గలిగిన జక్క జేసికొను గాదె నరుండది చూచి భాస్కరా!

భావం

తనకు తెలియని పనిని చేయాల్సి వచ్చినప్పుడు అనుభవజ్ఞుల సలహా తీసుకుంటే ఆ పనిని సులభంగా, తప్పులేకుండా పూర్తి చేయవచ్చు. అద్దంలో చూసుకొని తిలకం సరిగా పెట్టుకున్నట్లే, సరైన మార్గదర్శకత్వం విజయానికి దోహదపడుతుంది.

ప్రతిపదార్థం

• వివేకి – జ్ఞానవంతుడు.

• చేకొనన్ – ఆశ్రయించాలి.

• ప్రయోజన మాంద్యము – పనిలో ఆలస్యం.

• ఫాలము – నుదురు.

• తిలకము – బొట్టు.

• అద్దము – దర్పణం.

వివరణ

తెలియని విషయాన్ని అడిగి తెలుసుకోవడం తెలివైన లక్షణం. అనుభవం ఉన్నవారి సలహా తీసుకోవడం వల్ల తప్పులు తగ్గి పని సక్రమంగా పూర్తవుతుంది.

---

7. పద్యం

చదువది యెంత గల్గిన రసజ్ఞత యించుక చాలకున్న నా
చదువు నిరర్థకంబు గుణసంయుతులు మెచ్చ రెచ్చటం
బదునుగ మంచికూర నలపాకము చేసిననైన నందు నిం
పొదవెడు నుప్పు లేక రుచిపుట్టగ నేర్చునటయ్య భాస్కరా!

భావం

ఎంత చదువుకున్నా ఆ విద్య యొక్క సారాన్ని గ్రహించకపోతే ఆ విద్య ప్రయోజనం ఇవ్వదు. ఉప్పు లేకుండా చేసిన రుచికరమైన వంటకు రుచి లేకపోయినట్లే, అవగాహనలేని విద్య విలువను కోల్పోతుంది.

ప్రతిపదార్థం

• రసజ్ఞత – సారాన్ని గ్రహించే సామర్థ్యం.

• నిరర్థకము – ప్రయోజనం లేనిది.

• గుణసంయుతులు – సద్గుణాలు కలిగినవారు.

• నలపాకము – నలమహారాజు చేసిన వంట.

• ఉప్పు – లవణం.

వివరణ

విద్య అంటే కేవలం పుస్తక జ్ఞానం కాదు; దాని సారాన్ని అర్థం చేసుకుని జీవితంలో ఆచరించడం ముఖ్యం. అవగాహనతో కూడిన విద్య మాత్రమే వ్యక్తిత్వ వికాసానికి, సమాజాభివృద్ధికి దోహదపడుతుంది. అందుకే చదివిన విషయాన్ని అర్థం చేసుకొని ఆచరణలో పెట్టినప్పుడే విద్యకు నిజమైన విలువ ఏర్పడుతుంది.