PGI 2.0 యొక్క 73 సూచికలు (1,పనితీరు గ్రేడింగ్ సూచిక (Performance Grading Index - PGI) అనేది పాఠశాల విద్యారంగంలో రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు మరియు జిల్లాల పనితీరును అంచనా వేయడానికి కేంద్ర విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ప్రవేశపెట్టిన ఒక సమగ్ర మదింపు పరికరం. [1, 2, 3]
- లక్ష్యం: పాఠశాల విద్యా వ్యవస్థలో లోపాలను గుర్తించి, నాణ్యమైన విద్యను అందించడంలో రాష్ట్రాల పనితీరును మెరుగుపరచడం. [1, 2]
- గ్రేడింగ్ విధానం: ఇది ర్యాంకింగ్లకు బదులుగా వివిధ గ్రేడ్లు లేదా బ్యాండ్లను కేటాయిస్తుంది (ఉదాహరణకు: దక్ష్, ప్రాచెస్టా మొదలైనవి). [1, 2]
- ప్రధాన పరిగణనలు: అభ్యాస ఫలితాలు (Learning Outcomes), మౌలిక సదుపాయాలు, ఈక్విటీ (సమానత్వం), ఉపాధ్యాయుల లభ్యత మరియు పాలనా ప్రక్రియలు (Governance Processes). [1, 2]
- తాజా నివేదిక: 2025-26 నివేదిక ప్రకారం, తెలంగాణ రాష్ట్రం 1000 పాయింట్లకు గాను 599.7 స్కోర్ సాధించి 'ప్రాచెస్టా-3' (Prachesta-3) బ్యాండ్లో చోటు సంపాదించుకుంది. [1]
000 పాయింట్లు) ఉన్న నిర్మాణం 2021–22 నుంచి 2023–24 వరకు ఉపయోగించబడింది. 2024–25 PGI 2.0లో సూచికల సంఖ్య 73 నుంచి 70కి మార్చబడింది, అయితే 6 Domains మరియు మొత్తం 1,000 పాయింట్ల నిర్మాణం కొనసాగింది. కాబట్టి క్రింది పట్టిక 73-సూచికల PGI 2.0 నిర్మాణం ఆధారంగా ఉంది. (UDISE Plus)
PGI 2.0 – 6 Domains, 73 Indicators, Weightage
| క్రమం | Domain / విభాగం | సూచికలు | మొత్తం Weightage |
|---|---|---|---|
| 1 | Learning Outcomes & Quality – అభ్యసన ఫలితాలు మరియు నాణ్యత | 12 | 240 |
| 2 | Access – విద్యకు ప్రాప్యత | 7 | 80 |
| 3 | Infrastructure & Facilities – మౌలిక సదుపాయాలు, సౌకర్యాలు | 15 | 190 |
| 4 | Equity – సమానత్వం, సమగ్రత | 16 | 260 |
| 5 | Governance Processes – పాలనా ప్రక్రియలు | 15 | 130 |
| 6 | Teacher Education & Training – ఉపాధ్యాయ విద్య, శిక్షణ | 8 | 100 |
| మొత్తం | 6 Domains | 73 | 1,000 |
ఈ 73 సూచికలకు ఒక్కో సూచికకు సాధారణంగా 5 నుంచి 20 పాయింట్ల వరకు Weightage ఉంటుంది. (DSEL Education)
1. అభ్యసన ఫలితాలు మరియు నాణ్యత
Learning Outcomes & Quality – 240 Points
| సూచిక | Indicator | Weightage |
|---|---|---|
| 1.1 | 3వ తరగతిలో భాషా అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.2 | 3వ తరగతిలో గణిత అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.3 | 5వ తరగతిలో భాషా అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.4 | 5వ తరగతిలో గణిత అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.5 | 8వ తరగతిలో భాషా అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.6 | 8వ తరగతిలో గణిత అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.7 | 8వ తరగతిలో సైన్స్ అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.8 | 8వ తరగతిలో సాంఘిక శాస్త్ర అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.9 | 10వ తరగతిలో భాషా అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.10 | 10వ తరగతిలో గణిత అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.11 | 10వ తరగతిలో సైన్స్ అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| 1.12 | 10వ తరగతిలో సాంఘిక శాస్త్ర అభ్యసన ఫలితాలు | 20 |
| మొత్తం | 240 |
ఈ Domainలోని సూచికలకు ప్రధానంగా National Achievement Survey (NAS) ఆధారం. (DSEL Education)
గమనిక: 2024–25లో ఈ Domain పద్ధతిలో మార్పు వచ్చింది; కొత్త వ్యవస్థలో PARAKH ఆధారిత సూచికలు ఉపయోగించబడ్డాయి. (DSEL Education)
2. విద్యకు ప్రాప్యత
Access – 80 Points
| సూచిక | Indicator | Weightage |
|---|---|---|
| 2.1 | Secondary స్థాయిలో Adjusted NER | 10 |
| 2.2 | Higher Secondary (11–12) స్థాయిలో NER | 10 |
| 2.3 | Primary స్థాయిలో Retention Rate | 10 |
| 2.4 | Upper Primary స్థాయిలో Retention Rate | 10 |
| 2.5 | Secondary స్థాయిలో Retention Rate | 10 |
| 2.6a | Secondary Completion Rate | 10 |
| 2.6b | Higher Secondary Completion Rate | —* |
| 2.7 | అధికారిక Primary ప్రవేశ వయస్సుకు ఒక సంవత్సరం ముందు Organized Learningలో Participation Rate | 10 |
Domain మొత్తం: 80 పాయింట్లు.
ఇక్కడ NER = Net Enrolment Ratio. (DSEL Education)
* 2.6a/2.6bలను ఉపసూచికలుగా పరిగణించే విధానం కారణంగా పట్టికలో కనిపించే లెక్కింపును జాగ్రత్తగా చూడాలి; అధికారిక Domain total 80గానే ఉంటుంది. (DSEL Education)
3. మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సౌకర్యాలు
Infrastructure & Facilities – 190 Points
ఈ Domainలో ప్రధానంగా ICT, Smart Class, Science Lab, Library, Electricity, Drinking Water, Toilets, Handwashing, Playground, CWSN facilities, Digital infrastructure వంటి అంశాలను పరిగణిస్తారు.
| సూచిక | ప్రధాన అంశం | Weightage |
|---|---|---|
| 3.1a | ICT Lab కలిగిన పాఠశాలలు | 10 |
| 3.1b | Smart Class కలిగిన పాఠశాలలు | 10 |
| 3.2a | Secondary వరకు Integrated Science Lab | 5 |
| 3.2b | Higher Secondaryకు Separate Science Lab | 5 |
| 3.3 | పాఠశాలల్లో Functional Electricity | 10 |
| 3.4 | పాఠశాలల్లో Functional Drinking Water | 10 |
| 3.5 | బాలికలకు Functional Toilet | 10 |
| 3.6 | బాలురకు Functional Toilet | 10 |
| 3.7 | Handwashing Facility | 10 |
| 3.8 | Library/Reading Corner/Book Bank | 10 |
| 3.9 | Playground/Sports Facility | 10 |
| 3.10 | CWSN విద్యార్థులకు అనుకూల సౌకర్యాలు | 10 |
| 3.11 | Internet Facility | 10 |
| 3.12 | Computer Facility | 10 |
| 3.13 | ఇతర ICT/డిజిటల్ సౌకర్యాలు | 10 |
| మొత్తం | 190 |
ఈ Domainకు UDISE+ వంటి పాఠశాల డేటా ప్రధాన ఆధారం. అధికారిక PGI నిర్మాణంలో ఈ Domainకు 15 indicators, 190 points కేటాయించబడ్డాయి. (UDISE Plus)
4. సమానత్వం మరియు సమగ్రత
Equity – 260 Points
ఈ Domain PGI 2.0లో అత్యధిక Weightage కలిగిన Domain.
| అంశం | ప్రధానంగా పరిశీలించేది |
|---|---|
| 4.1 | SC విద్యార్థుల నమోదు/విద్యా ప్రాప్యత |
| 4.2 | ST విద్యార్థుల నమోదు/విద్యా ప్రాప్యత |
| 4.3 | బాలికల విద్యలో భాగస్వామ్యం |
| 4.4 | బాలికల కొనసాగింపు/Retention |
| 4.5 | సామాజికంగా వెనుకబడిన వర్గాల విద్య |
| 4.6 | ఆర్థికంగా వెనుకబడిన విద్యార్థుల ప్రాప్యత |
| 4.7 | CWSN విద్యార్థుల సమగ్ర విద్య |
| 4.8 | ప్రత్యేక అవసరాలున్న పిల్లలకు సౌకర్యాలు |
| 4.9 | Gender Equity |
| 4.10 | Social Equity |
| 4.11 | విద్యా ఫలితాల్లో సామాజిక అంతరాలు |
| 4.12 | వివిధ సామాజిక వర్గాల మధ్య విద్యా అంతరాలు |
| 4.13 | బాలికలు–బాలుర మధ్య విద్యా అంతరం |
| 4.14 | disadvantaged groupsకు విద్యా అవకాశాలు |
| 4.15 | Inclusive Education |
| 4.16 | Equity సంబంధిత సమగ్ర పనితీరు |
| మొత్తం | 260 Points |
Equity = 260/1000 = 26%. అంటే PGI 2.0లో మొత్తం Weightageలో నాలుగో వంతుకంటే ఎక్కువ ఈ అంశానికి కేటాయించబడింది. అధికారిక నిర్మాణంలో Equityకి 16 indicators, 260 points ఉన్నాయి. (DSEL Education)
5. పాలనా ప్రక్రియలు
Governance Processes – 130 Points
| ప్రధాన సూచిక/అంశం | అర్థం |
|---|---|
| 5.1 | UDISE+ డేటా నాణ్యత |
| 5.2 | విద్యార్థుల హాజరు పర్యవేక్షణ |
| 5.3 | ఉపాధ్యాయుల హాజరు |
| 5.4 | విద్యా పర్యవేక్షణ |
| 5.5 | School Management Committee/సమాజ భాగస్వామ్యం |
| 5.6 | పాఠశాల అభివృద్ధి ప్రణాళిక |
| 5.7 | డిజిటల్/ఆన్లైన్ పాలనా విధానాలు |
| 5.8 | విద్యార్థుల మూల్యాంకన వ్యవస్థ |
| 5.9 | పాఠశాల డేటా నిర్వహణ |
| 5.10 | విద్యా కార్యక్రమాల అమలు |
| 5.11 | PM POSHAN వంటి పథకాల అమలు |
| 5.12 | Vidyanjali వంటి community participation |
| 5.13 | పాఠశాల పర్యవేక్షణ |
| 5.14 | పరిపాలనా సామర్థ్యం |
| 5.15 | Governanceలో సమగ్ర పనితీరు |
| మొత్తం | 130 |
ఈ Domainకు 15 indicators, 130 points కేటాయించబడ్డాయి. (UDISE Plus)
6. ఉపాధ్యాయ విద్య మరియు శిక్షణ
Teacher Education & Training – 100 Points
| సూచిక/అంశం | ప్రధాన భావం |
|---|---|
| 6.1 | ఉపాధ్యాయుల Professional Qualification |
| 6.2 | ఉపాధ్యాయుల In-service Training |
| 6.3 | ఉపాధ్యాయుల Continuous Professional Development |
| 6.4 | DIKSHA/డిజిటల్ శిక్షణలో పాల్గొనడం |
| 6.5 | ICT/Technology ఆధారిత శిక్షణ |
| 6.6 | విద్యా విధానాలు/కొత్త Curriculumపై శిక్షణ |
| 6.7 | ఉపాధ్యాయుల శిక్షణ పూర్తి స్థాయి |
| 6.8 | Teacher Education & Training యొక్క సమగ్ర పనితీరు |
| మొత్తం | 100 |
ఈ Domainలో 8 indicators, 100 points ఉన్నాయి. (UDISE Plus)
🏆 PGI 2.0 – 10 Grades
PGI 2.0లో Ranking కంటే Grading విధానానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తారు. అంటే ఒకే Gradeలో అనేక రాష్ట్రాలు/UTలు ఉండవచ్చు. (UDISE Plus)
| PGI Score | Grade | తెలుగు భావం |
|---|---|---|
| 941–1000 | 🥇 Daksh | అత్యుత్తమ స్థాయి |
| 881–940 | Utkarsh | అత్యున్నత అభివృద్ధి స్థాయి |
| 821–880 | Atti-Uttam | చాలా ఉత్తమం |
| 761–820 | Uttam | ఉత్తమం |
| 701–760 | Prachesta-1 | అభివృద్ధి దిశలో – స్థాయి 1 |
| 641–700 | Prachesta-2 | అభివృద్ధి దిశలో – స్థాయి 2 |
| 581–640 | Prachesta-3 | అభివృద్ధి దిశలో – స్థాయి 3 |
| 521–580 | Akanshi-1 | ఆకాంక్షిత స్థాయి 1 |
| 461–520 | Akanshi-2 | ఆకాంక్షిత స్థాయి 2 |
| 401–460 | Akanshi-3 | ఆకాంక్షిత స్థాయి 3 |
ఈ Grade bands 1,000-point PGI 2.0 నిర్మాణానికి సంబంధించినవి. (UDISE Plus)
📌 1,000 పాయింట్లలో Domain-wise Weightage
| Domain | Points | శాతం |
|---|---|---|
| Learning Outcomes & Quality | 240 | 24% |
| Access | 80 | 8% |
| Infrastructure & Facilities | 190 | 19% |
| Equity | 260 | 26% |
| Governance Processes | 130 | 13% |
| Teacher Education & Training | 100 | 10% |
| మొత్తం | 1,000 | 100% |
⭐ ముఖ్యమైన విషయం
Learning Outcomes (240) + Equity (260) + Teacher Education & Training (100) = 600 పాయింట్లు.
అంటే PGI 2.0లో 1,000లో 600 పాయింట్లు (60%) విద్యా నాణ్యత, సమానత్వం, ఉపాధ్యాయ సామర్థ్యానికి సంబంధించిన qualitative dimensionsకు కేటాయించబడ్డాయి. ఇది PGI 2.0లో కేవలం భవనాలు, మరుగుదొడ్లు, విద్యుత్ వంటి మౌలిక సదుపాయాలను మాత్రమే కాకుండా విద్యార్థి నేర్చుకున్నది, సమాన అవకాశాలు, ఉపాధ్యాయుల నైపుణ్యం వంటి అంశాలను కూడా ప్రధానంగా పరిగణిస్తుందని సూచిస్తుంది. (DSEL Education)
⚠️ 2024–25 తాజా మార్పు
మీరు ప్రస్తుతం ఉపయోగించాల్సిన తాజా PGI 2.0 (2024–25) కోసం పట్టిక తయారు చేస్తే, పై 73-indicator పట్టికను యథాతథంగా ఉపయోగించకూడదు. అధికారిక 2024–25 నివేదికలో 73 → 70 indicatorsగా మారాయి; Learning Outcomesలో PARAKH Rashtriya Sarvekshan 2024 డేటా, ఇతర Domainsలో UDISE+ తదితర డేటా వనరులను ఉపయోగించారు. (DSEL Education)
కాబట్టి SCERT/ఉపాధ్యాయ శిక్షణ కోసం ఉపయోగించాలంటే 2024–25 యొక్క తాజా 70 సూచికల తెలుగు పట్టికే మరింత సరైనది. PGI 2.0 అధికారిక నివేదిక – Ministry of Education
