సాహిత్యమే శాశ్వతం. సాహిత్యమే జీవితం.

కొత్త పొస్ట్



🌐 * L. I. P. తెలుగు ప్రారంభ పరీక్ష - BASELINE TEST 2026-27     🌐 * 10వ తరగతి 🌐 * 10వ తరగతి తెలుగులో 99% స్కోర్ సాధించాలంటే... 🌐 * తెలుగు వెలుగులీనేల 🌐 | ధ్వని గుర్తింపు / అక్షర గుర్తింపు     🌐 * సరళ పదాలు     🌐 * ఐ సి టి ఉపయోగించడం ఎలా?     🌐 * * DIKSHA WEB         🌐 SCERT         🌐 School Edu Dept.         🌐 NCERT         🌐 NBT         🌐 UGC_NET         🌐 CIIL         🌐 * * NDL INDIA         🌐 SAHITHYA ACADEMY         🌐 | సిద్దెంకి కథలు     🌐 | సిద్దెంకి పుస్తకాలు     🌐 | సిద్దెంకి కవిత్వం 🌐 *"నీలి నేల ఎతలు - తెలంగాణ దళిత కథ పరిణామం కాలమ్ - కోలిమి"     🌐 | తెలుగులో అత్యుత్తమ పుస్తకాలు     🌐* | వ్యాసాలు / Articles     🌐* | దాశరథి పాటలు     🌐* | తెలంగాణ రాష్ట్రంలో దళిత కథ (2014:-07-2025)     🌐 * "సంస్కృతంతో తెలుగు కాలరాయొద్దు"     🌐 * పగిడి తెలంగాణ కథ 2024 "     🌐 * "ఆలోచనవాదుల పుష్పక విమానం దాశరథి ‘కవితా పుష్పకం’"     🌐 * Articles on Dr. Siddenky    

17, ఆగస్టు 2026, సోమవారం

10వ తరగతి ప్రాజెక్టు 3. వీర తెలంగాణ పాఠం 3

www.siddenky.blogspot.com

తెలంగాణ పోరాట నేపథ్యంలో వచ్చిన ఏవైనా రెండు మూడు పాటలు సేకరించండి వాటిని పాడి వినిపించండి

  1. ప్రాథమిక సమాచారం
    ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ....................................... 
  2. తరగతి: 10వ తరగతిసెక్షన్: ( )క్రమసంఖ్య: ( )         2. సమాచార సేకరణ విధానం: ఇంటర్నెట్ నుండి సేకరణ
  3. సంక్షిప్త వివరణ
    జయ జయహే తెలంగాణ జననీ జయకేతనం
    ముక్కోటి గొంతుకలు ఒక్కటైన చేతనం
    తరతరాల చరితగల తల్లీ నీరాజనం
    పదపదాన నీ పిల్లలు ప్రణమిల్లిన శుభతరుణం
    జై తెలంగాణ – జై జై తెలంగాణ!

పోతనది పురిటిగడ్డ, రుద్రమది వీరగడ్డ
గండరగండడు కొమురం భీముడే నీ బిడ్డ
కాకతీయ కళాప్రభల కాంతిరేఖ రామప్ప
గొలుకొండ నవాబుల గొప్ప వెలుగే చార్ మినార్
జై తెలంగాణ – జై జై తెలంగాణ!

జానపద జన జీవన జావలీలు జాలువారే
కవి గాయక వైతాళిక కళలా మంజీరాలు
జాతిని జాగృత పరిచే గీతాల జన జాతర
అనునిత్యం నీ గానం అమ్మ నీవే మా ప్రాణం
జై తెలంగాణ – జై జై తెలంగాణ!

గొదావరి కృష్ణమ్మలు మన బీళ్ళకు మళ్ళాలి
పచ్చని మాగాణాల్లో పసిడి సిరులు పండాలి
సుఖశాంతుల తెలంగాణ సుభిక్షంగా ఉండాలే
స్వరాష్ట్రమై తెలంగాణ స్వర్ణ యుగం కావాలి
జై తెలంగాణ – జై జై తెలంగాణ!


వీరులార వందనం విద్యార్థి
అమరులారా వందనం పాదాలకు
మా త్యాగదానులారా మరిచిపొము మేము
గుండెల్లో గుడి కడతాం పోరు దండం పెడతాం....వీరులారా

కాలేజిలో మండే నిప్పుకణికలు మీరు
విద్యార్థి సంఘాల వీరాయోదులు మీరు
నెత్తుటి మడుగుల్లో ఎత్తిండ్రు పిడికిళ్లు..వీరులారా...

చదువుకో కొడుకని సాగనంపిన తండ్రి
సదువుల్లో సారాన్ని విప్పి జెప్పిన సారు
చావువార్త వింటు గుండే పగిలిన తల్లి...వీరులారా..

ప్రపంచ చరితాల్లో పరిశోదించిన గానీ
మీలాంటి త్యాగాలు యాడ కానారావు
పాలబుగ్గల పసిడి యాడ ఉన్నారో మీరు...వీరులారా...

మల్లెపువ్వుల్లారా మట్టివాసనలారా
చేను సెలకల్లారా గోరువంకల్లారా
మీరన్న జుసిండ్రా బాలాకిశొరాలా...వీరులారా...

పొద్దు పొడుపులో మీరూపు జుస్త్ జున్త అమ్
పుస్తకాలల్లో మీ పేరు రాసుకుంటాం
కన్నీళ్లతో పదును కథలు జెప్పుకుంటాం...వీరులారా...

జోహారు తెలంగాణ అమరవీరులకు

4. నేర్చుకున్న అంశాలు -

5. ప్రదర్శన-నాయకులకు చెప్పాలి లేదా చదవాలి

(లేదా)

దాశరథి కృష్ణమాచార్యుల “ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం” – నివేదిక

1. ప్రాథమిక సమాచారం

ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ........................................
తరగతి: 10వ తరగతి
సెక్షన్: (  )
క్రమసంఖ్య: (  )

2. సమాచార సేకరణ విధానం

ఇంటర్నెట్ నుండి సేకరణ

3. సంక్షిప్త వివరణ

దాశరథి కృష్ణమాచార్యులు. ఆయన కవిత్వంలో దేశభక్తి, సామాజిక చైతన్యం, మానవతావాదం, సమానత్వం, పేదల పట్ల సానుభూతి వంటి భావాలు బలంగా కనిపిస్తాయి. 

“ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం” అనే పాటలో కవి మానవజాతి చరిత్రను, ప్రపంచంలో జరిగిన అనేక విషాద పరిణామాలను, మానవుల కష్టాలను మన కళ్లముందు నిలుపుతారు. సముద్ర గర్భంలో దాగి ఉన్న బడబానలాన్ని, ఆకాశంలో కనిపించని సూర్యులను ప్రస్తావించడం ద్వారా ప్రకృతి వెనుక దాగి ఉన్న అపారమైన శక్తులను సూచిస్తారు.

“భూగోళం పుట్టుక కోసం రాలిన సురగోళాలెన్నో” అంటూ భూమి ఆవిర్భావానికి దారితీసిన పరిణామాలను కవి గుర్తుచేస్తారు. మానవ నాగరికత అభివృద్ధి వెనుక ఎన్నో త్యాగాలు, పోరాటాలు, ప్రాణనష్టాలు ఉన్నాయని తెలియజేస్తారు. ఒక రాజును గెలిపించడం కోసం ఎన్నో మానవ ప్రాణాలు బలయ్యాయని, కులమతాల పేరుతో అనేక పవిత్రమైన జీవితాలు నాశనమయ్యాయని కవి ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తారు.

మూడవ చరణంలో యుద్ధాల వల్ల సంభవించిన విధ్వంసాన్ని కవి తీవ్రంగా ప్రశ్నిస్తారు. మానవ కళ్యాణం కోసం ఎంతో రక్తం చిందిందని, యుద్ధ రాక్షసి నృత్యానికి ఎన్నో పసిప్రాణాలు బలయ్యాయని చెబుతారు. 

చివరి చరణంలో కవి తన ఆశయాన్ని స్పష్టంగా వ్యక్తం చేస్తారు. “అన్నార్తులు అనాథలుండని ఆ నవయుగం” ఎప్పుడు వస్తుందో అని ప్రశ్నిస్తారు. కరువు, కాటకం లేని సమాజాన్ని, ప్రతి ఒక్కరికీ అన్నం, భద్రత, గౌరవం లభించే సమాన సమాజాన్ని ఆయన ఆకాంక్షిస్తారు. పసిపాపల నిద్రలో దాగి ఉన్న భవిష్యత్తు గురించి ఆలోచిస్తూ, బాధలతో గాయపడిన కవి హృదయంలో ఇంకా రాయబడని ఎన్నో కావ్యాలు ఉన్నాయని చెబుతారు.

ఈ పాటలో మానవతావాదం, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం, శాంతి, దోపిడీ వ్యతిరేకత ప్రధాన భావాలుగా కనిపిస్తాయి. మానవ సమాజం యుద్ధాలు, కులమత భేదాలు, పేదరికం, దోపిడీ నుంచి బయటపడి శాంతి, సమానత్వం, సౌభ్రాతృత్వంతో ముందుకు సాగాలని దాశరథి ఆకాంక్షించారు. అందువల్ల ఈ పాట కేవలం గేయం మాత్రమే కాకుండా మానవ సమాజానికి ఒక సామాజిక సందేశంగా నిలుస్తుంది.

4. నేర్చుకున్న అంశాలు 

దాశరథి కవిత్వం ద్వారా మానవతావాదం, సమానత్వం, సామాజిక న్యాయం విలువలను నేర్చుకున్నాను. కులమత భేదాలు, పేదరికం, దోపిడీ, యుద్ధాలను వ్యతిరేకించి శాంతియుత సమాజాన్ని నిర్మించాలనే సందేశాన్ని అర్థం చేసుకున్నాను. కవి రచనలు ప్రజల్లో చైతన్యం, ప్రశ్నించే తత్వం, సామాజిక బాధ్యతను పెంపొందిస్తాయని తెలుసుకున్నాను.

5. ప్రదర్శన – 

“ఆ చల్లని సముద్ర గర్భం” పాటను భావయుక్తంగా చదివి, దాశరథి మానవతా సందేశాన్ని నాయకులకు వివరిస్తాను.



9వ తరగతి ప్రాజెక్టు 5 పాఠం 5

www.siddenky.blogspot.com
శతక పద్యాల సేకరణ – నివేదిక
1. ప్రాథమిక సమాచారం
ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ........................................
తరగతి: 9వ తరగతి
సెక్షన్: (  )
క్రమసంఖ్య: (  )
2. సమాచార సేకరణ విధానం
వేమన శతకం గ్రంథాలయం నుండి సేకరణ
మా పాఠశాల గ్రంథాలయాన్ని సందర్శించి, అక్కడ అందుబాటులో ఉన్న వేమన శతకం గ్రంథాన్ని పరిశీలించాను. అందులోని పద్యాలను చదివి, నాకు నచ్చిన ఐదు పద్యాలను ఎంపిక చేసుకొని వాటి భావాలను సేకరించాను.
3. సంక్షిప్త వివరణ – 400 పదాలు
మా పాఠశాల గ్రంథాలయాన్ని సందర్శించి, అక్కడ ఉన్న వివిధ శతక పద్యాల పుస్తకాలను పరిశీలించాను. ముఖ్యంగా వేమన శతకంలోని పద్యాలను చదివాను. వేమన పద్యాలు సరళమైన భాషలో ఉండటంతో పాటు సమాజంలోని మంచిచెడులను, మానవ స్వభావాన్ని, నీతి విలువలను, ఆత్మశుద్ధిని, సమానత్వాన్ని చక్కగా వివరిస్తాయి. అందులో నాకు నచ్చిన ఐదు పద్యాలను ఎంపిక చేసుకొని వాటి భావాలను రాసుకున్నాను.
1. చిత్తశుద్ధి కలిగి చేసిన పుణ్యంబు
చిత్తశుద్ధి కలిగి చేసిన పుణ్యంబు
కొంచమైన నదియు గొదవుగాదు
విత్తనంబు మఱ్ఱి వృక్షంబునకు నెంత
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!
భావం:
మంచి మనసుతో, స్వచ్ఛమైన ఆలోచనతో చేసిన చిన్న పనైనా గొప్ప ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. పెద్ద మర్రిచెట్టు కూడా చిన్న విత్తనం నుంచే పెరుగుతుంది. కాబట్టి పని చిన్నదా, పెద్దదా అనేది కాదు; దానిని ఏ మనసుతో చేశామన్నదే ముఖ్యమని వేమన చెబుతున్నాడు.
2. ఆత్మశుద్ధి లేని ఆచారం
ఆత్మశుద్ధి లేని యాచారమది యేల
భాండశుద్ధి లేని పాకమేల?
చిత్తశుద్ధిలేని శివపూజలేలరా?
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!
భావం:
మనసు నిర్మలంగా లేకపోతే ఎన్ని ఆచారాలు పాటించినా ప్రయోజనం ఉండదు. పాత్రలు శుభ్రంగా లేకుండా వంట చేసినట్లే, చిత్తశుద్ధి లేకుండా చేసే పూజలు కూడా వ్యర్థమే. మనిషికి బాహ్య ఆచారాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.
3. కులము లేని వాడు కలిమిచే వెలయును
కులము లేని వాడు కలిమిచే వెలయును
కలిమిలేనివాని కులము దిగును
కులముకన్న భువిని కలిమి ఎక్కువ సుమీ
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!
భావం:
ఈ పద్యంలో వేమన సమాజంలోని కుల, ఆర్థిక అసమానతలను విమర్శిస్తున్నాడు. ధనం ఉన్నవారికి సమాజంలో గౌరవం లభించడం, ధనం లేని ఉన్నతకులస్థుడు కూడా ఆదరణ కోల్పోవడం వంటి సామాజిక వాస్తవాలను వేమన ఎత్తిచూపాడు. మనిషి విలువను కులంతో కాకుండా అతని గుణగణాలతో చూడాలనే సందేశాన్ని కూడా ఈ పద్యం ఆలోచింపజేస్తుంది.
4. కులము గలుగువాడు గోత్రంబు గలవాడు
కులము గలుగువాఁడు గోత్రంబు గలవాఁడు
విద్యచేత విఱ్ఱవీగువాఁడు
పసిడి గలుగువాని బానిస కొడుకులు
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!
భావం:
కులం, గోత్రం, విద్య వంటి గొప్పతనాలు ఉన్నప్పటికీ ధనవంతుడి ముందు వారు తలవంచాల్సిన పరిస్థితిని వేమన ఈ పద్యంలో విమర్శించాడు. సమాజంలో ధనానికి అధిక ప్రాధాన్యం లభిస్తున్న తీరును ఈ పద్యం ప్రతిబింబిస్తుంది. ఆర్థిక అసమానతలు మనుషుల సంబంధాలను ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలియజేస్తుంది.
5. తప్పులెన్నువారు
తప్పులెన్నువారు తండోపతండంబు
లుర్విజనులకెల్ల నుండు తప్పు
తప్పులెన్నువారు తనతప్పులెరుగరు
విశ్వదాభిరామ! వినురవేమ!
భావం:
ఇతరుల తప్పులను ఎత్తిచూపేవారు ఎంతోమంది ఉంటారు. అయితే తమలో ఉన్న తప్పులను గుర్తించేవారు చాలా తక్కువ. అందువల్ల ఇతరులను విమర్శించే ముందు ప్రతి ఒక్కరూ తమ లోపాలను పరిశీలించుకోవాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు. ఆత్మపరిశీలన, వినయం మనిషికి అవసరమని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.
ఈ ఐదు పద్యాలను పరిశీలించడం ద్వారా వేమన కేవలం నీతిని బోధించడమే కాకుండా, సమాజంలోని అసమానతలు, మానవ బలహీనతలు, ఆచారాల పేరుతో జరిగే ఆడంబరాలు వంటి అంశాలను కూడా ప్రశ్నించాడని తెలుసుకున్నాను. అందువల్ల వేమన పద్యాలు నేటి సమాజానికి కూడా ఎంతో ఉపయోగకరమైన సందేశాన్ని అందిస్తున్నాయి.
4. నేర్చుకున్న అంశాలు – 50 పదాలు
వేమన పద్యాల ద్వారా చిత్తశుద్ధి, ఆత్మపరిశీలన, నీతి, మానవత, సమానత్వం వంటి విలువలను నేర్చుకున్నాను. ఇతరుల తప్పులను విమర్శించే ముందు మన తప్పులను తెలుసుకోవాలని గ్రహించాను. కులం, ధనం, ఆడంబరాల కంటే మంచి గుణాలు, మంచి ఆలోచనలు, మానవత ముఖ్యమని తెలుసుకున్నాను.
5. ప్రదర్శన – నాయకులకు చెప్పాలి / చదవాలి – 20 పదాలు
“వేమన పద్యాలు మనకు మంచి జీవన మార్గాన్ని చూపుతాయి. వాటి నీతి సందేశాలను ఆచరిస్తే సమాజం మరింత మంచిగా మారుతుంది.”


9వ తరగతి ప్రాజెక్ట్ -4, 4వ పాఠం

www.siddenky.blogspot.com

గ్రామంలోని ప్రముఖులతో ముఖాముఖి – నివేదిక

1. ప్రాథమిక సమాచారం

ప్రాజెక్టులో పాల్గొన్న విద్యార్థి పేరు: ........................................
తరగతి: 9వ తరగతి
సెక్షన్: (  )
క్రమసంఖ్య: (  )
పాఠశాల పేరు: ........................................
గ్రామం: ........................................

2. సమాచార సేకరణ విధానం

ప్రత్యక్షంగా కలిసి / క్షేత్ర పర్యటన ద్వారా ముఖాముఖి ఇంటర్వ్యూ

3. సంక్షిప్త వివరణ

మా ప్రాంతానికి చెందిన ప్రముఖ సాహితీవేత్త నందిని సిధారెడ్డి గారిని, రంగస్థల నటుడు గోత్రాల శ్రీనివాస్ గారిని ప్రత్యక్షంగా కలిసి వారి సాహిత్య, కళారంగ కృషి గురించి తెలుసుకున్నాను. ముందుగా ప్రశ్నావళిని రూపొందించుకొని వారిని ముఖాముఖిగా ఇంటర్వ్యూ చేశాను. వారి అనుభవాలు, సృజనాత్మకత, సమాజం పట్ల బాధ్యత, యువతకు అందిస్తున్న స్ఫూర్తి వంటి అంశాలను తెలుసుకున్నాను.

నందిని సిధారెడ్డి గారిని అడిగిన 15 ప్రశ్నలు

  1. మీ బాల్యం, విద్యాభ్యాసం గురించి చెప్పగలరా?
  2. మీకు కవిత్వం పట్ల ఆసక్తి ఎలా ఏర్పడింది?
  3. మీ తొలి కవిత ఏది?
  4. మీ రచనలకు ప్రధాన ప్రేరణ ఏమిటి?
  5. తెలంగాణ జీవితం మీ కవిత్వాన్ని ఏ విధంగా ప్రభావితం చేసింది?
  6. మీ కవితల్లో గ్రామీణ జీవన చిత్రణకు ఎందుకు ప్రాధాన్యం ఇచ్చారు?
  7. ప్రకృతి మీ రచనల్లో ఏ స్థానం పొందింది?
  8. తెలంగాణ ఉద్యమం మీ రచనలపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపింది?
  9. మీకు ఇష్టమైన మీ రచన ఏది? ఎందుకు?
  10. సమాజంలోని సమస్యలను సాహిత్యం ఎలా ప్రతిబింబించాలి?
  11. యువ కవులకు మీరిచ్చే సూచనలు ఏమిటి?
  12. నేటి యువత పుస్తక పఠనం పట్ల ఆసక్తి పెంచుకోవడానికి ఏం చేయాలి?
  13. కవికి సమాజం పట్ల బాధ్యత ఉందని మీరు భావిస్తున్నారా?
  14. తెలుగు భాషాభివృద్ధికి మనం చేయాల్సిన కృషి ఏమిటి?
  15. విద్యార్థులకు మీరు అందించాలనుకునే సందేశం ఏమిటి?

గోత్రాల శ్రీనివాస్ గారిని అడిగిన 15 ప్రశ్నలు

  1. మీ బాల్యం, విద్యాభ్యాసం గురించి చెప్పగలరా?
  2. మీకు రంగస్థలంపై ఆసక్తి ఎలా ఏర్పడింది?
  3. మీరు రంగస్థల రంగంలోకి ఎప్పుడు ప్రవేశించారు?
  4. మీ తొలి నాటకం లేదా పాత్ర ఏది?
  5. నటుడిగా మీకు ఎదురైన తొలి సవాలు ఏమిటి?
  6. ఒక మంచి నటుడికి ఉండాల్సిన లక్షణాలు ఏమిటి?
  7. రంగస్థల నటనకు, సినిమా నటనకు ఉన్న తేడా ఏమిటి?
  8. పాత్రను పోషించే ముందు మీరు ఎలాంటి సాధన చేస్తారు?
  9. ప్రేక్షకుల స్పందన మీ నటనను ఎలా ప్రభావితం చేస్తుంది?
  10. సమాజ చైతన్యానికి నాటకాలు ఏ విధంగా ఉపయోగపడతాయి?
  11. రంగస్థల కళలను నేటి యువత ఎందుకు నేర్చుకోవాలి?
  12. మీకు గుర్తుండిపోయిన పాత్ర ఏది? ఎందుకు?
  13. రంగస్థల కళాకారులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన సమస్యలు ఏమిటి?
  14. నాటకరంగ అభివృద్ధికి ప్రభుత్వం, సమాజం ఎలాంటి సహకారం అందించాలి?
  15. విద్యార్థులకు, యువ కళాకారులకు మీరిచ్చే సందేశం ఏమిటి?

ఈ ముఖాముఖి ద్వారా సాహిత్యం, రంగస్థల కళలు సమాజాన్ని చైతన్యపరిచే శక్తివంతమైన మాధ్యమాలని తెలుసుకున్నాను.

4. నేర్చుకున్న అంశాలు

ఈ ప్రాజెక్టు ద్వారా ప్రముఖుల జీవితానుభవాలు, వారి కృషి, సృజనాత్మకత గురించి తెలుసుకున్నాను. కవిత్వం సమాజాన్ని ప్రతిబింబిస్తుందని, రంగస్థల కళ ప్రజల్లో చైతన్యం కలిగిస్తుందని అర్థమైంది. ప్రశ్నలు అడగడం, శ్రద్ధగా వినడం, సమాచారాన్ని నమోదు చేయడం, ధైర్యంగా మాట్లాడడం వంటి నైపుణ్యాలను కూడా నేర్చుకున్నాను.

5. ప్రదర్శన – 

“ప్రముఖుల కృషి, అనుభవాలను ఇంటర్వ్యూ ద్వారా తెలుసుకున్నాం. వారి స్ఫూర్తితో సాహిత్య, కళారంగాల పట్ల ఆసక్తిని పెంచుకుంటాం.”