1. నన్నయ భారతం - దానగుణం
*పద్యం:*
ఇచ్చుటే సిరికి భూషణము
ఇచ్చుటే విద్యకు భూషణమగు
ఇచ్చుటే పురుషునకు భూషణము
ఇచ్చి పుణ్యము గడింపుము కురువంశా!
*భావం: ధనానికి అలంకారం దానం చేయడమే. విద్యకు అలంకారం నేర్చినది ఇతరులకు చెప్పడమే. మనిషికి అలంకారం ఇచ్చే గుణమే. కాబట్టి ఓ కురువంశీయుడా! దానం చేసి పుణ్యాన్ని సంపాదించు.
2. *సుమతి శతకం - బద్దెన*
*పద్యం:*
దాత నరుండు దానము
చేతన్ మెరయున్, కుబేరు చెల్మియు బడయున్
చేతో యశంబు వెలయున్
పాతకములు వాయు, దరిద్ర బాధలు దొలుగున్
*భావం:*
దానం చేసే మనిషే నిజమైన దాత. దానం వల్ల వాడు ప్రకాశిస్తాడు. కుబేరుడి స్నేహం దొరుకుతుంది. మంచి పేరు వస్తుంది. పాపాలు పోతాయి. పేదరిక బాధలు తొలగిపోతాయి.
3. *వేమన శతకం -
*పద్యం:*
ఒక్కని కిచ్చిన దానము
లెక్కకు లక్షలుగు నిచ్చు లీలామాత్రన్
ఒక్కరు మెచ్చిన కీర్తియు
లెక్కకు కోటులుగు వేమ లీలామాత్రన్
*భావం:*
ఒకరికి మనస్ఫూర్తిగా చేసిన చిన్న దానం కూడా లక్షల రెట్లు ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. అలాగే ఒకరు మెచ్చుకున్నా అది కోట్ల కీర్తిని తెస్తుంది.
*ఈ పద్యాలన్నిటి సారాంశం ఒకటే:*
ధనం దాచుకోవడానికి కాదు, పంచుకోవడానికి. ముఖ్యంగా ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, ఉన్నదాంట్లో పదిమందికి సహాయం చేయడం - అదే నిజమైన గొప్పతనం. మేఘం లాగా తీసుకోవడం కంటే ఇవ్వడమే గొప్ప అని మన పెద్దలు చెప్పారు
1. *కుమార శతకం*
*పద్యం:*
కూడు కొరకు పాకుట కాదు కూరిమి,
వాడి కొరకు సేయువాడె దాత,
వాడనిచ్చు ధనము వాడు నిల్చును గాని,
వాడనిది యంతయు వ్యర్థమగును.
*భావం:*
కడుపు కోసం బ్రతకడం గొప్ప కాదు. ఇతరుల కోసం బ్రతికేవాడే నిజమైన దాత. వాడి ఇచ్చే ధనమే వాడికి మిగులుతుంది. తాను అనుభవించకుండా, దానం చేయకుండా దాచుకున్నదంతా వ్యర్థం.
2. *వేమన శతకం*
*పద్యం:*
పేదలకు బెట్టనిది పాడి గాదురా,
పేదల కిడనిది పుణ్యము గాదురా,
పేదలకు బెట్టి పేరు ప్రతిష్టలు గడు,
పేదలకు బెట్టిన పెన్నిధి కాదురా!
*భావం:*
పేదలకు పెట్టనిది మంచి పని కాదు, పుణ్యం కాదు. పేదలకు పెట్టడం వల్లే పేరు, ప్రతిష్ట వస్తాయి. పేదలకు పెట్టినదే నిజమైన నిధి.
3. *సుమతి శతకం - బద్దన*
*పద్యం:*
అక్కరకు రాని చదువును
అక్కరకు రాని ధనము, అందము వ్యర్థం
అక్కరకు రాని జన్మము
అక్కరకు రాదు సుమతి ఆశలు దీర్పన్
*భావం:*
ఆపదలో ఇతరులకు ఉపయోగపడని చదువు, ధనం, అందం, జన్మ అన్నీ వ్యర్థం. ఉన్నదాంట్లో పదిమంది ఆశలు తీర్చగలిగితేనే ఆ జన్మకు సార్థకత.
### 4. *నీతి శతకం*
*పద్యం:*
చేతికి ఎముక లేదు దా
నము చేయుటకున్, కీర్తి నిలుపుటకున్
చేతన్ గల్గిన యంతయు
దాతకు ధనమంతయు దానమే సుమతీ!
*భావం:*
దానం చేయడానికి, మంచి పేరు నిలుపుకోవడానికి చేతికి ఎముక అడ్డు రాదు. నిజమైన దాత దగ్గర ఉన్నదంతా దానం కోసమే.
5. *ఎఱ్ఱాప్రగడ నీతి*
*పద్యం:*
ఈయని ధనము వ్యర్థము
ఈయని విద్యయు వ్యర్థమే, ఈయని కీర్తి
ఈయని బలమును వ్యర్థము
ఈయని జీవితము వ్యర్థమే కద సుమతీ!
*భావం:*
ఇవ్వని ధనం, పంచని విద్య, పదిమందికి పనికిరాని కీర్తి, ఉపయోగపడని బలం, పరులకు సహాయపడని జీవితం - ఇవన్నీ వ్యర్థమే.
*సారాంశం*
ఈ పద్యాలన్నీ ఒకే విషయం చెబుతాయి:
*"దాచుట కంటే దానము గొప్పది"*.
తేనెటీగ, మేఘం లాగా మనం కూడా స్వార్థం లేకుండా ఇవ్వగలగాలి. అప్పుడే మనిషిగా పుట్టినందుకు సార్థకత.
మీకు వీటిలో ఏ శతకం భాష బాగా నచ్చింది - వేమన, సుమతి, కుమారా? లేదా "విద్యాదానం" లేదా "రక్తదానం" గురించిన పద్యాలు కూడా కావాలా?
